Δημόσιο Χρέος: Βουτιά στις αποπληρωμές δανείων, αλλά οι τόκοι επιμένουν

Η μεγάλη δημοσιονομική ανάσα για τα κρατικά ταμεία θα έρθει το 2029, καθώς οι συνολικές ανάγκες για αποπληρωμές δανείων μειώνονται κατά 50,3%, στα €1.36 δισ, χάρη στην κατακόρυφη πτώση των ωριμάνσεων του εξωτερικού χρέους σε σχέση με το 2028.

Την ίδια ακριβώς ώρα, το κόστος για την εξυπηρέτηση δημοσίου χρέους (καθαροί τόκοι και έξοδα) συνεχίζει την αδιάκοπη ανοδική του τροχιά για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, καταγράφοντας νέα αύξηση 9,9% και σκαρφαλώνοντας στο ιστορικό υψηλό των €917,70  εκατ. το 2029.

Για το επόμενο έτος (2027) οι δαπάνες για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους (τόκοι και αποπληρωμές δανείων εξωτερικού και εσωτερικού) παρουσιάζουν αύξηση της τάξης του 10,1% και συγκεκριμένα υπολογίζονται στα €3,23 δισ.  σε σύγκριση με €2,93 δισ. το 2026. Οι τόκοι εξυπηρέτησης υπολογίζονται €665,24 εκατ. το 2026 και €711,41 εκατ. το 2027.

Οι αριθμοί δείχνουν ενώ η Κύπρος απαλλάσσεται προσωρινά από το βάρος της επιστροφής μεγάλων κεφαλαίων στους ξένους πιστωτές, οι πιέσεις των επιτοκίων συνεχίζουν να διογκώνουν το ετήσιο κόστος διατήρησης του χρέους και επιβεβαιώνει ότι η χώρα δεσμεύει πολύτιμους πόρους για την κάλυψη των τόκων της.

Η κατάθεση του προϋπολογισμού 2027-2029 αναδεικνύει τι θα συμβεί μέχρι να φθάσουμε στο 2029, με βάση το τριετές μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό πλαίσιο.

Αναδρομή στο παρελθόν

Το κονδύλι για την αποπληρωμή των ξένων πιστωτών αποτέλεσε την κύρια αιτία επιβάρυνσης τα προηγούμενα έτη, καταγράφοντας συνεχή άνοδο (+31,9% το 2026, +12,4% το 2027 και +10,1% το 2028) μέχρι να αγγίξει το ανώτατο σημείο των €2,65 δις. το 2028.

Το 2029, όμως, οι αποπληρωμές μειώνονται περισσότερο από το μισό (-52%), υποχωρώντας στα €1,27 δισ. σηματοδοτώντας τη λήξη μιας μεγάλης περιόδου ωρίμανσης εξωτερικών ομολόγων ή δανείων.

Σε πλήρη αντίθεση με την πτώση των αποπληρωμών, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους (τόκοι) δεν σταματά να ανεβαίνει. Μετά από μια πρόσκαιρη μείωση το 2025 (-18,1%) και το 2026 (-7,6%), οι τόκοι πήραν ξανά την ανηφόρα: 2027: €711.411 (+6,9%), 2028: €834.963 (+17,4%), 2029: €917.703 (+9,9%).

Η ανάλυση των στοιχείων δείχνει ότι το εγχώριο χρέος είναι σταθερά μειωμένο. Από τις €391.509 το 2024, οι αποπληρωμές υποχώρησαν στις €40.371 το 2029, καταγράφοντας μια τελική ήπια μείωση -2,6%. Η παραχώρηση ή έκδοση νέων δανείων από το κράτος παραμένει απόλυτα σταθερή και «κλειδωμένη» στις €50.000 ετησίως για την τριετία 2027 – 2029 (0,0% μεταβολή).

Ο ρόλος των επιτοκίων

Η συνεχιζόμενη άνοδος της εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους, παρά τη μείωση του κεφαλαίου, εξηγείται από τις πιέσεις των διεθνών αγορών. Όταν παλαιότερα κρατικά ομόλογα, τα οποία είχαν συναφθεί με ιστορικά χαμηλά επιτόκια, λήγουν, το κράτος αναγκάζεται να προχωρήσει σε ακριβότερη αναχρηματοδότηση. Οι νέες εκδόσεις χρέους επιβαρύνονται από τα αυξημένα επιτόκια των κεντρικών τραπεζών και έτσι το 2029 η οικονομία εγκλωβίζεται σε μια «παγίδα», όπου η δόση των τόκων αγγίζει το ιστορικό υψηλό των €917,7 εκατ. περιορίζοντας τα οφέλη από τη μείωση των αποπληρωμών κεφαλαίου.

Παρά την αύξηση του ετήσιου κόστους των τόκων λόγω των επιτοκίων, η στρατηγική διαχείρισης αποδίδει καρπούς ως προς το συνολικό μέγεθος του χρέους.

Τα στοιχεία δείχνουν μια συνεχή και σταθερή μείωση του δημόσιου χρέους, τόσο σε απόλυτους αριθμούς όσο και ως ποσοστό επί του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ). Το 2024 το χρέος βρισκόταν στα €21,13 δις. αγγίζοντας το 60,8% του ΑΕΠ και το 2025 υποχώρησε στα €19,53 δις. (53,5%). Το 2026 αναμένεται να υποχωρήσει στα €18,37 δις. (47,5% του ΑΕΠ), υποδηλώνοντας τη σταθερή τροχιά απομόχλευσης της χώρας. Το 2027 προβλέπεται να υποχωρήσει στα €17,81 δις. (43,8% του ΑΕΠ), το 2028 στα €16,71 δις. (39,5%. Η πτωτική πορεία αναμένεται να ολοκληρωθεί στο τέλος της τριετίας (2029) υποχωρώντας στα €16,204 δις., περιορίζοντας το βάρος του δημόσιου χρέους στο 36,1% του ΑΕΠ.