Πως η τακτική Έρχιουρμαν χρησιμοποιείται από την Τουρκία ως άλλοθι για νέα τετελεσμένα

Η τελευταία συνάντηση των δύο διαπραγματευτών, Μενέλαου Μενελάου και Μεχμέτ Ντανά δεν επεφύλαξε έκπληξη καθώς η συζήτηση έμεινε στον ίδιο παρονομαστή. Μια εφ’ όλης της ύλης συζήτηση χωρίς ένα βήμα προς τα εμπρός. Η προσοχή προφανώς στρέφεται προς την Τετάρτη και την πρώτη συνάντηση των δύο ηγετών μετά την επίσκεψη του ΓΓ ΟΗΕ. Η προσέγγιση της τουρκικής πλευράς και η δημόσια ρητορική δεν αφήνουν ούτε εδώ ελπίδες, αντίθετα ο Τουφάν Έρχιουρμαν θα επιχειρήσει να κάνει παράπονα, θα δείξει δημόσια ότι θέλει διάλογο, αλλά στην πράξη θα συνεχίσει να προσφέρει ένα καλό άλλοθι στους σχεδιασμούς της Τουρκίας με νέα τετελεσμένα επί του εδάφους.

Είναι ήδη εμφανές από τις δημόσιες δηλώσεις της τουρκοκυπριακής ηγεσίας ότι ο Τουφάν Έρχιουρμαν θέλει να οδηγήσει τη συνάντηση με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη σε μια αντιπαραγωγική συζήτηση της μεθοδολογίας και όχι στην παραγωγή αποτελεσμάτων. Και αυτό σκόπιμα γιατί εμμένοντας στο να κρατείται η συζήτηση μακριά από την ουσία βολεύει την τακτική της Άγκυρας και συνάμα παίζει κι ένα παιχνίδι νεύρων με την ελληνοκυπριακή πλευρά: είτε θα δεχθεί αυτά που ο ίδιος απαιτεί, είτε, αν αποχωρήσει, θα κορυφώσει το blame game του.

Ενώ η τουρκοκυπριακή ηγεσία εμφανίζεται τουλάχιστον σε επίπεδο μέσων κοινωνικής δικτύωσης – ο προσφιλής χώρος του Έρχιουρμαν για άσκηση πολιτικής στο Κυπριακό – να θέλει διάλογο και συναντήσεις, στην πράξη κάνει το αντίθετο. Από τις ελάχιστες πληροφορίες που έγιναν γνωστές μετά την τελευταία συνάντηση Μενελάου-Ντανά ήταν και ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά πρότεινε εντατικοποίηση των συναντήσεων ώστε να προετοιμαστεί κατάλληλα και το έδαφος για σκοπούς άτυπης 5+1 αλλά και πιο συχνές συναντήσεις των δύο ηγετών μία ή δύο φορές την εβδομάδα.

Μια πλευρά η οποία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εμφανίζεται κάτι περισσότερο από πρόθυμη για διάλογο και συναντήσεις θα έπρεπε η ίδια να σπεύσει να ζητά κάτι ανάλογο. Αντίθετα η αντίδραση της τουρκοκυπριακής πλευράς δεν ήταν τέτοια που να δίνει στοιχεία αισιοδοξίας ότι θα προκύψουν πιο εντατικές και παραγωγικές συναντήσεις σε επίπεδο ηγετών προκειμένου να καλυφθεί το διάστημα μέχρι και τα τέλη Σεπτεμβρίου με αρχές Οκτωβρίου, όταν εκτιμάται πως ο ΓΓ ΟΗΕ θα αποφανθεί εάν θα καλέσει μια νέα άτυπη διάσκεψη 5+1 ή όχι.

