Στην τελική ευθεία μπαίνει ο συνολικός ανασχεδιασμός του κρατικού μηχανισμού για την πρόληψη και αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών στην Κύπρο. Με μια ευρεία δέσμη μέτρων που συνδυάζει σημαντικές επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής, εκτεταμένους καθαρισμούς βιομάζας, καινοτόμα πιλοτικά προγράμματα και αυστηρό επιχειρησιακό συντονισμό, η Κυβέρνηση επιχειρεί να προστατεύσει την ύπαιθρο τη θερινή περίοδο.
Στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής βρίσκεται η Β’ Φάση του Ολιστικού Συστήματος Επιτήρησης Πυρκαγιών και Διαχείρισης Κρίσεων, συνολικής εκτιμώμενης δαπάνης €28.513.593 σε βάθος τριετίας.
Κοινή πρόταση προς το Υπουργικό Συμβούλιο από τέσσερα εμπλεκόμενα Υπουργεία (Γεωργίας, Άμυνας, Εσωτερικών και Δικαιοσύνης), εγκρίθηκε τον περασμένο μήνα και άρχισε η υλοποίησή της. Πρόκειται για ένα πλάνο το οποίο θα αναπτυχθεί σταδιακά μέσα στην επόμενη τριετία και θα ενισχύσει καθοριστικά τις δυνατότητες της Κυπριακής Δημοκρατίας στην πρόληψη, έγκαιρη ανίχνευση και αποτελεσματική αντιμετώπιση πυρκαγιών και άλλων έκτακτων καταστάσεων.
Στόχος η αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών ώστε να μειωθεί δραστικά ο χρόνος εντοπισμού μιας πυρκαγιάς, να επιταχυνθεί η κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών και να ενισχυθεί ο συντονισμός όλων των εμπλεκόμενων φορέων μέσα από μια κοινή επιχειρησιακή εικόνα σε πραγματικό χρόνο.
Η νέα αυτή υποδομή αναβαθμίζει ουσιαστικά την ετοιμότητα της χώρας απέναντι σε φυσικές καταστροφές, ενισχύοντας την προστασία της ανθρώπινης ζωής, του φυσικού περιβάλλοντος, των περιουσιών των πολιτών και των κρίσιμων υποδομών.
Το νέο σύστημα περιλαμβάνει 31 αυτόματα συστήματα ανίχνευσης πυρκαγιών με έξυπνους αισθητήρες και θερμικές κάμερες σε δάση, περιοχές υψηλού κινδύνου, βιομηχανικές ζώνες και κρίσιμες υποδομές, όπως επίσης και εναέρια μέσα επιτήρησης, μεταξύ των οποίων ειδικών αερόστατων παρατήρησης και ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των μην επανδρωμένων αεροσκαφών drones.
Περιλαμβάνει ακόμα τη δεύτερη φάση του δικτύου ΜΑΝΕΤ και νέες ΙΤ υποδομές για πλήρη, σε πραγματικό χρόνο διασύνδεση Τμήματος Δασών, Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, Εθνικής Φρουράς και Πολιτικής Άμυνας.
Παράλληλα, περιλαμβάνει απόκτηση κινητών κέντρων επιχειρήσεων για άμεση διοίκηση στο πεδίο των επιχειρήσεων, όπως επίσης και εξειδικευμένα λογισμικά πρόγνωσης κινδύνου και προσομοίωσης εξάπλωσης πυρκαγιών. Η απόφαση αναφέρεται και σε αναβάθμιση εξοπλισμού, όπως νέα πυροσβεστικά οχήματα, τηλεσκοπικές πλατφόρμες και συσκευές στόχευσης για την Εθνική Φρουρά.
Παγκύπριο μπαράζ καθαρισμών και €3 εκατ. στις κοινότητες
Παράλληλα με τα τεχνολογικά μέσα, τρέχει ευρύ πρόγραμμα διαχείρισης βιομάζας και μείωσης εστιών ανάφλεξης:
• Για την πυροπροστασία των κοινοτήτων παραχωρήθηκαν πιστώσεις ύψους €1,9 εκατ., οι οποίες μαζί με αναξιοποίητα κονδύλια €1,1 εκατ. από την προηγούμενη χρονιά, ανεβάζουν το συνολικό ποσό στα €3 εκατ. Τα κονδύλια διατίθενται στα Συμπλέγματα Κοινοτήτων για καθαρισμούς και κλαδέματα σε εγκαταλειφθείσα γεωργική γη σε ακτίνα 200 μέτρων γύρω από τους οικισμούς.
• Οι Επαρχιακές Διοικήσεις και το Τμήμα Δημοσίων Έργων υλοποίησαν διαγωνισμούς για αποψίλωση χόρτων από ερείσματα δρόμων, αποκοπή ακακιών και κλαδέματα κατά μήκος του υπεραστικού και αγροτικού δικτύου. Παράλληλα, προχώρησε πρόγραμμα καθαρισμού και παρακολούθησης για περίπου 800 καταγεγραμμένους σκυβαλότοπους. Επίσης, προχώρησαν στην τοποθέτηση 12 προωθητών γαιών και οκτώ βυτιοφόρων, τα οποία βρίσκονται σε επιφυλακή σε στρατηγικά σημεία στις επαρχίες Λάρνακας, Λεμεσού και Πάφου.
• Το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου & Βιομηχανίας πραγματοποιεί εργασίες καθαριότητας πέραν των €250.000 σε 13 Κυβερνητικές Βιομηχανικές Περιοχές, ενώ στον Ύψωνα δημιουργήθηκαν αντιπυρικές λωρίδες σε συνεργασία με τον Δήμο Κουρίου.
