Πώς είναι να περπατάς νύχτα στη Λευκωσία; Κινδυνεύεις ανά πάσα στιγμή ή υπάρχουν υπερβολές σε όσα αναφέρονται για γκετοποίηση, για φόβο των ντόπιων να κυκλοφορούν λόγω του αυξημένου αριθμού αλλοδαπών κ.λπ. Ο μόνος τρόπος να αποκτήσει κανείς εικόνα είναι να περπατήσει στο ιστορικό κέντρο, όπως αποκαλούν κάποιοι την εντός των τειχών πόλη της Λευκωσίας, ή την παλιά πόλη, όπως την αποκαλούν άλλοι.
Στην Πλατεία Ελευθερίας Κυριακή βράδυ γύρω στις 9.30 υπάρχουν αρκετοί αλλοδαποί και λιγότεροι Κύπριοι, ανκαι συνάντησα ακόμη και γονείς με παιδάκια στα καροτσάκια. Οι αλλοδαποί προτιμούν να κάθονται στα παγκάκια, χωρίς να σημαίνει ότι δεν κάνουν και τη βόλτα τους ενώ οι Κύπριοι περισσότερο περπατούν ή κάθονται στις καφετέριες ή στα εστιατόρια των πεζοδρόμων και αυτό ίσως έχει την εξήγηση του, αν το αντικρίσει κανείς από οικονομικής απόψεως. Βεβαίως, υπάρχουν και στέκια στα οποία συχνάζουν αλλοδαποί ή και μεικτά στέκια. Ο καιρός είναι ακόμη καλός και ο κόσμος που περπατά είναι αρκετός. Όσο είσαι στους πεζόδρομους δεν νιώθεις ότι βρίσκεσαι σε μέρος αφιλόξενο, όπου οι αλλοδαποί κάνουν κουμάντο. Όσο περνά η ώρα και ο κόσμος αρχίζει να αναχωρεί για το σπίτι, είτε για να ετοιμάσει τα παιδιά είτε επειδή εργάζεται την επόμενη μέρα, ο αριθμός των Ελληνοκυπρίων μειώνεται και αυτό γινόταν πάντα, είτε υπήρχαν είτε δεν υπήρχαν αλλοδαποί και ανέκαθεν παρέμεναν οι νεαρότερες ηλικίες.
Η πόλη είναι ζωντανή. Με μουσικές σε 1-2 στέκια, με σχετικά αρκετές καφετέριες εκ των οποίων κάποιες με πολύ κόσμο, ενώ ως τις 8:00μμ ίσως και πιο αργά βρίσκεις ανοικτά και κάποια καταστήματα. Κάνω τη βόλτα στους πεζόδρομους και τέρμα Ονασαγόρου ακολουθώ την πορεία του δρόμου κατευθυνόμενος προς το νέο Δημαρχείο. Συναντώ δύο κοπέλες, τους λέω ότι είμαι από τον «Φιλελεύθερο», δείχνω και την ταυτότητα απλώς για να μην φοβηθούν και τις ρωτώ αν νιώθουν φόβο που περπατούν μόνες σε ένα δρόμο χωρίς πολλή κίνηση. Απαντούν πως όταν είναι δύο μαζί δεν φοβούνται. Τις ρωτώ χωριστά κατά πόσον θα κυκλοφορούσαν εντελώς μόνες και η απάντηση είναι η αναμενόμενη: «Όχι». Περπατάτε συχνά στην περιοχή; «Ναι». «Έτυχε να σας πλησιάσει κάποιος άγνωστος για οποιοδήποτε λόγο και να φοβηθείτε»; «Όχι δεν έτυχε». Πιο κάτω άλλες τρεις κοπέλες, δίνουν περίπου τις ίδιες απαντήσεις. Σε άλλες 1-2 περιπτώσεις, αισθανόμενος την ανασφάλεια των κοπέλων, προτίμησαν να μην τις πλησιάσω καν.
Αυτό που κάνει εντύπωση και για το οποίο κάθε γυναίκα, και γιατί όχι και ένας άνδρας πιθανώς να αισθανόταν κάπως περίεργα, είναι το γεγονός ότι ακόμη και στο δρόμο που περνά από το Δημαρχείο, ο φωτισμός είναι ελάχιστος όταν κλείσει το μοναδικό εστιατόριο που υπάρχει στην οδό.