Δυσκολεύεται πολύ με τις αποφάσεις

Αποδείχθηκε όλο αυτό το διάστημα ότι ο Τουφάν Έρχιουρμαν δυσκολεύεται να λάβει αποφάσεις ή την όποια απόφαση σε σχέση με το Κυπριακό. Γι’ αυτό και προτάσσει συνεχώς το θέμα της μεθοδολογίας, ευελπιστώντας ότι κατ’ αυτό τον τρόπο θα περνά ο χρόνος χωρίς να χρειάζεται να ληφθούν οι όποιες αποφάσεις. Και συνάμα δεν θα χαλά τα σχέδια της Άγκυρας που θέλει να κρατά το Κυπριακό μακριά από μια νέα άτυπη πολυμερή διάσκεψη, η οποία σύμφωνα με τον Αντόνιο Γκουτέρες θα συγκληθεί για να ανακοινωθεί η επανέναρξη των συνομιλιών.

Στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης δεν προέκυψε κάτι το τελευταίο διάστημα, αλλά παραμένουν στις προηγούμενες αποφάσεις που είχαν ληφθεί σε επίπεδο συναντήσεων με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη και στη Νέα Υόρκη.

Σταματά μέχρι τα οδοφράγματα

Στο επίμαχο θέμα της διάνοιξης νέων σημείων διέλευσης, εμφανώς ο κατοχικός ηγέτης δεν είναι σε θέση να κάνει οτιδήποτε, ή δεν του επιτρέπεται από την Άγκυρα να κάνει την όποια κίνηση. Και στο θέμα των οδοφραγμάτων επιχείρησε να κερδίσει χρόνο και να οδηγήσει τη συζήτηση προς άλλη κατεύθυνση προκειμένου να μοιράζονται οι ευθύνες και προς τις δύο πλευρές για την απουσία επίτευξης συμφωνίας.

Φαίνεται την ίδια ώρα να ευελπιστεί ότι, κάτω από την πίεση, που επιχειρείται να ασκηθεί στο εσωτερικό της ελληνοκυπριακής πλευράς προς την κατεύθυνση του Νίκου Χριστοδουλίδη, τελικά θα επιτευχθεί ο στόχος του να ανοίξει μόνο η Μία Μηλιά. Εξάλλου δεν θεωρούνται τυχαίες οι δημόσιες και άλλες παρεμβάσεις περί ανικανότητας των δύο ηγετών να πετύχουν συμφωνία για το άνοιγμα ενός οδοφράγματος. Παρεμβάσεις αυτού του είδους – όπως έδειξαν και ανάλογες ενέργειες στο παρελθόν – δεν σκοπεύουν να φορτώσουν ευθύνες και προς τους δύο ηγέτες, αλλά κυρίως επιδιώκουν να βάλουν πίεση στην ελληνοκυπριακή πλευρά να υπαναχωρήσει. Γι’ αυτό και μέσα από δηλώσεις ή σχετική αρθρογραφία δίνεται η εικόνα ότι η άρνηση του Νίκου Χριστοδουλίδη είναι περίπου εμμονική.

Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών τόσο κατά την επίσκεψή του στο νησί τον περασμένο Ιούλιο όσο και στις προηγούμενες συζητήσεις που είχαν γίνει μέσα στο 2025 στη Γενεύη και στη Νέα Υόρκη, δεν μίλησε για το άνοιγμα τουλάχιστον ενός οδοφράγματος. Αλλά μίλησε για διάνοιξη σημείων διέλευσης. Και το έδειξε με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο, φτάνοντας στο σημείο να έρχεται με χάρτες προκειμένου να πειστεί η τουρκική πλευρά να δεχθεί να ανοίξει το σημείο διέλευσης από Αθηένου προς Αγλαντζιά μέσω Πυροΐου.

Η κίνηση αυτή του ΓΓ ΟΗΕ είναι αρκούντως ενδεικτική του ότι ο διεθνής οργανισμός εντοπίζει την ύπαρξη προβλήματος, το οποίο δεν επιτρέπει να προχωρήσει περαιτέρω το συγκεκριμένο μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Συντήρηση μιας τακτικής ναυαγίου

Η αλλαγή ηγεσίας στην τουρκοκυπριακή κοινότητα τον περασμένο Οκτώβριο δεν φαίνεται να άλλαξε επί της ουσίας τα πράγματα στο Κυπριακό. Το μόνο που άλλαξε ήταν η δημόσια ρητορική: από τον κάθετο και ξύλινο λόγο του Ερσίν Τατάρ, στον πιο ήπιο τόνο του Τουφάν Έρχιουρμαν. Ο Ερσίν Τατάρ δεν ήθελε συνομιλίες για το Κυπριακό και το έλεγε και το έδειχνε. Ο Τουφάν Έρχιουρμαν λέει ότι θέλει συνομιλίες αλλά κάνει ό,τι είναι δυνατό για να μην προχωρήσει η προσπάθεια.

