Συνεχίζεται ο πόλεμος νομιμοποίησης της Μονής στο Κάβο Γκρέκο: Αναμένει απόψεις εμπλεκομένων το Συμβούλιο Παρεκκλίσεων

Σε εξέλιξη βρίσκεται ο πόλεμος που ξέσπασε εδώ και δυόμιση χρόνια γύρω από την παράνομη ανέγερση της Ιεράς Μονής Αγίων Εφραίμ και Αικατερίνης, στην καρδιά της προστατευόμενης περιοχής Natura 2000 στο Κάβο Γκρέκο. Παρά τις τελεσίδικες αποφάσεις δικαστηρίων, τις απορρίψεις αιτήσεων και τα διατάγματα κατεδάφισης, η Ιερά Μητρόπολη Κωνσταντίας και Αμμοχώστου συνεχίζει την εκστρατεία εκ των υστέρων νομιμοποίησης των αυθαιρεσιών, μεταφέροντας πλέον το πεδίο της μάχης στο Συμβούλιο Μελέτης Παρεκκλίσεων (ΣΥ.ΜΕ.ΠΑ.).

Το ΣΥ.ΜΕ.ΠΑ. απηύθυνε αίτημα στο Τμήμα Περιβάλλοντος, το οποίο μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος ημερ. 15/07/2026, ζήτησε και συγκέντρωσε τις θέσεις των μελών της αρμόδιας ad hoc Επιτροπής για την Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση (ΕΟΑ), προκειμένου να διαμορφώσει την τελική του γνωμάτευση.

Οι θέσεις των μελών της ad hoc Επιτροπής είναι διχασμένες. Από τη μια, οι κρατικές υπηρεσίες (Τμήμα Δασών και Υπηρεσία Θήρας) ανάβουν πράσινο φως υπό όρους, κι από την άλλη, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις (Birdlife και Terra Cypria) προειδοποιούν για επικίνδυνο κακό προηγούμενο, απαιτώντας την απόρριψη της αίτησης και την άρση όλων των παράνομων επεμβάσεων και κατασκευών.

Ουσιαστικά τα μέλη της Ad-hoc Επιτροπής που εκπροσωπούν τις περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι η Περιβαλλοντική Αρχή δεν μπορεί να προβεί στην ανάκληση των όρων κατεδάφισης του προτεινόμενου έργου και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημίας, μέσω της έκδοσης θετικής έκθεσης ΕΟΑ και της επιβολής αντισταθμιστικών μέτρων (π.χ. φύτευση νέων δέντρων, εγκατάσταση τεχνητών φωλιών για μέλισσες, πτηνά και νυχτερίδες, δημιουργία βραχόκηπου και εποχιακού λιμνίου, κ.α.), λόγω της εφαρμογής μη αειφόρων γεωργικών πρακτικών, της αυθαίρετης διενέργειας χωματουργικών εργασιών και της παράνομης ανέγερσης κτιριακών εγκαταστάσεων.

Το Τμήμα Περιβάλλοντος καλείται να συντάξει την τελική του τοποθέτηση, η οποία θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την τελική απόφαση του ΣΥ.ΜΕ.ΠΑ. για το μέλλον της αυθαίρετης κατασκευής.

Σημειώνεται ότι η Ιερά Μητρόπολη Κωνσταντίας και Αμμοχώστου υπέβαλε στις 28/05/2024 προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω του υπουργού Εσωτερικών, του Τμήματος Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, καθώς και του Επαρχιακού Γραφείου Αμμοχώστου του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως του Υπουργείου.

Παράλληλα, η Ιερά Μητρόπολη υπέβαλε ενδιάμεση αίτηση για την αναστολή της εκτέλεσης των μέτρων που αναφέρονται:

• Στην Ειδοποίηση Επιβολής που επέδωσε το Επαρχιακό Γραφείο Αμμοχώστου του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως στις 28/03/2024, για τον άμεσο τερματισμό όλων των εργασιών και την άρση όλων των παράνομων επεμβάσεων και κατασκευών στο τεμάχιο σε διάστημα 15 ημερών.

• Στην επιστολή του Τμήματος Περιβάλλοντος, ημερομηνίας 29/03/2024, για την υποβολή Σχεδίου Κατεδάφισης μέχρι τις 03/04/2024 και Σχεδίου Αποκατάστασης σε εύλογο χρονικό διάστημα.

• Στην επιστολή του Γενικού Διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών, ημερομηνίας 02/05/2024, για την απόρριψη της Ιεραρχικής Προσφυγής.

• Στην επιστολή του Επαρχιακού Γραφείου Αμμοχώστου του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως προς την Ιερά Μητρόπολη Κωνσταντίας και Αμμοχώστου, ημερομηνίας 14/05/2024, για απόρριψη της αίτησης χορήγησης πολεοδομικής άδειας κατά παρέκκλιση και άρση όλων των παράνομων επεμβάσεων και κατασκευών στο τεμάχιο σε διάστημα 15 ημερών.

