SOS για την ασφάλεια στις κυπριακές θάλασσες: Πολυτέλεια οι στελεχωμένοι ναυαγοσωστικοί πύργοι – Προβληματισμός για τα θαλάσσια σπορ

Σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια στις κυπριακές παραλίες επαναφέρει το θαλάσσιο ατύχημα στην περιοχή Περνέρα, όπου jet ski που οδηγούσε 17χρονη συγκρούστηκε με ρυμουλκούμενο θαλάσσιο παιχνίδι, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν σοβαρά δύο πρόσωπα, την ώρα που διαφορετικά περιστατικά πνιγμών έχουν αναδείξει για άλλη μια φορά τις ελλείψεις στη στελέχωση των ναυαγοσωστικών πύργων.

Τα δύο ζητήματα δεν συνδέονται άμεσα μεταξύ τους, ωστόσο, μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων, σειρά περιστατικών ανέδειξε διαφορετικές αδυναμίες που αφορούν την ασφάλεια στη θάλασσα. Από τον έλεγχο των θαλάσσιων σπορ και τη χρήση ταχύπλοων μέχρι τις κενές θέσεις ναυαγοσωστών, τους άδειους πύργους και τα περιορισμένα ωράρια κάλυψης.

Παράλληλα, το ατύχημα στην περιοχή Περνέρα έφερε ξανά στο προσκήνιο τη νέα νομοθεσία για τα σκάφη αναψυχής, η οποία ψηφίστηκε από τη Βουλή τον Φεβρουάριο του 2026, αλλά δεν έχει ακόμη τεθεί πλήρως σε εφαρμογή.

Το σοβαρό ατύχημα σημειώθηκε το μεσημέρι της 15ης Αυγούστου, όταν jet ski συγκρούστηκε με ρυμουλκούμενο φουσκωτό θαλάσσιο παιχνίδι, στο οποίο επέβαιναν πέντε μέλη της ίδιας οικογένειας.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που διερευνά η Αστυνομία, το jet ski οδηγούσε 17χρονη Ελληνοκύπρια, ενώ μαζί της επέβαινε 18χρονη. Στο ρυμουλκούμενο θαλάσσιο παιχνίδι βρίσκονταν δύο άνδρες ηλικίας 48 και 43 ετών και τρία παιδιά ηλικίας 13, 11 και 7 ετών.

Από τη σύγκρουση τραυματίστηκαν σοβαρά ο 48χρονος και η επτάχρονη κόρη του. Η κατάσταση του άνδρα επιδεινώθηκε και χρειάστηκε να νοσηλευτεί στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας σε εξαιρετικά κρίσιμη κατάσταση, ενώ το κορίτσι, το οποίο υπέστη κάταγμα κρανίου, μεταφέρθηκε στο Μακάρειο Νοσοκομείο και παρουσίασε βελτίωση.

Η αστυνομική έρευνα επικεντρώνεται πλέον όχι μόνο στις συνθήκες της σύγκρουσης αλλά και στο πώς το jet ski κατέληξε να οδηγείται από τη 17χρονη.

Με βάση τα μέχρι στιγμής δεδομένα, το jet ski φαίνεται ότι είχε ενοικιαστεί στην 18χρονη, η οποία, ως ενήλικη, μπορούσε υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις να το χρησιμοποιήσει ακόμη και χωρίς να διαθέτει κανονική άδεια χειριστή. Το κρίσιμο ζήτημα, όμως, είναι ότι στη συνέχεια το ταχύπλοο φέρεται να πέρασε στα χέρια της 17χρονης.

Η υφιστάμενη νομοθεσία προβλέπει ότι ανήλικος 17 ετών μπορεί να χειριστεί ταχύπλοο μόνο εφόσον διαθέτει μαθητευόμενη άδεια και συνοδεύεται από αδειούχο χειριστή. Από τις προκαταρκτικές εξετάσεις δεν προκύπτει ότι οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις πληρούνταν.

Στο πλαίσιο της διερεύνησης εξετάζονται, επίσης, οι ενέργειες των επιχειρήσεων θαλάσσιων σπορ που εμπλέκονται στο περιστατικό, μεταξύ άλλων κατά πόσον τηρήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία κατά την ενοικίαση του jet ski.