Αντιπυρικές ζώνες και δασικές παρεμβάσεις
Βάσει του περί Πρόληψης και Κατάσβεσης Πυρκαγιών στην Ύπαιθρο Νόμου, οι Έπαρχοι συντονίζουν τις Κοινότητες για τη δημιουργία έργων πυροπροστασίας, εφαρμόζοντας ειδικό «Πίνακα Παρακολούθησης Ενεργειών Πρόληψης».
Στο πλαίσιο του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το Τμήμα Δασών έχει ήδη ολοκληρώσει στοχευμένες παρεμβάσεις διαχείρισης βλάστησης σε 1.258 δεκάρια και 20 χλμ δασικής έκτασης συνολικού κόστους €790.186 + ΦΠΑ, ενώ συνεχίζονται με γρήγορους ρυθμούς οι εργασίες συντήρησης των δασικών δρόμων και αντιπυρικών λωρίδων εντός των Κρατικών Δασών.
Ελεγχόμενη βόσκηση και ελεγχόμενη καύση
Η κρατική στρατηγική εντάσσει για πρώτη φορά καινοτόμα εργαλεία διαχείρισης καύσιμης ύλης με ελεγχόμενη βόσκηση και καύση.
• Μετά την πιλοτική εφαρμογή στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Μαχαιρά σε συνεργασία με το Κέντρο Αριστείας CERIDES, το μέτρο εφαρμόστηκε στη Δασική Περιφέρεια Λευκωσίας και επεκτείνεται εντός Μαΐου στις περιφέρειες Πάφου και Τροόδους.
• Παρά τις καθυστερήσεις που προέκυψαν λόγω μέτρων κατά του αφθώδους πυρετού, η σχετική μελέτη βοσκοϊκανότητας αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2027, ώστε το σχέδιο να ενταχθεί ως μόνιμη Παρέμβαση στο Στρατηγικό Σχέδιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Ενέργειες Πολιτικής Άμυνας
Έχει αναπτυχθεί για όλη την επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας από τον Ιούνιο του 2026 και επιτρέπει την άμεση ειδοποίηση κάθε ατόμου που διαθέτει κινητό τηλέφωνο, για την παρουσία του σε επικίνδυνη περιοχή, παρέχοντάς του πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να λάβει για την προστασία του. Εάν βρίσκεστε σε μία από τις περιοχές που αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο, θα λάβετε μια ειδοποίηση συνοδευόμενη από ειδικό ηχητικό σήμα, ακόμη και αν το κινητό σας τηλέφωνο βρίσκεται σε αθόρυβη λειτουργία.
Περαιτέρω, έγινε επικαιροποίηση του Σχεδίου «Πολύβιος», σε συνεννόηση με τα Κοινοτικά Συμβούλια και μετά από επιτόπιες επισκέψεις σε όλες τις Κοινότητες για την αντιμετώπιση περιστατικών έκτακτης ανάγκης. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν εφτά σχετικές ασκήσεις εκκένωσης το προηγούμενο δίμηνο σε όλες τις Επαρχίες, ενώ προχώρησε η δημιουργία ομάδων επικοινωνίας με τους Κοινοτάρχες και τα μέλη των Κοινοτικών Συμβουλίων για αποστολή ομαδικών μηνυμάτων από το Συντονιστικό Κέντρο σε περίπτωση ανάγκης, με παράλληλη τήρηση αρχείου καταγραφής των ενεργειών της Πολιτικής Άμυνας.
Παραχωρήθηκαν επίσης 39 νέες συσκευές ασύρματης επικοινωνίας σε κοινότητες υψηλού κινδύνου για σκοπούς απρόσκοπτης επικοινωνίας.
Μέτρα της ΑΗΚ για προστασία του δικτύου της
Σημαντική είναι η συμβολή της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, η οποία υλοποιεί εκτεταμένο πρόγραμμα μείωσης του κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιών από εναέρια καλώδια:
Το πρόγραμμα αντικατάστασης γυμνών αγωγών Μέσης Τάσης με πλήρως μονωμένους αγωγούς XLPE βρίσκεται ήδη στο 79,58%, ενώ παράλληλα αντικαθίστανται 40,8 χλμ αγωγών Χαμηλής Τάσης.
Τοποθετούνται ειδικά μονωτικά καλύμματα, σημαντήρες για αποφυγή πρόσκρουσης πτηνών και νέοι μετασχηματιστές με ακροκιβώτιο για εξάλειψη εκτεθειμένων σημείων.
Η ΑΗΚ εξόπλισε τα περιφερειακά της γραφεία με drones, διαθέτει 24ωρη τεχνική υποστήριξη και θερινή επιφυλακή (00:00-07:00), ενώ παραχώρησε δύο πλήρως εξοπλισμένα πυροσβεστικά οχήματα pick-up στο Τμήμα Δασών. Παράλληλα, μελετάται η δημιουργία Κινητού Κέντρου Συντονισμού της ΑΗΚ.
Δημιουργία Εθνικού Συντονιστικού Κέντρου
Επιπλέον προχώρησε η δημιουργία Εθνικού Συντονιστικού Κέντρου Επιχειρήσεων Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, ενώ έγινε τοποθέτηση δεξαμενών για προμήθεια νερού των 56.000 λίτρων. Παράλληλα, έγινε συγκρότηση Ομάδων Πρόληψης Πυρκαγιών για παροχή συμβουλών σε Κοινότητες, ενώ τοποθετήθηκαν κάμερες στις Επαρχίες Λευκωσίας, Λεμεσού και Λάρνακας. Έγινε κατακύρωση προσφοράς για ηλεκτροοπτικά μέσα σε βιομηχανικές περιοχές και ενεργειακό κέντρο, ενώ λειτούργησε και Ομάδα Drones.
