Σε επιφυλακή οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες λόγω κρουσμάτων γρίπης των πτηνών: Δεύτερη χήνα νεκρή στο Πάρκο Αθαλάσσας – Σε καραντίνα 4 άτομα – Τι προνοούν τα πρωτόκολλα ασφαλείας

Σε κατάσταση επιφυλακής βρίσκονται οι αρμόδιες Αρχές της Δημοκρατίας μετά την επιβεβαίωση κρούσματος γρίπης των πτηνών H5N1 στην Κύπρο, δύο χρόνια μετά το προηγούμενο και τέσσερα χρόνια αργότερα από τη θανάτωση εκατοντάδων αριθμών πτηνών στο Παραλίμνι. Το περιστατικό αφορά χήνα που εντοπίστηκε από πολίτη την περασμένη Παρασκευή στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Αθαλάσσας να παρουσιάζει ασυνήθιστη συμπεριφορά.

Ο πολίτης ενημέρωσε την Υπηρεσία Θήρας και τρία μέλη της παρέλαβαν άμεσα το πτηνό και το μετέφεραν στο Εργαστήριο των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών. Η χήνα κατέληξε την επόμενη ημέρα. Οι εργαστηριακές εξετάσεις που διενεργήθηκαν επιβεβαίωσαν την παρουσία του ιού της γρίπης των πτηνών, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η επιτόπια επιδημιολογική διερεύνηση για την ταυτοποίηση του υποτύπου του ιού.

Για προληπτικούς λόγους, τέθηκαν αμέσως σε καραντίνα στο σπίτι τους, τρεις θηροφύλακες που ήρθαν σε επαφή με το πτηνό, καθώς και η πολίτης που το εντόπισε. Παράλληλα, χθες, εντοπίστηκε ακόμα ένα πτηνό νεκρό και πάλι χήνα, ύποπτο για γρίπη των πτηνών το οποίο και έχει περισυλλεχθεί και μεταφερθεί στις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες για να γίνουν οι απαραίτητες εξετάσεις. Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες συστήνουν σε όσους επισκέπτονται το πάρκο να αποφεύγουν να πλησιάζουν, προσφέρουν τροφή και να έρχονται σε στενή επαφή με τα πτηνά.

Σύμφωνα με τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, η γρίπη των πτηνών είναι ιογενής, μεταδοτική νόσος των πτηνών που προκαλείται από τον ιό της γρίπης τύπου Α. Τα υγιή πτηνά μολύνονται είτε άμεσα, κατά την απευθείας επαφή με μολυσμένα ή άλλα ασθενή πτηνά, είτε έμμεσα με μολυσμένα αντικείμενα.

Τα άγρια πτηνά, ιδιαίτερα τα υδρόβια και αποδημητικά, αποτελούν τη φυσική δεξαμενή του ιού. Ο ιός αποβάλλεται στο σάλιο, τις ρινικές εκκρίσεις και κυρίως τα κόπρανα/ περιττώματα. Η μετάδοση στα πτηνά εκτροφής γίνεται με άμεση επαφή με εκκρίματα ή έμμεσα μέσω μολυσμένης τροφής, νερού, εξοπλισμού, ρουχισμού, υποδημάτων, οχημάτων, ακόμα και μηχανικά μέσω τρωκτικών ή εντόμων.

Οι ιοί υψηλής παθογονικότητας επιβιώνουν για μεγάλες περιόδους σε χαμηλές θερμοκρασίες (π.χ. ο H5N1 επιβιώνει έως και 35 ημέρες στους 4°C).

Η διασυνοριακή εξάπλωση οφείλεται κυρίως στις μετακινήσεις των αποδημητικών πτηνών, καθώς και στο νόμιμο ή παράνομο εμπόριο ζώντων πουλερικών.

Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες συνεχίζουν τις εργαστηριακές εξετάσεις, σε συνεργασία με το Κοινοτικό Εργαστήριο Αναφοράς, για εξακρίβωση της λοιμογόνου δύναμης του ιού που έχει εντοπιστεί και έχουν ενημερώσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Παγκόσμιο Οργανισμό για την Υγεία των Ζώων. Οι ιδιοκτήτες των πτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων οφείλουν να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για αποτροπή της επαφής άγριων πτηνών ή αποδημητικών με τα εκτρεφόμενα πουλερικά τους.

Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνουν ότι ο κίνδυνος για το ευρύ κοινό παραμένει χαμηλός. Ο ιός δεν προσβάλλει εύκολα τον άνθρωπο. Η μόλυνση μπορεί να συμβεί σε σπάνιες περιπτώσεις, κυρίως σε άτομα που έρχονται σε άμεση και στενή επαφή με μολυσμένα πτηνά, τα απορρίμματά τους ή μολυσμένες επιφάνειες χωρίς μέσα προστασίας.

Τα συμπτώματα στον άνθρωπο κυμαίνονται από ασυμπτωματική ή ήπια μόλυνση (επιπεφυκίτιδα, ήπια αναπνευστικά) έως σοβαρή πνευμονία.

Μέχρι σήμερα δεν έχει επιβεβαιωθεί μετάδοση του ιού (π.χ. Η5Ν1) από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Δεν υπάρχει καμία ένδειξη μετάδοσης του ιού στον άνθρωπο μέσω της κατανάλωσης μαγειρευμένων αβγών ή κρέατος πουλερικών, καθώς οι υψηλές θερμοκρασίες μαγειρέματος αδρανοποιούν τον ιό. Παράλληλα, προϊόντα από μολυσμένα σμήνη καταστρέφονται και δεν εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα.

