Πράσινη διάκριση για την Κύπρο, με απουσία ιδιωτών – Το κρατικό ομόλογο ανέβασε την Κύπρο στην 4η θέση

Μια σημαντική διάκριση για την Κύπρο κρύβουν τα αναλυτικά στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας, αλλά υπάρχει και ένα δομικό αγκάθι για την κυπριακή οικονομία. Η χώρα κατατάσσεται στην 4η θέση ανάμεσα στα 20 κράτη-μέλη της Ευρωζώνης αναφορικά με το ποσοστό των βιώσιμων εκδόσεων χρέους επί του συνόλου των χρεωστικών τίτλων, ξεπερνώντας παραδοσιακές οικονομικές δυνάμεις της Ευρώπης.

Ωστόσο, η ακτινογραφία των στοιχείων αποδεικνύει ότι η επιτυχία αυτή στερείται βάθους, καθώς ο ιδιωτικός τομέας απουσιάζει σχεδόν πλήρως.

Τα στοιχεία καταγράφονται σε ανάλυση του Αντώνη Μίχη, Επικεφαλής Υπηρεσίας Δραστηριοτήτων Νομισματικής Πολιτικής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, με τίτλο «Διακρατήσεις και εκδόσεις βιώσιμων χρεωστικών τίτλων από κατοίκους Κύπρου», η οποία δημοσιεύθηκε στο CBC Blog.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το 9,5% των συνολικών εκδόσεων χρέους στην Κύπρο αφορά πλέον βιώσιμους τίτλους (αξίας €1,42 δισεκατομμυρίων). Το ποσοστό αυτό κατατάσσει τη χώρα στην 4η θέση της Ευρωζώνης, ελάχιστα πίσω από τη Γαλλία (9,6%) και σαφώς πιο πάνω από τη Γερμανία (8,7%).

Η Κύπρος καταγράφει σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από την Ελλάδα, η οποία βρίσκεται στην 9η θέση με 5,8%. Αν απομονώσει κανείς τα κυπριακά στοιχεία, η εικόνα αλλάζει. Η εντυπωσιακή αυτή επίδοση δεν οφείλεται σε μια διάχυτη «πράσινη» επιχειρηματικότητα, αλλά στο κρατικό ομόλογο βιώσιμης ανάπτυξης ύψους €1 δισεκατομμυρίου που εξέδωσε το Γραφείο Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους το 2023.

Αυτό το ένα και μοναδικό ομόλογο αντιπροσωπεύει το 70% του συνόλου των βιώσιμων εκδόσεων της Κύπρου. Το υπόλοιπο 30% (€422 εκατομμύρια) αφορά αμιγώς πράσινα ομόλογα, τα οποία έχουν εκδοθεί σχεδόν αποκλειστικά από τράπεζες.

Αντίθετα, η συμμετοχή των μη χρηματοπιστωτικών ιδιωτικών επιχειρήσεων στην αγορά είναι περιορισμένη έως μηδενική. Μέχρι τον Μάρτιο του 2026, η Κύπρος έχει 0% παρουσία σε ομόλογα κοινωνικού σκοπού ή ομόλογα συνδεδεμένα με ρήτρες βιωσιμότητας.

Η ανάλυση της ΚΤΚ αναδεικνύει και μια τεχνική αλλά πολύ ουσιαστική λεπτομέρεια.
Οι κυπριακές τράπεζες χρησιμοποιούν ελάχιστα αυτούς τους τίτλους ως ενέχυρα (ασφάλειες) στην ΕΚΤ για να τραβήξουν ρευστότητα. Η χρήση τους μέσω της νέας ενιαίας πλατφόρμας ECMS αντιπροσωπεύει μόλις το 2% των συνολικών ασφαλειών (αγοραία αξία €10,9 εκατομμύρια). Η εξήγηση είναι απλή, οι κυπριακές τράπεζες έχουν πλεονάζουσα ρευστότητα. Δεν έχουν ανάγκη να δανειστούν από το Ευρωσύστημα, επομένως προτιμούν να κρατούν αυτούς τους ποιοτικούς τίτλους στα χαρτοφυλάκιά τους ως μακροπρόθεσμη επένδυση, παρά το γεγονός ότι οι επενδυτές συχνά αποδέχονται χαμηλότερες αποδόσεις με αντάλλαγμα το περιβαλλοντικό όφελος.

Στην ανάλυση σημειώνεται ότι οι διακρατήσεις βιώσιμων χρεωστικών τίτλων αναμένεται να ενισχυθούν περαιτέρω τα επόμενα έτη, καθώς αυξάνεται η σημασία που αποδίδουν οι επενδυτές σε ζητήματα βιωσιμότητας κατά τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων. Η προώθηση του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού και η ενίσχυση της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την πράσινη μετάβαση, ενδυναμώνοντας την επενδυτική συνεισφορά και διευκολύνοντας την ενεργή συμμετοχή στην αγορά βιώσιμων χρεωστικών τίτλων.

Ακόμη ένα στοιχείο που προκύπτει από την ανάλυση των στοιχείων είναι ότι οι βιώσιμοι χρεωστικοί τίτλοι έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία στη ζώνη του ευρώ, τόσο ως επενδυτικά μέσα όσο και ως εργαλεία χρηματοδότησης. Ωστόσο, παρά την πρόοδο που έχει καταγραφεί, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης.

Ειδικότερα, δεν έχουν μέχρι σήμερα καταγραφεί εκδόσεις χρεωστικών τίτλων κοινωνικού σκοπού, ούτε και χρεωστικών τίτλων συνδεδεμένων με στόχους βιωσιμότητας από κατοίκους Κύπρου, ενώ η επενδυτική παρουσία των κατηγοριών αυτών παραμένει περιορισμένη.

Η ΚΤΚ υπογραμμίζει πως η αγορά έχει ακόμη δρόμο να διανύσει, καθώς στην Κύπρο δεν έχουν καταγραφεί ακόμη εκδόσεις ομολόγων συνδεδεμένων με ρήτρες βιωσιμότητας ή αμιγώς κοινωνικών τίτλων. Η αγορά αναμένει πλέον τη δυναμική είσοδο του ιδιωτικού τομέα, αλλά και την πλήρη εφαρμογή του «κλιματικού παράγοντα» από την ΕΚΤ, που θα δώσει επιπλέον κίνητρα για την κυκλοφορία πράσινου χρήματος.