Η νομοθεσία επιτρέπει σε ενήλικο να νοικιάσει jet ski χωρίς να διαθέτει πλήρη άδεια, αλλά η επιχείρηση οφείλει να εξακριβώσει την ταυτότητά του, να καταγράψει τα στοιχεία του, να του παράσχει συγκεκριμένες οδηγίες ασφαλείας και να υπογράψει μαζί του τη σχετική δεσμευτική δήλωση.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι τι συμβαίνει μετά την παράδοση του jet ski και κατά πόσον υπάρχει αποτελεσματική εποπτεία ώστε το άτομο στο οποίο παραδόθηκε να παραμένει πράγματι και ο χειριστής του.

Νέα νομοθεσία που ακόμη δεν εφαρμόζεται

Το ατύχημα ανέδειξε παράλληλα ακόμη μία εκκρεμότητα, η οποία αφορά τη μη εφαρμογή μέχρι σήμερα του νέου περί Ναυσιπλοΐας Αναψυχής στη Δημοκρατία Νόμου, ο οποίος ψηφίστηκε τον Φεβρουάριο του 2026.

Ο νέος νόμος επιχειρεί να δημιουργήσει ένα ευρύτερο πλαίσιο ελέγχου για τα σκάφη αναψυχής και τις επιχειρήσεις θαλάσσιων δραστηριοτήτων, αντικαθιστώντας σε μεγάλο βαθμό το παλαιότερο καθεστώς που επικεντρώνεται στα ταχύπλοα σκάφη.

Προβλέπει, μεταξύ άλλων, αυστηρότερους ελέγχους, υποχρεώσεις για τις επιχειρήσεις, σχέδια αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών, γεωγραφικούς περιορισμούς δραστηριοποίησης, τήρηση αρχείων και αυστηρότερες κυρώσεις.

Χαρακτηριστική είναι η διαφορά στα πρόστιμα για χειρισμό σκάφους χωρίς την απαιτούμενη άδεια. Σήμερα το σχετικό εξώδικο βρίσκεται στα €85,43, ενώ το νέο πλαίσιο προβλέπει €1.500.

Ωστόσο, η έναρξη ισχύος του νόμου προϋποθέτει απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου, καθώς και σειρά προπαρασκευαστικών ενεργειών, μεταξύ των οποίων η δημιουργία εγκεκριμένων σχολών κατάρτισης για χειριστές σκαφών.

Μέχρι στιγμής δεν έχει καθοριστεί συγκεκριμένη ημερομηνία πλήρους εφαρμογής του.

Το νέο πλαίσιο, πάντως, όπως εξήγησαν πηγές από το Υφυπουργείο Ναυτιλίας, δεν θα άλλαζε τη βασική διάσταση της υπόθεσης της 17χρονης, αφού και αυτό απαιτεί για έναν 17χρονο χειριστή μαθητευόμενη άδεια και παρουσία αδειούχου συνοδού.

Άλλο μέτωπο οι ναυαγοσώστες

Την ίδια ώρα, διαφορετικά περιστατικά πνιγμών ανέδειξαν ένα δεύτερο μέτωπο ασφάλειας στις παραλίες, όσον αφορά τη στελέχωση και τη λειτουργία των ναυαγοσωστικών πύργων.

Το Υπουργείο Εσωτερικών είχε αναφέρει τον Ιούλιο ότι από 374 εγκεκριμένες θέσεις ναυαγοσωστών, 84 παρέμεναν κενές. Σε μεταγενέστερη ενημέρωση λειτουργός του Υπουργείου έκανε λόγο για 377 εγκεκριμένες θέσεις, εκ των οποίων 107 μόνιμες και οι υπόλοιπες εποχικές.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στις τρίμηνες και τετράμηνες θέσεις.

Η Παγκύπρια Ομοσπονδία Ναυαγοσωστικής υποστηρίζει ότι οι σύντομες συμβάσεις αποτρέπουν κατάλληλα καταρτισμένα άτομα από το να επιδιώξουν εργασία ως ναυαγοσώστες.

Όπως εξηγούν εκπρόσωποί της, ένας εργαζόμενος δύσκολα θα εγκαταλείψει μια άλλη δουλειά για να προσληφθεί ως ναυαγοσώστης για τρεις ή τέσσερις μήνες. Ζητούν, ως εκ τούτου, περισσότερες οκτάμηνες, δεκάμηνες και μόνιμες θέσεις.

Το δεύτερο σημείο διαφωνίας αφορά τα ωράρια. Η Ομοσπονδία ζητά μεγαλύτερη διάρκεια κάλυψης τους θερινούς μήνες, ιδιαίτερα κατά τις απογευματινές ώρες, όταν αρκετές παραλίες εξακολουθούν να είναι γεμάτες.