Για την ανάσχεση και εξάλειψη της νόσου, η νομοθεσία προβλέπει αυστηρά υγειονομικά μέτρα.

Σε περίπτωση εστίας σε εκμετάλλευση, θανατώνονται άμεσα όλα τα πτηνά της μονάδας υπό επίσημη εποπτεία. Ακολουθεί ασφαλής καταστροφή των σφαγίων, των αβγών και των ζωοτροφών, καθώς και ενδελεχής καθαρισμός και απολύμανση των εγκαταστάσεων, με στόχο να μη μεταδοθεί ο ιός σε άλλες πτηνοτροφικές μονάδες.

Γύρω από τη μολυσμένη εγκατάσταση οριοθετείται απαγορευμένη ζώνη προστασίας σε ακτίνα τουλάχιστον 3 χιλιομέτρων. Στη ζώνη αυτή εφαρμόζονται αυστηρά μέτρα, με έμφαση στην ενισχυμένη επιτήρηση, στην καταγραφή και παρακολούθηση των εκμεταλλεύσεων, στους περιορισμούς στη διακίνηση ζώων και ζωικών προϊόντων και στην αυστηρή εφαρμογή μέτρων βιοασφάλειας.

Ζώνη επιτήρησης καθορίζεται σε ακτίνα τουλάχιστον 10 χιλιομέτρων. Στις ζώνη αυτή επιβάλλονται αυστηροί περιορισμοί μετακινήσεων πουλερικών, ατόμων, οχημάτων και προϊόντων, ενώ εφαρμόζεται εντατική κτηνιατρική παρακολούθηση για τουλάχιστον 30 ημέρες.

Παράλληλα, υπάρχει υποχρεωτικός περιορισμός των οικόσιτων πτηνών σε κλειστούς χώρους για αποφυγή επαφής με άγρια πτηνά, χρήση απολυμαντικών ποδόλουτρων στις εισόδους, περιορισμός επισκεπτών και λήψη μέτρων ατομικής προστασίας (μάσκες, γάντια, μπότες) από τους εργαζόμενους.

Πρόγραμμα επιτήρησης από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες

Την ίδια ώρα, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, τρέχουν πρόγραμμα επιτήρησης της γρίπης των πτηνών σε πτηνά της οργανωμένης πτηνοτροφίας, αλλά και άγρια πτηνά, τουλάχιστον μέχρι το τέλος 2027. Η συλλογή και η εργαστηριακή εξέταση των δειγμάτων για έλεγχο της γρίπης των πτηνών είναι επιλέξιμες για ενίσχυση μέσω του προγράμματος.

Σημειώνεται ότι το πρόσφατο παρελθόν και συγκεκριμένα το 2022, είχαν θανατωθεί 846 πτηνά διαφόρων ειδών που εντοπίστηκαν στις δύο ιδιωτικές συλλογές στο Παραλίμνι. Περαιτέρω, εντοπίστηκε νεκρή στη βιοτεχνική περιοχή Λατσιών αγριόπαπια, η οποία επιβεβαιώθηκε ότι έπασχε από γρίπη των πτηνών. Παράλληλα, το 2024 εντοπίστηκε γρίπη των πτηνών σε γεράκι στην επαρχία Πάφου.

Αυτή τη στιγμή, κρούσματα γρίπης των πτηνών H5N1 έχουν παρουσιαστεί στη Λετονία, τη Νορβηγία, Ολλανδία, Δανία, Ισπανία, Πολωνία, Ηνωμένο Βασίλειο, Νέα Ζηλανδία, ΗΠΑ και Ιρλανδία.

Σε σχετική ενημέρωσή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει τα εξής σημεία:

• Η Επιτροπή παρακολουθεί στενά τις γενετικές μεταλλάξεις του ιού σε συνεργασία με το ECDC, την EFSA, τον ΠΟΥ και τον WOAH, αναγνωρίζοντας ότι η υγεία των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος είναι αλληλένδετη.

• Παρακολουθείται συστηματικά ο εντοπισμός του ιού σε θηλαστικά (π.χ. γάτες, αλεπούδες, αλλά και βοοειδή στις ΗΠΑ).

• Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ) έχει εγκρίνει αντιιικά φάρμακα για ανθρώπινη χρήση (όπως Tamiflu, Dectova, Ebilfumin, Xofluza). Παράλληλα, υπάρχουν συμβάσεις κοινής προμήθειας εμβολίων κατά της πανδημίας γρίπης (Foclivia, Adjupanrix, Zoonotic Influenza Vaccine Sequirus) για ομάδες υψηλού κινδύνου (κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι).

• Το νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ επιτρέπει πλέον στα κράτη-μέλη να εφαρμόζουν εμβολιασμό πτηνών υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, χωρίς αυτό να επηρεάζει το εμπορικό καθεστώς της χώρας εφόσον υπάρχει κατάλληλη επιτήρηση.

Γραμμές επικοινωνίας

Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες υπενθυμίζουν ότι η γρίπη των πτηνών είναι νόσος υποχρεωτικής δήλωσης. Οποιαδήποτε υποψία ή αυξημένη θνησιμότητα πτηνών πρέπει να αναφέρεται αμέσως στα Επαρχιακά Κτηνιατρικά Γραφεία:

Κεντρική Υπηρεσία: 22805200, 22805182

Λευκωσία: 22805240 | Λεμεσός: 25819512 | Λάρνακα: 24304275 | Πάφος: 26821256 | Αμμόχωστος: 24721571