Χριστοδούλου: Λιγότερες γυναίκες στην τεχνολογία, μεγαλύτερος ο κίνδυνος προκαταλήψεων στο AI

Η υποεκπροσώπηση των γυναικών στους τομείς της τεχνολογίας ενέχει τον κίνδυνο να ενισχύονται και να αναπαράγονται έμφυλες προκαταλήψεις μέσα από την τεχνητή νοημοσύνη, ανέφερε την Τρίτη στο Cyprus Forum η Επίτροπος Ισότητας των Φύλων Τζόζη Χριστοδούλου, επισημαίνοντας ότι τα συστήματα AI αντανακλούν αναπόφευκτα τους ανθρώπους, τα δεδομένα και τις κοινωνικές αντιλήψεις που βρίσκονται πίσω από αυτά.

Η κ. Χριστοδούλου στάθηκε στην αυξημένη παρουσία ανδρών στους τομείς της τεχνολογίας και της καινοτομίας, σημειώνοντας ότι οι ανθρώπινες προκαταλήψεις μπορούν κατά συνέπεια να μεταφέρονται και στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύσσονται.

«Χαίρομαι ότι δεν ξεκινούμε τη συζήτηση με το ερώτημα αν όντως είναι προκατειλημμένη η τεχνητή νοημοσύνη. Ξεκινούμε με τη διαπίστωση ότι όντως είναι», ανέφερε.

Μιλώντας σε συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη και την ισότιμη συμμετοχή, η Επίτροπος υποστήριξε ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος πρέπει να ξεκινά πολύ πριν από την ανάπτυξη των ίδιων των συστημάτων AI, ήδη από το σχολείο και τις επιλογές που ενθαρρύνονται να κάνουν τα κορίτσια για τις σπουδές και την επαγγελματική τους πορεία.

Ανέφερε ότι στην Κύπρο γίνονται προσπάθειες, σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, για εκπαίδευση των συμβούλων επαγγελματικού προσανατολισμού σε ζητήματα ισότητας και συνειδητών ή ασυνείδητων προκαταλήψεων, ώστε τα κορίτσια που επιθυμούν να ακολουθήσουν θετικές επιστήμες και συναφή επαγγέλματα να μην αποθαρρύνονται από έμφυλα στερεότυπα.

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην προσέλκυση περισσότερων γυναικών στους συγκεκριμένους κλάδους. Σύμφωνα με την κ. Χριστοδούλου, στην πορεία παρατηρείται αποχώρηση γυναικών από αυτά τα επαγγέλματα, ιδιαίτερα όταν φτάνουν σε ηλικία κατά την οποία αρχίζουν να δημιουργούν οικογένεια.

Μέτρα όπως η δημιουργία βρεφονηπιακών σταθμών και πολιτικές που διευκολύνουν τον συνδυασμό οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος, ανέφερε. Η βαθύτερη πρόκληση, ωστόσο, παραμένει η κουλτούρα.

«Το πιο μεγάλο πρόβλημα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε είναι η κουλτούρα», είπε.

Η Επίτροπος αναφέρθηκε στις διαφορετικές προσδοκίες που εξακολουθεί να έχει η κοινωνία από αγόρια και κορίτσια, σημειώνοντας ότι τα αγόρια ερωτώνται συχνά τι θέλουν να κάνουν επαγγελματικά στη ζωή τους, ενώ στις συζητήσεις με τα κορίτσια δίνεται συχνά έμφαση στη μητρότητα.

Διευκρίνισε ότι στόχος δεν είναι η υποβάθμιση της μητρότητας, αλλά η διασφάλιση ότι γυναίκες και άνδρες έχουν πραγματικά ελεύθερες επιλογές για το μέλλον τους.

Οι αντιλήψεις αυτές, σύμφωνα με την ίδια, αρχίζουν να διαμορφώνονται εξαιρετικά νωρίς και στη συνέχεια αντανακλώνται στις πληροφορίες και τις παραδοχές από τις οποίες μαθαίνουν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

«Τα στερεότυπα ξεκινούν από τη στιγμή που μαθαίνουμε το φύλο του παιδιού μας, πριν ακόμα γεννηθεί», ανέφερε.

Η κ. Χριστοδούλου παρέπεμψε σε έρευνες με παιδιά σχολικής ηλικίας, όπου όταν τους ζητείται να φανταστούν έναν αστροναύτη, έναν γιατρό ή έναν πυροσβέστη, συνήθως φαντάζονται άνδρες, ενώ επαγγέλματα όπως αυτό του νηπιαγωγού συνδέονται συχνότερα με γυναίκες.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Ανδρέας Δημητρίου του AI Integrity Institute, ο οποίος εξήγησε πώς ο ίδιος μηχανισμός μπορεί να αναπαραχθεί από την τεχνητή νοημοσύνη.

Έφερε ως παράδειγμα ένα σύστημα AI το οποίο εκπαιδεύεται πάνω σε υλικό όπου οι γιατροί παρουσιάζονται συστηματικά ως άνδρες και οι νοσηλεύτριες ως γυναίκες. Ένα τέτοιο σύστημα, εξήγησε, μαθαίνει να συνδέει το επάγγελμα του γιατρού με το ανδρικό φύλο.

Στη συζήτηση τέθηκε επίσης η δυσκολία χωρών όπως η Κύπρος να αντιμετωπίσουν προκαταλήψεις που ενσωματώνονται σε μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης τα οποία αναπτύσσονται και εκπαιδεύονται σε διεθνές επίπεδο.

Η κ. Χριστοδούλου επεσήμανε ότι στην αντιμετώπιση του προβλήματος έχουν ρόλο να διαδραματίσουν τα κράτη, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ιδιωτικές εταιρείες τεχνολογίας, με την ισότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα να ενσωματώνονται στον σχεδιασμό των πολιτικών και των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.