Το Υπουργείο Εσωτερικών, από την πλευρά του, αναγνωρίζει ότι υπάρχουν κενές θέσεις, αλλά αποδίδει σημαντικό μέρος του προβλήματος στην έλλειψη επαρκούς αριθμού πιστοποιημένων υποψηφίων.

Αρμόδιοι του Υπουργείου έχουν χαρακτηρίσει προβληματικό το υφιστάμενο σύστημα πιστοποίησης και έχουν προαναγγείλει νέο μοντέλο από το 2027, με πιστοποιημένους φορείς κατάρτισης και διαφορετικές πιστοποιήσεις για παραλία και πισίνα.

Παράλληλα, το Υπουργείο αναγνωρίζει ότι οι σύντομες εποχικές συμβάσεις δεν είναι ιδιαίτερα ελκυστικές και έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο επανεξέτασής τους.

Η κατάσταση στη Λάρνακα είναι ενδεικτική του προβλήματος.

Από τους 19 ναυαγοσωστικούς πύργους λειτουργούν οι 10, ενώ εργοδοτούνται 31 ναυαγοσώστες σε σύνολο 44 εγκεκριμένων θέσεων.

Στις 18 Ιουνίου δύο 20χρονες γυναίκες πνίγηκαν σε παραλία της Ορόκλινης, όπου υπήρχε ναυαγοσωστικός πύργος, αλλά δεν ήταν στελεχωμένος λόγω έλλειψης προσωπικού.

Το γεγονός ότι ο πύργος ήταν κλειστός έχει καταγραφεί. Δεν μπορεί, ωστόσο, να λεχθεί με βεβαιότητα ότι η παρουσία ναυαγοσώστη θα απέτρεπε τους δύο θανάτους, θα υπήρχαν όμως σίγουρα περισσότερες πιθανότητες να μη συμβεί το μοιραίο.

Στις 15 Αυγούστου σημειώθηκε ακόμη ένας πνιγμός στην παραλία ΚΟΤ στην Πύλα. Γυναίκα από τη Ρουμανία έχασε τη ζωή της, ενώ κινδύνευσαν και οι δύο ανήλικες κόρες της.

Ο πύργος στην περιοχή λειτουργούσε, αλλά η βάρδια των ναυαγοσωστών είχε ολοκληρωθεί στις 18:00. Το περιστατικό σημειώθηκε περίπου 20 λεπτά αργότερα.

Η υπόθεση χρησιμοποιήθηκε από τους ναυαγοσώστες ως επιχείρημα υπέρ της επέκτασης των ωραρίων.

Το ΥΠΕΣ απαντά ότι δεν υπάρχει ενιαίο ωράριο για όλες τις παραλίες και ότι οι ώρες λειτουργίας καθορίζονται ανάλογα με την επισκεψιμότητα, τον βαθμό κινδύνου και το διαθέσιμο προσωπικό. Επισημαίνει, επίσης, ότι δεν είναι εφικτή η κάλυψη όλων των παραλιών σε 24ωρη βάση.

Στην Πάφο, εξάλλου, οκτώ από τους 33 πύργους παρέμεναν κλειστοί στα μέσα Αυγούστου λόγω προβλημάτων στελέχωσης.

Διαφορετικά προβλήματα, κοινό ερώτημα

Το ατύχημα με το jet ski στην Περνέρα και τα προβλήματα των ναυαγοσωστών δεν αποτελούν την ίδια υπόθεση και δεν πρέπει να συγχέονται.

Αναδεικνύουν, όμως, ένα κοινό ερώτημα, κατά πόσον το σημερινό σύστημα ασφάλειας στις παραλίες μπορεί να ανταποκριθεί στην αυξημένη κίνηση των θερινών μηνών, όταν χιλιάδες λουόμενοι, jet ski, ταχύπλοα, σκάφη αναψυχής και δραστηριότητες θαλάσσιων σπορ συνυπάρχουν στις ίδιες περιοχές.

Στα θαλάσσια σπορ το βάρος πέφτει πλέον στην εφαρμογή και την εποπτεία των κανόνων, αλλά και στην ενεργοποίηση της νέας νομοθεσίας.

