Προϋπολογισμός 2027: Πλεονάσματα και έργα ως ασπίδα στη γεωπολιτική αβεβαιότητα

Δημοσιονομικό πλεόνασμα παρουσιάζει για τρίτη συνεχή χρονιά ο κρατικός προϋπολογισμός, ο οποίος κατατέθηκε χθες προς συζήτηση και έγκριση στη Βουλή.

Παραδίδοντας σε ηλεκτρονική μορφή έγγραφα χιλιάδων σελίδων που αφορούν έσοδα, δαπάνες και τις κατανομές τους στη γενική κυβέρνηση, ο υπουργός Οικονομικών, Μάκης Κεραυνός ανέφερε στην Πρόεδρο της Βουλής, Αννίτα Δημητρίου, πως πρόκειται για έναν ισορροπημένο προϋπολογισμό, ο οποίος έχει καταρτιστεί σταθμίζοντας τις πολλές γεωπολιτικές αρνητικές εξελίξεις. Στόχος μας, είπε, «είναι να θωρακίσουμε την οικονομία μας κατ’ επέκταση την κοινωνία μας».

Ο κ. Κεραυνός, αναδεικνύοντας την αβεβαιότητα στο διεθνές περιβάλλον, τόνισε ότι σε τέτοιες συνθήκες «η δημοσιονομική σταθερότητα είναι η ασπίδα της χώρας και των πολιτών της». Έδειξε παράλληλα την ως μονόδρομο τη διατήρηση της αναπτυξιακής πορείας και στη συνέχιση της αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους.

Παραλαμβάνοντας, τον προϋπολογισμό η Αννίτα Δημητρίου, αναγνώρισε ότι βιώνουμε μία δύσκολη περίοδο με εξωγενείς κρίσεις και χαρακτήρισε τη δημοσιονομική πειθαρχία ως θέσφατο. Συν το χρόνο και αναφερόμενη στα πλεονάσματα, υπέδειξε ότι «πρέπει να δούμε πώς βοηθάμε τους συμπολίτες μας που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Είναι θέμα προτεραιοτήτων και αυτά ακριβώς θα εξετάσουμε».

Οι αριθμοί…

Με βάση τον προϋπολογισμό, το δημοσιονομικό πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να ανέλθει το 2027 σε €1,596 δισ. ή 3,9% του ΑΕΠ, από €1,058 δισ. ή 2,7% το 2026. Το πρωτογενές πλεόνασμα τοποθετείται ακόμη ψηλότερα, στα €2,025 δισ. ή 5% του ΑΕΠ.

Το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να κρατήσει ψηλά τον πήχη της δημοσιονομικής σταθερότητας, με τον Μάκη Κεραυνό να χαρακτηρίζει τον προϋπολογισμό «ισορροπημένο και ανθρωποκεντρικό».

Συνολικά, ο προϋπολογισμός ανεβαίνει στα €14,407 δισ., από €13,710 δισ. το 2026, περιλαμβανομένων αποπληρωμών δανείων, τόκων και επενδύσεων. Τα έσοδα, εξαιρουμένων των χρηματοοικονομικών ροών, υπολογίζονται σε €10,823 δισ., αυξημένα κατά 1,1%, ενώ οι αντίστοιχες δαπάνες, χωρίς αποπληρωμές δανείων και επενδύσεις, φθάνουν τα €11,872 δισ., καταγράφοντας αύξηση 4,5%.

Πίσω από τα πλεονάσματα, ωστόσο, οι δαπάνες συνεχίζουν να φουσκώνουν. Οι λειτουργικές δαπάνες αυξάνονται κατά 15,8% στα €1,862 δισ., ενώ το κρατικό μισθολόγιο, μαζί με συντάξεις και φιλοδωρήματα, ανεβαίνει στα €3,753 δισ.

Στην ακίδα σύμβουλοι και υλοποίηση

Προς συμβούλους και αγορά υπηρεσιών κατευθύνει όλο και περισσότερο την πυξίδα του το κράτος. Η εικόνα, που ξεδιπλώνεται μέσα από τον Προϋπολογισμό του 2027 είναι αποκαλυπτική, καθώς εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ διοχετεύονται σε εξωτερική τεχνογνωσία, ενώ την ίδια ώρα καταγράφονται μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ όσων προϋπολογίζονται και όσων τελικά υλοποιούνται.

Οι δαπάνες για συμβουλευτικές υπηρεσίες εκτοξεύονται το 2027 στα €156,1 εκατ. από €69,2 εκ. το 2024 και €88,9 εκ. το 2025. Μέσα σε μία τριετία τα κονδύλια για συμβούλους υπερδιπλασιάζονται, ενώ σε σύγκριση με πέρσι εμφανίζονται αυξημένα κατά  9,2%.

Οι αυξημένες δαπάνες σε συμβουλευτικές υπηρεσίες δεν τεκμηριώνουν σπατάλες, πλην όμως ανοίγουν ένα ευρύτερο ζήτημα.