Προχωρώ και φτάνει στ’ αυτιά μου μουσική στη διαπασών. Όταν πλησιάζω διαπιστώνω πως βρίσκεται σε εξέλιξη κάποιας μορφής συναυλία. Αυτό εξηγεί και το γεγονός ότι στους γύρω δρόμους βλέπεις νεαρούς και νεαρές να περπατούν, προφανώς αποχωρώντας από τον χώρο όπου εκπέμπεται η μουσική. Όμως στην οδό Δημαρχίας, «νεκρική σιγή». Ναι η απουσία φωτός είναι αισθητή. Βεβαίως, όταν κάποτε τελειώσουν οι εργασίες του κτηρίου της παλιάς αγοράς, προφανώς η περιοχή θα φωτιστεί. Όταν…
Κάποιος με προσεγγίζει ζητώντας χρήματα. Μάλλον με συστολή παρά απειλητικά. Πώς θα αισθανόταν μια κοπέλα ή έστω και δύο αν τις πλησίαζε ένας άνδρας ζητώντας βοήθεια;
Συνεχίζω να περπατώ και φτάνω σε ένα χώρο στάθμευσης και ρωτώ τον άνθρωπο που εργάζεται εκεί, αν μπορεί να με βοηθήσει. «Ρώτα με». Τον ρωτώ, τι διαπιστώνει εργαζόμενος σε έναν χώρο στάθμευσης εν καιρώ νυκτός, όπου δεν υπάρχει επαρκής φωτισμός. Αναφέρει ότι περίπου το 75% των πελατών είναι κοπέλες. «Πώς το ερμηνεύεις αυτό»; «Απλά πιστεύω πως οι κοπέλες προτιμούν να σταθμεύουν σε έναν ελεγχόμενο χώρο όπου υπάρχει ένας άνθρωπος στον οποίο μπορούν να απευθυνθούν αν συμβεί οτιδήποτε, παρά να σταθμεύουν σε άλλους ανοικτούς χώρους, χωρίς καθόλου φωτισμό». Εκτιμά επίσης, πως ακόμη και κατά μήκος του δρόμου να βρει χώρο μια κοπέλα, προτιμά να σταθμεύσει στο πάρκινγκ το οποίο στην προκειμένη περίπτωση βρίσκεται κοντά στα μπαράκια της περιοχής. «Έρχονται κοπέλες μόνες»; «Ναι έρχονται. Μια φορά, μια κοπέλα αντελήφθη ότι κάποιος την ακολουθούσε και άνοιξε το βήμα της και μπήκε σε ένα μπαράκι εδώ για να τον αποφύγει».
Τον ρωτάμε αν συχνάζουν μη Κύπριοι στην περιοχή. Απαντά πως κυκλοφορούν πολλοί, κυρίως από την Αφρική και προσθέτει: Τους καταλαβαίνω. Είναι 20 χρονών και περάσαμε κι εμείς από αυτή την ηλικία. Όμως καταλαβαίνω και τους Κύπριους που τους φοβούνται. Έχουν άλλη νοοτροπία και ίσως αυτό είναι που φοβίζει. Υπάρχουν και οι Κύπριοι που δεν τους συμπαθούν, αλλά τους αρέσει όταν τους βλέπουν να ζητούν για παράδειγμα βοήθεια. Ρωτώ γιατί κατά την εκτίμηση του συμβαίνει κάτι τέτοιο και απαντά πως η εντύπωση που σχημάτισε είναι πως υπάρχουν άνθρωποι που τους αρέσει να νιώθουν ανώτεροι από τους άλλους.
Η κίνηση αραιώνει όσο περνά η ώρα
Η ώρα πήγε 10:00μμ και η κίνηση όλο και αραιώνει. Μπαράκια που συνήθως λειτουργούν τέτοιες ώρες, είναι κλειστά. Μια λάμπα στο δρόμο ανάβει και δεν ανάβει. Μικρές ομάδες αλλοδαπών συζητούν στην άκρη του δρόμου σε διαφορετικά σημεία, όπως κάναμε κι εμείς πριν πολλά χρόνια.
Μια φρουταρία και ένα κρεοπωλείο είναι ακόμη ανοικτά κοντά στο «ΟΧΙ». Η οδός Τρικούπη θεωρείται από πολλούς άβατο για ντόπιους. Είναι αλήθεια πως πολλά καταστήματα απευθύνονται σε αλλοδαπούς και ο μεγάλος αριθμός τους κάνει τον διερχόμενο να αισθάνεται άβολα, αλλά ίσως η μελλοντική αναβάθμιση της, διαφοροποιήσει την αίσθηση της επικίνδυνης οδού.