Στους ναυαγοσώστες, τα ερωτήματα αφορούν τις κενές θέσεις, τις συνθήκες και τη διάρκεια εργοδότησης, το σύστημα πιστοποίησης και το κατά πόσον τα σημερινά ωράρια ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες που επικρατούν στις παραλίες της Κύπρου.

Δημήτρης Χατζηδημητρίου: Να συνυπολογιστεί ο παράγοντας των παράνομων

Η κατάσταση στις παραλίες της Κύπρου προκαλεί σοβαρή ανησυχία, όχι μόνο λόγω της αυξημένης κίνησης που παρατηρείται κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, αλλά και επειδή στη θάλασσα κυκλοφορούν ταχύπλοα και σκάφη αναψυχής τα οποία, σε αρκετές περιπτώσεις, χειρίζονται άτομα χωρίς την απαιτούμενη εμπειρία ή ακόμη και ανήλικοι. Στην εξίσωση θα πρέπει να συνυπολογιστεί ο παράγοντας των παράνομων που δραστηριοποιούνται στα θαλάσσια αθλήματα.

Όσοι εργαζόμαστε καθημερινά στις παραλίες μπορούμε να αντιληφθούμε ότι στη θάλασσα κυκλοφορούν πολλά πλεούμενα τα οποία δεν ανήκουν ούτε στους αδειούχους επαγγελματίες του κλάδου ούτε σε ιδιώτες που τα χρησιμοποιούν αποκλειστικά για προσωπικούς σκοπούς. Η δραστηριοποίηση των παράνομων μπορεί να διαπιστωθεί από τη μείωση της δουλειάς των αδειούχων επαγγελματιών με παράλληλη αύξηση των πλεούμενων στη θάλασσα. Η κατάσταση με τη δραστηριοποίηση μη αδειούχων επιδεινώθηκε με τη χρήση του διαδικτύου.

Παρατηρείται, επίσης, το φαινόμενο, κάποιοι να νοικιάζουν πακέτο σκάφος περιήγησης και jet ski τα οποία ρυμουλκούν ή όταν νοικιάζονται μεγαλύτερα σκάφη φορτώνονται σε αυτά και τα ταχύπλοα.

Υπάρχουν ακόμα περιπτώσεις κατά τις οποίες ένα ταχύπλοο μπορεί να  νοικιαστεί από έναν ενήλικα αλλά σε λίγη ώρα να καταλήξει να τυγχάνει χειρισμού από έναν ανήλικο.

Έρχεται ο ενήλικας με τον γιο του και λέει στον αδειούχο, “θέλω να πάρω βόλτα τον μικρό με το jet ski, είναι εντάξει”;». Βλέπεις ότι είναι όντως ενήλικας, που σημαίνει ότι δικαιούται να διευθύνει το ταχύπλοο, τον αφήνεις να υπογράψει και του λες τα απαραίτητα για την ασφάλεια του ιδίου και των άλλων που βρίσκονται στη θάλασσα και το παραλαμβάνει. Όταν βγουν έξω στη θάλασσα, αλλάζουν θέση, οπόταν δεν είναι απίθανο να συμβεί κάποιο ατύχημα.

Σάκης Νικολάου: Σοβαρά κενά στην ασφάλεια των λουόμενων

Αυτή τη στιγμή στελεχώνονται 15 από τα 24 ναυαγοσωστικά σημεία σε ολόκληρη την επαρχία Λεμεσού. Από αυτά, τα δύο λειτουργούν με σύστημα βάρδιας από τις 6:00 π.μ. έως τις 8:00 μ.μ., καλύπτοντας έτσι τις αυξημένες ανάγκες των πρωινών και απογευματινών ωρών. Πρόκειται για τα σημεία:

· ΛΕΜ 15 («Κήπος Β΄», απέναντι από το ΓΣΟ)

· ΛΕΜΜ 19 Άγιος Ερμογένης (όπου λειτουργεί ένας ναυαγοσωστικός πύργος)

Στα εν λόγω σημεία, η παρουσία ναυαγοσωστών από νωρίς το πρωί μέχρι αργά το βράδυ κρίνεται απαραίτητη, λόγω της υψηλής επισκεψιμότητας καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Συνολικά, τα 15 σημεία που είναι ανοικτά καλύπτονται από 49 ενεργούς ναυαγοσώστες, οι οποίοι καλούμαστε να ανταποκριθούμε σε έναν όγκο εργασίας που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια μιας φυσιολογικής βάρδιας.