Στις 25/07/2024, εκδόθηκε η Ενδιάμεση Απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου Κύπρου, σύμφωνα με την οποία η Ιερά Μητρόπολη Κωνσταντίας και Αμμοχώστου απέτυχε να στοιχειοθετήσει έκδηλη παρανομία ή/και ανεπανόρθωτη βλάβη. Ως εκ τούτου απορρίφθηκε η ενδιάμεση αίτηση για αναστολή της ειδοποίησης επιβολής ημερομηνίας 28/03/2024, ακύρωση των όρων κατεδάφισης και αποκατάστασης ημερομηνίας 29/03/2024, απόρριψη της ιεραρχικής προσφυγής ημερομηνίας 02/05/2024, καθώς και ανάκληση της απόρριψης της αίτησης χορήγησης πολεοδομικής άδειας κατά παρέκκλιση και της επιβολής όρων κατεδάφισης και αποκατάστασης, ημερομηνίας 14/05/2024.

Ναι από Τμήμα Δασών και Υπηρεσία Θήρας

Θετικές εμφανίζονται οι κρατικές Αρχές στην αίτηση της Ιεράς Μητρόπολης Κωνσταντίας Αμμοχώστου για χορήγηση πολεοδομικής άδειας κατά παρέκκλιση των προνοιών του Τοπικού Σχεδίου στον Δήμο Αγία Νάπας.

Το Τμήμα Δασών σε επιστολή του προς το ΣΥ.ΜΕ.ΠΑ. ημερ. 10/03/2026, δηλώνει πως δεν φέρει ένσταση στην υλοποίηση του έργου, το οποίο περιλαμβάνει μοναστήρι και ξενώνα φιλοξενίας θυμάτων κακοποίησης. Υποστηρίζει ότι η περιοχή επιβαρυνόταν από μη αειφόρες γεωργικές πρακτικές και ότι το έργο θα ενισχύσει τη βιοποικιλότητα μέσω της φύτευσης 2.000 δέντρων, της τοποθέτησης τεχνητών φωλιών για πτηνά, μέλισσες και νυχτερίδες, της δημιουργίας βραχόκηπου και εποχιακού λιμνίου, καθώς και ποτίστρες με στόχο την ενίσχυση της παρουσίας και της αναπαραγωγικής δραστηριότητας των ειδών αυτών στην περιοχή.

Η Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας με επιστολή της ημερ. 21/07/2026 τοποθετείται θετικά υπό την προϋπόθεση τήρησης 17 αυστηρών όρων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η μη διεύρυνση ή ασφαλτόστρωση του οδικού δικτύου, η αποκλειστική βιολογική καλλιέργεια, η απαγόρευση μελλοντικών επεκτάσεων, ο περιορισμός του νυχτερινού φωτισμού, καθώς και η λήψη μέτρων για την αποτροπή παρουσίας γάτων στην περιοχή. Για σκοπούς ηλεκτροδότησης σημειώνει ότι αυτή θα γίνει αποκλειστικά είτε με υπόγειο δίκτυο, είτε με μικρό αυτόνομο φωτοβολταϊκό σύστημα. Τονίζει ακόμα ότι θα γίνει εγκατάσταση αυτόνομου συστήματος επεξεργασίας γκρίζων νερών και λυμάτων.

Κάθετα αρνητικές οι περιβαλλοντικές οργανώσεις

Το BirdLife Cyprus (Πτηνολογικός Σύνδεσμος), χαρακτηρίζει απαράδεκτη την προσπάθεια εκ των υστέρων νομιμοποίησης αυθαίρετων επεμβάσεων, τονίζοντας ότι η Μελέτη Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (ΜΕΟΑ) υποτιμά την πτηνοπανίδα. Ενώ η μελέτη κατέγραψε μόλις 27 είδη, τα στοιχεία του οργανισμού δείχνουν πάνω από 160 είδη πτηνών στην περιοχή. Παράλληλα, απορρίπτει τον ισχυρισμό της ΜΕΟΑ ότι το έργο είναι «άμεσα συνδεδεμένο ή αναγκαίο» για τη διαχείριση της περιοχής Natura 2000. Το Birdlife θεωρεί ότι τα μέτρα που προτείνονται στη Μελέτη αποτελούν κυρίως διαχειριστικά ή/και μέτρα οικολογικής ενίσχυσης και δεν μπορούν από μόνα τους να τεκμηριώσουν ότι το προτεινόμενο έργο δεν θα επιφέρει αρνητικές επιπτώσεις στους στόχους διατήρησης και στην ακεραιότητα των περιοχών Natura 2000.

Το Terra Cypria – το Κυπριακό Ίδρυμα Προστασίας του Περιβάλλοντος υπογραμμίζει την πλούσια νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), βάσει της οποίας οι περιβαλλοντικές εκτιμήσεις πρέπει να διενεργούνται εκ των προτέρων (ex-ante) και όχι εκ των υστέρων (ex-post) για τη νομιμοποίηση τετελεσμένων. Επιπλέον, επικαλείται την Ενδιάμεση Απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου Κύπρου (25/07/2024), με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση της Μητρόπολης για αναστολή της Ειδοποίησης Επιβολής και των διαταγμάτων κατεδάφισης, τονίζοντας ότι η Περιβαλλοντική Αρχή δεν νομιμοποιείται να αναιρέσει τις αποφάσεις αυτές. Περαιτέρω, το Terra Cypria σημειώνει ότι την επιβολή ουσιώδους περιορισμού διενέργειας Δέουσας Εκτίμησης (ΕΟΑ) ελλείψει ειδικών στόχων διατήρησης και κατάλληλων μέτρων διαχείρισης για τις δυνητικά επηρεαζόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000, καθώς και απόρριψη του προτεινόμενου περιορισμού των χρονικών αποτελεσμάτων πρόσφατης απόφασης του ΔΕΕ ημερ. 16/07/2026.