Στην οδό Κωνσταντίνου Παλαιολόγου περπατούν αλλοδαποί μπουλούκια -μπουλούκια. Και στον παράλληλο από κάτω, το ίδιο. Οι περισσότεροι σκυφτοί στα κινητά τους τηλέφωνα, χωρίς να ενδιαφέρονται να παρατηρήσουν ποιοι περνούν. Ζουν στον κόσμο τους. Αυτό που πιστεύω ότι θα άλλαζε προς το καλύτερο την εικόνα και την εντύπωση που δημιουργείται, είναι η αύξηση του φωτός. Άλλο είναι να περπατάς σε έναν δρόμο με φως κι άλλο σε έναν δρόμο σκοτεινό. Είναι και κάτι άλλο. Περπάτησα σχεδόν δύο ώρες και δεν είδα ούτε ένα περιπολικό, ούτε έναν αστυνομικό, κάτι το οποίο πιστεύω πως έχει αντίκτυπο στην πόλη. Πάντως με τη λειτουργία του αστυνομικού σταθμού, τέρμα Λήδρας και με περιπολίες που εκτελούνται, η κατάσταση βελτιώθηκε σε σχέση με το παρελθόν, αν και καταστηματάρχες θεωρούν ότι η παρουσία της Αστυνομίας θα έπρεπε να είναι πιο έντονη, ώστε να λειτουργεί προληπτικά.
Στην ευρύτερη περιοχή των πεζοδρόμων λειτουργεί, σύμφωνα με καταστηματάρχες, ένα πορνείο, κάτι το οποίο προκαλεί αντιδράσεις, αφού οι πελάτες σε κάποιες περιπτώσεις στέκονται ακόμη και έξω από οικίες ή και καταστήματα. Καταστηματάρχες διαπιστώνουν υποβάθμιση της περιοχής στην οποία δίνουν μάχη για να επιβιώσουν μετά την πανδημία και την κρίση που αυτή προκάλεσε.
Στίγμα, καβγάδες και κουμάντο
Ένα άλλο φαινόμενο που έχει καταγραφεί, είναι οι κατά καιρούς καβγάδες μεταξύ ειδικών ομάδων αλλοδαπών και κυρίως όσων διακινούν ναρκωτικά ή επιδιώκουν να κάνουν κουμάντο, ανάμεσα σε αλλοδαπούς.
Πήγα και περπάτησα ξανά καθημερινή και η εικόνα ήταν περίπου η ίδια. Ήταν όμως απλώς η αποτύπωση της στιγμής και η εικόνα αυτή μπορεί να ήταν εντελώς διαφορετική την επόμενη στιγμή που έφυγα. Η εντός των τειχών πόλη είναι περίπου άλλη την ημέρα και άλλη τη νύχτα. Η κατάσταση, κατά την ταπεινή μου άποψη, δεν είναι τραγική, αλλά θα μπορούσε να γίνει, γι’ αυτό η Πολιτεία πρέπει να στέλνει διαρκώς το μήνυμα πως είναι παρούσα.
Προσωπικά θεωρώ πως με την υλοποίηση των μέτρων που έχουν εξαγγελθεί, η κατάσταση θα βελτιωθεί και η πόλη θα αποτελεί ελκυστικό χώρο να ζήσει ή να πεθάνει κανείς. Το θέμα είναι ότι μέχρι να υλοποιηθούν τα έργα, θα πρέπει να τροχιοδρομηθούν ενδιάμεσα μέτρα κυρίως στον τομέα της ασφάλειας. Ακόμη και αν απλώς αποτελεί φόβο χωρίς να λαμβάνουν χώρα φοβερά και τρομερά γεγονότα, η εντύπωση που έχει δημιουργηθεί σε πολλούς, είναι αρκετή για να στερήσει την πόλη από πολλούς επισκέπτες ή και εν δυνάμει κατοίκους. Και ίσως αυτοί, οι κάτοικοι δηλαδή, γνωρίζοντας την πόλη τους, φοβούνται λιγότερο από εμάς τους υπόλοιπους οι οποίοι είμαστε… περαστικοί.
Δήμος: Η προσπάθεια αναζωογόνησης θα συνεχιστεί
Θέσαμε στον Δήμο Λευκωσίας το θέμα της παλιάς πόλης και πώς αποτιμά η ίδια η Αρχή την επικρατούσα κατάσταση. Η θέση του Δήμου είναι η ακόλουθη:
«Οι πολυάριθμες και πολυεπίπεδες επεμβάσεις που έγιναν από τον Δήμο Λευκωσίας τα τελευταία χρόνια στην εντός των τειχών πόλη, έχουν επιφέρει πολύ θετικά αποτελέσματα σε όλα τα επίπεδα: Αύξηση επισκεψιμότητας και επιχειρηματικής δραστηριότητας, δημιουργία προοπτικής για νέες επενδύσεις, ενίσχυση αισθήματος ασφάλειας κ.α. Τα παραδείγματα είναι εμφανή σε συγκεκριμένες οδούς και περιοχές, όπως Ερμού, Πενταδακτύλου, Πλατεία Δημαρχίας, Πεζόδρομοι Λήδρας και Ονασαγόρου, Πλατεία Ελευθερίας, Κωστάκη Παντελίδη, Ρηγαίνης, Πλατεία Ελευθερίας, καθώς επίσης το Κέντρο Αριστείας στην Έρευνα και την Καινοτομία CYENS, η διασφάλιση και λειτουργία του Ιδρύματος Κώστα και Ρίτας Σεβέρη, το Κέντρο Χαρακτικής Χαμπή κ.α».
