Προσφυγές φρενάρουν έργα του δημοσίου – Μόνο μία στις τρεις επιτυγχάνει στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών και ακόμη λιγότερες στα Δικαστήρια

Η έναρξη υλοποίησης έργων του δημόσιου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα, κάποια εκ των οποίων κόστους δεκάδων εκατομμυρίων, καθυστερεί ένεκα προσφυγών οι οποίες καταχωρούνται ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, με αποτέλεσμα πολλές φορές να αυξάνεται η δαπάνη και δίχως οι προσφεύγοντες να έχουν οποιεσδήποτε επιπτώσεις.

Η αύξηση του κόστους, συνεπεία των προσφυγών, μπορεί να επέλθει λόγω ακύρωσης και επαναπροκήρυξης των διαγωνισμών κάτι το οποίο παρατείνει επί μήνες την όλη διαδικασία και στο διάστημα που μεσολαβεί δεν είναι ασύνηθες φαινόμενο να αυξάνεται το κόστος των υλικών, των μεταφορικών, των καυσίμων κ.ο.κ.

Οι εταιρείες οι οποίες προσφεύγουν ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής, συνήθως δεν πληρώνουν καν τα έξοδα εκδίκασης της προσφυγής την οποίαν καταχώρησαν και έχασαν. Πιο εξοργιστικό είναι το φαινόμενο, κάποιοι από τους προσφεύγοντες να καταχωρούν την προσφυγή απλώς για να ελέγξουν τον τρόπο με τον οποίον έδρασαν ανταγωνιστές τους που κέρδισαν την εκάστοτε προσφορά.

Στο ερώτημα, «πόσο ποσοστό των προσφυγών επιτυγχάνουν ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών», απάντηση δίνει η ίδια η Αρχή με βάση τα τελευταία στοιχεία που έχει ενώπιον της. Με βάση αυτά, το 2024 από το σύνολο των προσφυγών, πέτυχαν 12,8% (ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για το 2023 ήταν 39,2%) και 72,3% απορρίφθηκαν (43,1% το 2023), ενώ 14,9% αποσύρθηκαν (17,6% το 2023). Όσον αφορά τα προσωρινά μέτρα, 88,4% χορηγήθηκαν (98,0% το 2023), 9,3% απορρίφθηκαν (0% το 2023) και 2,3% αποσύρθηκαν (2% το 2023).

Όμως, αν ανατρέξουμε στα στοιχεία της περιόδου (2004 – 2024), που είναι και πιο αντιπροσωπευτικά λόγω της μακράς χρονικής διάρκειας που καλύπτουν, διαπιστώνεται πως κατά μέσο όρο το 34,2% των Προσφυγών που καταχωρούνται στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών επιτυγχάνει, το 53,6% απορρίπτεται και το 12,1% αποσύρεται από τους αιτητές. Δηλαδή, επιτυγχάνει περίπου μία στις τρεις προσφυγές.

Βεβαίως, οι αποφάσεις της Αναθεωρητικής Αρχής δεν αποτελούν ευαγγέλιο και τελικός κριτής είναι η Δικαιοσύνη ενώπιον της οποίας από το 2004 έως και το 2024 προσέφυγαν 234 προσφοροδότες. Σημειώνεται ότι την πιο πάνω περίοδο εξεδόθησαν από την Αναθεωρητική Αρχή 1.500 αποφάσεις. Οι 234 προσφυγές αντιστοιχούν σε ποσοστό περίπου 15,6% του συνόλου των αποφάσεων που εξέδωσε η Αναθεωρητική Αρχή.

