Στη Βουλή πρόταση για «κλείδωμα» του 2% του ΑΕΠ στην Άμυνα: Πετρίδης και Κάρουλλας προτείνουν πενταετές πρόγραμμα εξοπλισμών – «Σταθερή χρηματοδότηση της Εθνικής Φρουράς»

Στη θέσπιση σταθερού εθνικού πλαισίου για τη χρηματοδότηση της άμυνας, με ελάχιστο στόχο αμυντικών δαπανών ύψους 2% του ΑΕΠ, αποσκοπεί πρόταση νόμου που κατατέθηκε στη Βουλή από τους βουλευτές του ΔΗΣΥ Χαράλαμπο Πετρίδη και Γιώργο Κάρουλλα.

Η πρόταση τιτλοφορείται «Ο περί της Εθνικής Στρατηγικής Αμυντικής Θωράκισης της Κυπριακής Δημοκρατίας Νόμος του 2026» και έχει ως βασικό στόχο τη σταδιακή ενίσχυση της αμυντικής θωράκισης της Κυπριακής Δημοκρατίας, την ενδυνάμωση της αποτρεπτικής της ικανότητας και τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης επιχειρησιακής ετοιμότητας της Εθνικής Φρουράς.

Κεντρική πρόνοια της πρότασης είναι ο καθορισμός ως εθνικού στόχου δημοσιονομικού προγραμματισμού ετήσιων αμυντικών δαπανών ύψους τουλάχιστον 2% του ΑΕΠ. Ο στόχος, αναφέρουν οι εισηγητές της πρότασης, θα πρέπει να λαμβάνεται υποχρεωτικά υπόψη τόσο κατά την κατάρτιση του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Πλαισίου όσο και του ετήσιου κρατικού προϋπολογισμού.

Η πρόταση διευκρινίζει, ωστόσο, ότι η πρόβλεψη αυτή δεν παρέχει από μόνη της εξουσία δαπάνης και δεν παρακάμπτει την προβλεπόμενη διαδικασία έγκρισης πιστώσεων μέσω του ετήσιου προϋπολογισμού ή, όπου απαιτείται, συμπληρωματικού προϋπολογισμού.

Με βάση την πρόταση νόμου, το Υπουργικό Συμβούλιο θα οφείλει να αποτυπώνει ρητά και τεκμηριωμένα τον στόχο του 2% κατά την έγκριση του ετήσιου προϋπολογισμού και του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Πλαισίου.

Παράλληλα, μαζί με το νομοσχέδιο του προϋπολογισμού θα κατατίθεται στη Βουλή ειδικό Παράρτημα Αμυντικού Δημοσιονομικού Προγραμματισμού. Σε αυτό θα περιλαμβάνονται το προβλεπόμενο ποσοστό των αμυντικών δαπανών επί του ΑΕΠ, ανάλυση των βασικών κατηγοριών δαπανών, η σύνδεσή τους με εγκεκριμένους επιχειρησιακούς και στρατηγικούς στόχους, καθώς και προβολές για τα επόμενα τρία οικονομικά έτη.

Πενταετές πρόγραμμα για εξοπλισμούς και δυνατότητες

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στον πολυετή αμυντικό σχεδιασμό. Ο Υπουργός Άμυνας, σε συνεργασία με τον Υπουργό Οικονομικών, θα πρέπει να καταρτίζει και να υποβάλλει κάθε χρόνο στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη Βουλή κυλιόμενο Πενταετές Πρόγραμμα Αμυντικών Δυνατοτήτων και Επενδύσεων.

Το πρόγραμμα θα περιλαμβάνει τους βασικούς στρατηγικούς κινδύνους και τις ανάγκες αποτροπής, τον προγραμματισμό εξοπλισμών, υποδομών και αναβάθμισης μέσων, τη δημοσιονομική κατανομή ανά έτος, ανάλυση της βιωσιμότητας των σχεδιαζόμενων δαπανών, καθώς και πρόνοιες για την ενίσχυση της εφεδρείας και του ανθρώπινου δυναμικού.

Τι θα γίνεται αν οι δαπάνες πέσουν κάτω από το 2%

Η πρόταση προβλέπει ειδική διαδικασία σε περίπτωση που το Υπουργικό Συμβούλιο επιλέξει να καταθέσει προϋπολογισμό ή μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό με αμυντικές δαπάνες χαμηλότερες από τον στόχο του 2%.

Σε μια τέτοια περίπτωση θα απαιτείται ειδική αιτιολογική έκθεση, στην οποία θα πρέπει να αναφέρονται οι λόγοι της απόκλισης, οι επιπτώσεις στην αμυντική επάρκεια, η εκτιμώμενη διάρκειά της και σχέδιο επαναφοράς στον στόχο μέσα σε χρονικό ορίζοντα που δεν θα υπερβαίνει τα τρία οικονομικά έτη, εκτός αν συντρέχουν εξαιρετικοί λόγοι.

Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα τεκμηριωμένης απόκλισης σε περιπτώσεις σοβαρής οικονομικής ύφεσης, έκτακτης δημοσιονομικής ανάγκης, φυσικής καταστροφής, κατάστασης έκτακτης ανάγκης ή ενεργοποίησης εθνικών ή ευρωπαϊκών ρητρών διαφυγής.

Η πρόταση εισάγει επίσης μηχανισμό ετήσιας λογοδοσίας. Εντός τριών μηνών από τη λήξη κάθε οικονομικού έτους, οι Υπουργοί Άμυνας και Οικονομικών θα πρέπει να υποβάλλουν κοινή έκθεση στη Βουλή για το πραγματικό ύψος των αμυντικών δαπανών, το ποσοστό τους επί του ΑΕΠ, τις αποκλίσεις σε σχέση με τον προϋπολογισμό και την πρόοδο υλοποίησης του πενταετούς προγράμματος.

Η έκθεση θα δημοσιοποιείται, με την επιφύλαξη των απαιτήσεων εθνικής ασφάλειας και της διαβαθμισμένης πληροφόρησης.

Στην αιτιολογική έκθεση αναφέρεται ότι στόχος είναι η δημιουργία ενός σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου δημοσιονομικού προγραμματισμού για την άμυνα, με επίκληση των αυξημένων αναγκών εθνικής ασφάλειας, των διεθνών υποχρεώσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας και της ανάγκης θεσμικής συνέχειας στη χρηματοδότηση της αμυντικής πολιτικής.

Οι εισηγητές συνδέουν την ανάγκη για τη ρύθμιση με τις συνθήκες ασφάλειας που επικρατούν στην Κύπρο και στην Ανατολική Μεσόγειο και υποστηρίζουν ότι η αμυντική επάρκεια δεν θα πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από αποσπασματικές ετήσιες επιλογές.

Στην ίδια έκθεση αναφέρεται ότι η επιλογή του 2% βασίζεται σε διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα αμυντικού σχεδιασμού και γίνεται αναφορά στην αντίστοιχη κατευθυντήρια γραμμή του ΝΑΤΟ, καθώς και σε ευρωπαϊκά κράτη που έχουν υιοθετήσει αντίστοιχες ή υψηλότερες δημοσιονομικές δεσμεύσεις για την άμυνα.

Όπως σημειώνεται, σκοπός της πρότασης δεν είναι να υποκαταστήσει τον ετήσιο προϋπολογισμό, αλλά να δημιουργήσει σταθερό εθνικό κανόνα δημοσιονομικού προγραμματισμού για την άμυνα, με έμφαση στη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη θεσμική συνέχεια.