Ο Δήμος θεωρεί, πως ως αποτέλεσμα των παραπάνω παρεμβάσεων, οι επισκέπτες στην εντός των τειχών πόλη αυξάνονται συνεχώς, ένδειξη ότι οι πολίτες αγκαλιάζουν τις προσπάθειες που γίνονται. Για του λόγου το αληθές, απλώς ας θυμηθούμε, σημειώνει ο Δήμος, την εικόνα που εξέπεμπαν 10 χρόνια πριν η πλατεία Φανερωμένης, η Ονασαγόρου, η Ερμού και οι υπόλοιπες περιοχές. Σήμερα, ο κόσμος περπατά στα πλακόστρωτα στενά, απολαμβάνει τον καφέ, το ποτό ή το φαγητό του σε χώρους για κάθε προτίμηση, κάνει τα ψώνια του με άνεση και ασφάλεια. Νέοι άνθρωποι έχουν εκφράσει ενδιαφέρον να κατοικήσουν στο κέντρο της πόλης, ενώ επιχειρήσεις αναζητούν ευκαιρίες για νέες επενδύσεις.
Είναι γεγονός, όμως, ότι υπάρχει ακόμα πολλή δουλειά που χρειάζεται να γίνει και αυτό δεν είναι κάποια αόριστη εξαγγελία για το μέλλον. Υπάρχουν συγκεκριμένα έργα, που προσπαθεί να υλοποιήσει ο δήμος, αλλά και συγκεκριμένα κίνητρα που έχουν ανακοινωθεί και είναι ήδη σε ισχύ. Ενδεικτικά, αναφέρουμε, συνεχίζει ο δήμος, την ανάπλαση της οδού Τρικούπη, τις εργασίες αντιπλημμυρικών έργων που διεξάγονται στις οδούς Άρεως και Αχιλλέως, καθώς και αυτές που έχουν ολοκληρωθεί στις οδούς Ονησίλου και Αθηνών. Και, φυσικά, η λειτουργία της Αρχιτεκτονικής Σχολής στο κτήριο του Παρθεναγωγείου Φανερωμένης, τα οικονομικά και πολεοδομικά κίνητρα, που ανακοινώθηκαν πρόσφατα για τη δημιουργία φοιτητικών εστιών και πολλά άλλα.
«Ο δήμος της πρωτεύουσας θα συνεχίσει την προσπάθεια αναζωογόνησης, επενδύοντας σημαντικά κονδύλια και υλοποιώντας σημαντικά έργα και προγράμματα που στόχο έχουν να μετατρέψουν τη Λευκωσία σε ένα σύγχρονο και ασφαλές περιβάλλον και σε έναν πόλο έλξης επισκεπτών, επιχειρηματιών και νέων επενδύσεων».
Φωτισμός και άλλα ζητήματα
Σε σχέση με τα ζητήματα οδικού φωτισμού, ο δήμος σχολιάζει ως ακολούθως:
Οπουδήποτε ο δήμος προχωρά σε αναπλάσεις οδών τοποθετείται νέος, σύγχρονος και έξυπνος φωτισμός, η εγκατάσταση, συντήρηση και επιδιόρθωση του οποίου είναι στην αρμοδιότητά του.
Όλο το υπόλοιπο δίκτυο είναι αρμοδιότητα της ΑΗΚ. Όπως και σε όλη την Κύπρο, τα συνεργεία του δήμου ή και πολίτες ενημερώνουν την ΑΗΚ για βλάβες στον οδικό φωτισμό και τα συνεργεία της αναλαμβάνουν τις αναγκαίες επιδιορθώσεις ή/και αντικαταστάσεις λαμπτήρων.
Την τρέχουσα περίοδο υλοποιείται σε όλη την πρωτεύουσα πρόγραμμα του Δήμου Λευκωσίας, συμπεριλαμβανομένης της εντός των τειχών πόλης, σε συνεργασία με την ΑΗΚ για αντικατάσταση περίπου 8.000 λαμπτήρων παλαιάς τεχνολογίας σε τεχνολογία LED-Smart, το οποίο άρχισε τον Δεκέμβριο του 2021 και θα ολοκληρωθεί τέλος Νοεμβρίου του 2022.
Τέλος, ο δήμος υπενθυμίζει πως, όσον αφορά τα θέματα ασφάλειας, ύστερα από ενέργειες και διεκδίκηση του ιδίου του Δήμου Λευκωσίας, σε άριστη συνεργασία με την Αστυνομία Κύπρου, έχει πλέον δημιουργηθεί στην εντός των τειχών Πόλη και συγκεκριμένα στους πεζόδρομους, νέος αστυνομικός σταθμός.