Εν ολίγοις ακολουθεί την ίδια τακτική γιαβάς-γιαβάς που εφάρμοζε και ο προκάτοχός του στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Τον Μάιο του 2025, όταν ο Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Ερσίν Τατάρ είχαν συναντηθεί, ο τέως κατοχικός ηγέτης ήταν αρνητικός στο να συζητήσει ακόμα και θέματα που είχαν προηγουμένως συμφωνηθεί ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Σ’ εκείνη τη συνάντηση ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδη κατάθεσε τρεις προτάσεις για τα οδοφράγματα, εισπράττοντας ισάριθμες αρνητικές απαντήσεις. Είχε τότε, ως ένα πρώτο βήμα, να ανοίξει ένα σημείο διέλευσης για πεζούς στην οδό Λιδίνης, εντός της Λευκωσίας, αλλά και επ’ αυτού ήταν αρνητικός ο κατοχικός ηγέτης. Οι εισηγήσεις αυτές πηγαινοέρχονται στις συζητήσεις χωρίς να έχει αλλάξει οτιδήποτε.

Σήμερα ο Τουφάν Έρχιουρμαν μπορεί να μην το κάνει με τον ίδιο άκομψο τρόπο που το έκανε ο Ερσίν Τατάρ, αλλά επί της ουσίας παραμένει κι αυτός πιστός στην ίδια γραμμή. Κι αυτό προφανώς γιατί την γραμμή  την έχει τραβήξει η Άγκυρα και κανείς δεν τολμά να μετακινηθεί έστω και κατά το ελάχιστο. Από την άλλη, είναι πλέον εμπεδωμένο προς κάθε κατεύθυνση, είτε το παραδέχονται δημοσίως στα κατεχόμενα είτε όχι, ότι στο Κυπριακό αυτός που κάνει κουμάντο είναι ο Ερντογάν.

Η «εξαφανισμένη» Ολγκίν

Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν έφυγε από την Κύπρο μαζί με τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, χωρίς να ενημερώσει τους συνομιλητές της εάν σκοπεύει  και πότε  να επιστρέψει στο νησί πριν από το Σεπτέμβριο. Άφησε τη βοηθό της να συνεχίσει να διατηρεί επαφές και να εργάζεται, ενώ προχωρεί και η καταγραφή των συγκλίσεων οι οποίες θα παρουσιαστούν σε κάποιο στάδιο ενώπιον των ενδιαφερομένων μερών.

Δεν αποκλείεται η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ ΟΗΕ να επανεμφανιστεί όταν το έγγραφο για τις συγκλίσεις και τις αποκλίσεις θα είναι έτοιμο για να το παραδώσει η ίδια, θέλοντας κατ’ αυτό τον τρόπο να δείξει ότι παραμένει η πρωταγωνίστρια των κινήσεων στο Κυπριακό.

Στην τελευταία δημόσια παρέμβασή της, η Ολγκίν επιχείρησε να περάσει το μήνυμα ότι είναι τα ΜΟΕ και η εφαρμογή τους που θα ανοίξουν το δρόμο για σύγκληση νέας 5+1, δίνοντάς τους ιδιαίτερη βαρύτητα. Ωστόσο, τον Ιούνιο, όταν επέστρεψε μετά από καιρό στο νησί, σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες η ίδια έλεγε πως η τακτική να προταχθούν τα ΜΟΕ δεν απέδωσε τα αναμενόμενα.