Εάν, δηλαδή, η αγορά υπηρεσιών αποτελεί πια στρατηγική απόφαση με σκοπό τη συγκράτηση των δαπανών προσωπικού ή πρόκειται για μια δημιουργούμενη εξάρτηση από εξωτερικούς συνεργάτες που τείνει να προσλάβει έναν μόνιμο χαρακτήρα. Αυτό καθεαυτό το επεξηγηματικό υπόμνημα του κρατικού προϋπολογισμού για το 2027, καταδεικνύει ότι πίσω από τη γενική κατηγορία δαπανών για συμβουλευτικές υπηρεσίες βρίσκονται εξειδικευμένες ανάγκες των υπουργείων . Στην περίπτωση του υπουργείου Οικονομικών για παράδειγμα €2,54 εκ. καλύπτουν νομικές και συμβουλευτικές υπηρεσίες για κυρώσεις, καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος, χρηματοοικονομικό δίκαιο και ασφαλιστικές εταιρείες.

«Ψηφιακό» κράτος με… συνεργάτες

Η περίπτωση του Υφυπουργείου Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής βάζει ακόμη πιο καθαρά στο κάδρο το ζήτημα της εξωτερικής ανάθεσης. Οι «Συμβάσεις Υπηρεσιών» στα κεντρικά γραφεία είχαν πραγματική δαπάνη €1,86 εκ. το 2025, προϋπολογίστηκαν στα €3 εκ. το 2026 και φθάνουν τα €5,5 εκ. το 2027. Παράλληλα εγγράφεται ακόμη €1 εκατ. για υπηρεσίες εμπειρογνωμόνων-συμβούλων, ανεβάζοντας τις δύο κατηγορίες συνολικά στα €6,5 εκ. Κι εδώ το επεξηγηματικό υπόμνημα είναι αποκαλυπτικό ως προς το εύρος των αναθέσεων που αφορούν  Digital Services Factory, διαχειριστές στρατηγικών έργων πληροφορικής, εξειδικευμένοι εμπειρογνώμονες, υπηρεσίες για Τεχνητή Νοημοσύνη, κυβερνοασφάλεια, τηλεφωνικό κέντρο εξυπηρέτησης πολιτών και υποστήριξη μεγάλων ψηφιακών έργων.

Προϋπολογισμοί χωρίς… εκτέλεση

Σκεπτικισμό προκαλεί και ο βαθμός υλοποίησης του κρατικού προϋπολογισμού, καθώς από την πρώτη ανάγνωση διαπιστώνεται πως προϋπολογιζόμενες δαπάνες εκατοντάδων εκατομμυρίων, δεν παρουσιάζουν ανάλογο βαθμό υλοποίησης.

Εντύπωση προκαλεί η διαπίστωση ότι εγκριμένο κονδύλι για έργα της τάξης των  €290,2 εκ. το 2026, περιορίστηκε στον αναθεωρημένο προϋπολογισμό στα €53 εκ. Παρά την τεράστια απόκλιση, η Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης του υπουργείου Οικονομικών, προϋπολόγισε και για το 2027 κονδύλια €295 εκ.

Το ζήτημα δεν είναι λογιστικό, αλλά αμιγώς ουσιαστικό για το αν το κράτος διαθέτει τον μηχανισμό και την ταχύτητα να μετατρέπει τα προϋπολογιζόμενα κονδύλια σε έργα αντί να τα μεταφέρει από προϋπολογισμό σε προϋπολογισμό.

Στου κουφού την πόρτα…

Ανοικτά μέτωπα σε οικονομική διαχείριση, δημόσιες συμβάσεις, έλεγχο περιουσιακών στοιχείων, νερό, ψηφιακά έργα και κρατικές υποδομές, αφήνει η Έκθεση Συμμόρφωσης με τις παρατηρήσεις του Γενικού Ελεγκτή για το 2024-2025.

Η έκθεση, η οποία κατατίθεται στη Βουλή μαζί με τον κρατικό προϋπολογισμό, καλύπτει 42 ειδικές εκθέσεις ελέγχου και δεκάδες συστάσεις προς υπουργεία και κρατικές υπηρεσίες.

Σε μεγάλο βαθμό διαπιστώνεται συμμόρφωση με τις υποδείξεις του Γενικού Ελεγκτή, δεν λείπουν ωστόσο οι περιπτώσεις, όπου η ένδειξη «ΝΑΙ» συνοδεύεται ακόμη από εργασίες ή ενέργειες σε εκκρεμότητα.

Χαρακτηριστικά, στη Δικαστική Υπηρεσία παραμένουν ζητήματα στους αιφνιδιαστικούς ελέγχους μετρητών, στις καταμετρήσεις περιουσίας και στη διαχείριση τεκμηρίων, ενώ έργα ασφάλειας εξακολουθούν να μένουν ανολοκλήρωτα.

Στο Υφυπουργείο Έρευνας καταγράφεται μη συμμόρφωση σε εκκρεμότητες στις προθεσμίες πληρωμής τιμολογίων. Στο Υπουργείο Άμυνας παραμένουν ανοικτά θέματα αναδιοργάνωσης, στέγασης και τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών. Στο υδατικό, οι παρατηρήσεις αγγίζουν την εφαρμογή της στρατηγικής για την κλιματική αλλαγή, την τιμολόγηση γεωτρήσεων, τις απώλειες νερού και την παρακολούθηση δικτύων.

Εκκρεμότητες καταγράφονται, επίσης, στο Γενικό Λογιστήριο, στο Υπουργείο Ενέργειας και στις Μεταφορές.