Από τις προσφυγές που έχουν εκδικαστεί από τα Δικαστήρια υποθέσεις τις περιόδους (2004-2011 και 2013-2016) προκύπτει πως τα ποσοστά επικύρωσης των αποφάσεων της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών (δηλαδή απόσυρσης από τους αιτητές και απόρριψης από το Δικαστήριο) αποτελούν συνολικά το μεγαλύτερο μέρος της κατάληξης των αποφάσεων και ανέρχεται κατά μέσο όρο στο 80,6%. Η Αναθεωρητική Αρχή υποδεικνύει, πως ακόμη και αν ληφθούν υπόψιν όλα τα χρόνια λειτουργίας της Αρχής, το ποσοστό επικύρωσης των αποφάσεών της παραμένει επίσης υψηλό και ανέρχεται στο 63%, παρ’ όλο ότι ένα ποσοστό της τάξεως του 21,1% των υποθέσεων εκκρεμούν.

Ενδιαφέρον όχι μόνο για τους προσφοροδότες αλλά και για το δημόσιο συμφέρον αποτελεί και ο χρόνος έκδοσης απόφασης από την Αναθεωρητική Αρχή από την ημερομηνία καταχώρησης μιας προσφυγής. Σημειώνεται, ότι η αναφορά στο δημόσιο συμφέρον αφορά το γεγονός ότι αν η καθυστέρηση είναι μεγάλη αυτή αντανακλά και στον χρόνο αποπεράτωσης των έργων.

Με βάση τα στοιχεία της ίδιας της Αναθεωρητικής Αρχής, ο μέσος χρόνος ολοκλήρωσης της διαδικασίας ενώπιον κυμαίνεται στις 107 ημέρες (3,6 μήνες). Ωστόσο, υπάρχουν και περιπτώσεις κατά τις οποίες ο χρόνος έκδοσης μιας απόφασης κυμαίνεται μεταξύ 41-159 ημερών, δηλαδή μεταξύ 1,4-5,3 μήνες.

Η Αναθεωρητική Αρχή αποδίδει τον χρόνο έκδοσης των αποφάσεων και σε εξωγενείς παράγοντες, όπως: Οι αναθέτουσες Αρχές καθυστερούν να αποστείλουν στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών την έκθεση γεγονότων που τους ζητείται και τους σχετικούς διοικητικούς φακέλους. Σε άλλες περιπτώσεις, η καθυστέρηση οφείλεται στους αιτητές, οι οποίοι καθυστερούν να επιθεωρήσουν τους σχετικούς φακέλους (εταιρείες από το εξωτερικό). Ακόμη, μπορεί τα δύο μέρη να ζητούν αναβολή της διαδικασίας ακροάσεως και καθορισμού της σε μεταγενέστερη ημερομηνία για διάφορους λόγους, ή ζητούν, συνήθως οι αιτητές, παράταση χρόνου για καταχώριση αγορεύσεων και οι αναθέτουσες Αρχές δεν φέρουν ένσταση.

Επιπρόσθετα, υπάρχουν και περιπτώσεις που η καθυστέρηση οφείλεται και σε ουσιαστικούς λόγους όπως, μεταξύ άλλων, υποβολή προεξεταστικών ενστάσεων, θέματα εμπιστευτικότητας εγγράφων και άρνηση αποκάλυψής τους –που μερικές φορές οδηγούν σε έκδοση ενδιάμεσης απόφασης από την Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών– τεράστιος όγκος διοικητικών φακέλων που προκαλούν διαδικαστικά προβλήματα, ταυτόχρονη επιθεώρηση των φακέλων από δύο ή τρεις οικονομικούς φορείς που έχουν προσφύγει στην Αρχή για τον ίδιο διαγωνισμό.

Άλλος ένας σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει τον χρόνο ολοκλήρωσης μιας υπόθεσης είναι ο ρυθμός καταχώρισης των Προσφυγών. Επίσης, σημαντικός παράγοντας αποτέλεσε το γεγονός ότι το 2008 και το 2014 δεν υπήρξε άμεσος διορισμός μετά τη λήξη της θητείας των προηγούμενων Επιτροπών, με αποτέλεσμα να συσσωρευτεί ένας σημαντικός αριθμός υποθέσεων που έπρεπε να εξεταστούν από την Αρχή με τη νέα της σύνθεση.