Ελάχιστη κάλυψη ακόμα και σε πολυσύχναστες περιοχές

Παρά τις προσπάθειες, αρκετά ναυαγοσωστικά σημεία κατά μήκος της ακτογραμμής παραμένουν είτε εντελώς κλειστά είτε εξαιρετικά υποστελεχωμένα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν περιοχές μεγάλης τουριστικής κίνησης, όπου η κάλυψη είναι δυσανάλογα μικρή σε σχέση με τον αριθμό των λουομένων:

· Ακτή Κυβερνήτη: λειτουργεί μόνο ένας ναυαγοσωστικός πύργος

· Lady’s Mile: διαθέτει δύο ναυαγοσωστικούς πύργους

· Άγιος Ερμογενης – Κουριο : λειτουργεί ένας πύργος

· Πισσούρι: λειτουργεί ένας πύργος

Η κατάσταση αυτή, κατά την άποψή μου, δημιουργεί σοβαρά κενά στην ασφάλεια των λουομένων, καθώς οι συγκεκριμένες ακτές δέχονται καθημερινά εκατοντάδες επισκέπτες, ενώ η ναυαγοσωστική παρουσία δεν ειναι αρκετή αφού στα περισσότερα ναυαγοσωστικά σημεία στην Λεμεσό το ωράριο είναι 10:30πμ 6μμ ,  με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ναυαγοσωστική κάλυψη τις πρωινές ώρες και πιο αργά το απόγευμα. 

Αίτημα: Αναλογική στελέχωση με βάρδιες βάσει επισκεψιμότητας

Η στελέχωση των πύργων πρέπει να γίνεται με σύστημα βάρδιας, ανάλογα με την πραγματική επισκεψιμότητα κάθε παραλίας. Για να είναι αυτό εφικτό, χρειάζεται να έρθει στη μονάδα περισσότερος κόσμος. Και για να εκδηλωθεί ενδιαφέρον από νέους υποψηφίους, πρέπει να αυξηθούν οι μόνιμες θέσεις ναυαγοσωστών και να δημιουργηθούν 11μηνες θέσεις εργασίας, ώστε να υπάρχει σταθερότητα και προοπτική.

Πέραν όμως των θέσεων, απαιτούνται και ουσιαστικές βελτιώσεις στις απολαβές και τα ωφελήματά μας. Διεκδικούμε αυξήσεις στους μισθούς μας για την τριετία 2025-2027, καθώς και βελτίωση των επιδομάτων που μας αναλογούν. Όσον αφορά το Ταμείο Πρόνοιας, αυτή τη στιγμή δικαιούνται μόνο οι μόνιμοι 12μηνοι συνάδελφοι – απαιτούμε να επεκταθεί και σε άλλες κατηγορίες, ώστε να υπάρχει ίση μεταχείριση. Απαιτούμε επίσης την κατοχύρωση όλων των εργασιακών μας δικαιωμάτων, με σεβασμό στις ώρες εργασίας, τις άδειες και την ασφαλιστική μας κάλυψη. Χωρίς αυτά τα κίνητρα, η ναυαγοσωστική θα συνεχίσει να μην προσελκύει νέο κόσμο και τα κενά στις παραλίες θα παραμένουν.

Προσέλευση νέων ναυαγοσωστών – αλλά όχι αρκετή

Παρά την πρόσφατη προσέλευση νέων συναδέλφων, ο αριθμός των 49 συνολικών ατόμων κρίνεται ανεπαρκής για την πλήρη κάλυψη των αναγκών της Λεμεσού, ειδικά εν μέσω καλοκαιρινής αιχμής.

Τα βασικά αιτήματα παραμένουν:

· Αύξηση των 12μηνων θέσεων

· Δημιουργία 11μηνων θέσεων 

· Αυξήσεις στους μισθούς για την τριετία 2025-2027

· Βελτίωση επιδομάτων και ωφελημάτων

· Επέκταση του Ταμείου Πρόνοιας και σε άλλες κατηγορίες

· Κατοχύρωση όλων των εργασιακών δικαιωμάτων

· Αναγνώριση της προσφοράς και της αξιοπρέπειας του λειτουργήματος

Καλούμε την Πολιτεία να σταματήσει να αντιμετωπίζει τη ναυαγοσωστική ως «εποχικό επίδομα» και να επενδύσει ουσιαστικά στη θωράκιση των κυπριακών ακτών, με σεβασμό τόσο στους λουόμενους όσο και σ’ εμάς τους ίδιους τους ναυαγοσώστες!