Επί του εδάφους η Άγκυρα προωθεί τα δικά της σχέδια

Την ώρα που ο Τουφάν Έρχιουρμαν επιχειρεί να παρακωλύσει την προσπάθεια του ΓΓ ΟΗΕ για επανέναρξη των συνομιλιών στο Κυπριακό, η Άγκυρα συνεχίζει να προωθεί και να εφαρμόζει τα δικά της σχέδια επί του εδάφους. Η τακτική του blame game από πλευράς Έρχιουρμαν χρησιμοποιείται από την Άγκυρα ως ένα τέλειο άλλοθι για την προώθηση νέων τετελεσμένων.

Την εβδομάδα που πέρασε, αξιωματούχοι του κατοχικού καθεστώτος βρέθηκαν στην Άγκυρα με βασικό αντικείμενο την υπογραφή νέων συμφωνιών. Όπως έγινε γνωστό μέσα από δημοσιεύματα, κατά την επίσκεψη σχεδόν του συνόλου της λεγόμενης «κυβέρνησης» του κατοχικού καθεστώτος υπογράφηκε επιπρόσθετο «πρωτόκολλο» για έργο οπτικών ινών. Ο Τούρκος αντιπρόεδρος, Τζεβντέτ Γιλμάζ, μίλησε για στρατηγική αναπτυξιακή πρωτοβουλία που θα ενισχύσει την ψηφιακή κυριαρχία του ψευδοκράτους, θα αυξήσει την οικονομική της δύναμη και θα βελτιώσει τις συνδέσεις της με τον κόσμο.

Όπως είπε, αυτό περιλαμβάνει τους απαραίτητους «κανονισμούς» και ενισχύει το πλαίσιο εφαρμογής του έργου. Ο Γιλμάζ επεσήμανε επίσης τη σημασία των επενδύσεων σε υποδομές οπτικών ινών για το ψηφιακό μέλλον του ψευδοκράτους.

Στη συνάντηση, είπε, εξέτασαν τα βήματα που πρέπει να ληφθούν και τα έργα που πρέπει να υλοποιηθούν για την ενίσχυση της συνεργασίας Τουρκίας – ψευδοκράτους.

Τόνισε ότι το «μνημόνιο συνεργασίας για την προμήθεια φυσικού αερίου στην ‘ΤΔΒΚ’» είναι μεταξύ των έργων που θα συμβάλουν στην αύξηση της ευημερίας των Τ/κ και θα συνεχίσουν να υπογράφονται. Πρόκειται, όπως ανέφερε, για έργα που θα προωθήσουν περαιτέρω την ισχυρή συνεργασία μεταξύ των «δύο χωρών» σε πολλούς τομείς, από την ενέργεια και τη συνδεσιμότητα έως την ψηφιοποίηση, την εκπαίδευση, τις μεταφορές και την υγεία.

Από την πλευρά των εκπροσώπων του καθεστώτος, ο λεγόμενος «πρωθυπουργός» Ουνάλ Ουστέλ ανέφερε ότι αξιολόγησαν τα νέα βήματα στην ισχυρή συνεργασία μεταξύ της μητέρας πατρίδας Τουρκίας και του ψευδοκράτους και συζήτησαν τα τρέχοντα έργα και τις μελλοντικές εργασίες. Οι σχέσεις με την Τουρκία, είπε, είναι ζωτικής σημασίας για τους Τ/κ, βασίζονται σε μια ιστορική αδελφοσύνη, μια εθνική υπόθεση, έναν κοινό αγώνα και μια πίστη σε ένα ισχυρό μέλλον μαζί.

Ο Ουστέλ ανέφερε επίσης ότι η ενέργεια είναι ένας από τους σημαντικότερους στρατηγικούς τομείς και χαρακτήρισε τη συμφωνία συνεργασίας για το φυσικό αέριο που υπογράφηκε πρόσφατα με την Τουρκία ως ιστορικής σημασίας. «Όπως ήρθε το νερό και θα έρθουν τα καλώδια οπτικών ινών, θα ανεβάσουμε τις σχέσεις μας με την ηπειρωτική Τουρκία στο υψηλότερο επίπεδο στον τομέα της ενέργειας με συνδέσεις φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας».