Σχολεία: Από τα θρανία στην φύση και από τα βιβλία στα φυτά

Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Από το σχολείο στον κήπο και τη φύση, κι από τα θρανία και τα βιβλία στο χώμα, τους σπόρους, στη γη. Και φυσικά, από μία απλή μέρα στο σχολείο, στη δημιουργία και σε δεξιότητες που σήμερα τις αναζητούμε όλο και πιο πολύ. Τους πιο πάνω συνδυασμούς κατάφερε να τους κάνει πράξη το «Ζωντανό Εργαστήριο» του έργου FEED4FOOD στο Πάρκο Ακρόπολης του Δήμου Στροβόλου, με τα παιδιά που συμμετέχουν να παίρνουν μαθήματα ζωής.

Η πρωτοποριακή αυτή πρωτοβουλία υλοποιήθηκε την περασμένη σχολική χρονιά, σε συνεργασία με το Δημοτικό Σχολείο Αποστόλου Βαρνάβα στη Λευκωσία και συγκεκριμένα με τους μαθητές της Δ΄ και Ε΄ τάξης, να βγαίνουν έξω από τις αίθουσες για να συμμετάσχουν στο «Ζωντανό Εργαστήριο». Αυτό που ξεκινά ως ένα απλό υπαίθριο μάθημα, ανθίζει γρήγορα σε μια βαθιά εμπειρία ενσυναίσθησης, συνεργασίας και προσωπικής ανάπτυξης για τα παιδιά. Η δομή του βασίζεται στις αρχές της Εκπαίδευσης εκτός Τάξης και της Αναγεννητικής Γεωργίας, προσαρμοσμένης κατάλληλα για παιδιά δημοτικού.

Όπως επισημαίνουν οι διοργανωτές του προγράμματος, οι εκπαιδευτικοί του σχολείου έχουν γίνει μάρτυρες μιας αξιοσημείωτης μεταμόρφωσης στους μαθητές και τις μαθήτριές τους, που επισκέπτονταν τον κήπο κάθε δύο εβδομάδες για συνεδρίες 80 λεπτών, κατά το διάστημα Μαρτίου – Ιουνίου 2026. Αναφέρθηκε ότι ενώ η τυπική κούραση της σχολικής αίθουσας συνήθως οδηγεί σε συνεχή αιτήματα για ευκαιρίες εξόδου από την τάξη, κατά τα υπαίθρια μαθήματα παρατηρήθηκε έντονη προσήλωση. Χαρακτηριστική ήταν και η δήλωση ενός από τους μαθητές που συμμετείχαν στο πρόγραμμα: «Έχει περάσει πολύς καιρός από την τελευταία φορά που αγγίξαμε χώμα με τα χέρια μας»!

Σημειώνεται ότι το έδαφος στο «Ζωντανό Εργαστήριο» είναι απαλλαγμένο από τα χημικά λιπάσματα και τα επιβλαβή βιοκτόνα, καθώς οι αρχές παραγωγής του είναι μόνο φιλικές προς τη φύση και τον άνθρωπο, στηριζόμενες στις αρχές της βιολογικής γεωργίας και της γεωργίας της αναγέννησης. Το έδαφος διατηρείται ζωντανό και γεμάτο ωφέλιμα μικρόβια για τα φυτά και τον άνθρωπο.

Το πολυαισθητηριακό και μη επικριτικό περιβάλλον του κήπου λειτούργησε ευεργετικά για το σύνολο των παιδιών. Παιδιά που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες ή και άλλες δυσκολίες φάνηκε πως βρίσκουν εκεί έναν χώρο όπου αισθάνονται ασφαλείς, ήρεμοι και ικανοί. Σε αυτό το περιβάλλον, κάθε παιδί μπορούσε να συνεισφέρει αλλά και να επωφεληθεί, ανεξάρτητα από το ακαδημαϊκό ή γλωσσικό του υπόβαθρο. Παιδιά που είναι συνήθως πιο επιφυλακτικά ή και παθητικά στην τάξη, μετατράπηκαν σύντομα σε ενεργά μέλη της ομάδας, κερδίζοντας αυτοπεποίθηση και επιδεικνύοντας ικανότητες που δεν είναι συχνά ορατές στο παραδοσιακό μάθημα μέσα στη σχολική τάξη.

Παράλληλα, ο κήπος αποτέλεσε ένα άριστο μάθημα κοινωνικής δυναμικής. Λόγω των περιορισμένων διαθέσιμων εργαλείων και του χώρου εργασίας, καλλιεργήθηκε με φυσικό τρόπο η αυθόρμητη ομαδικότητα. Χωρίς την παρέμβαση ενηλίκων για τη διαχείριση των μικροδιαφορών, τα παιδιά οργανώθηκαν οργανικά για να μοιραστούν τα εργαλεία, να περιμένουν τη σειρά τους και να βοηθήσουν τους συμμαθητές και τις συμμαθήτριές τους.

Αυτή η αίσθηση κοινότητας αναδείχθηκε όμορφα και κατά τη συγκομιδή. Παρ’ όλο που κάθε παιδί μάζεψε διαφορετική ποσότητα λαχανικών, πρόθυμα μοιράστηκαν τη σοδειά εξίσου, θεωρώντας ότι τα φυτά ανήκουν σε όλους. Όπως ανέφερε ένας μαθητής, συνειδητοποίησαν ότι ο κήπος δεν θα μπορούσε να πετύχει αν δεν συνεργάζονταν όλοι μαζί και αν δεν σέβονταν ο ένας τον άλλον.

Το «Ζωντανό Εργαστήρι» του έργου FEED4FOOD αποδεικνύει στην πράξη ότι η Αναγεννητική Εκπαίδευση είναι κάτι πολύ περισσότερο από την απλή καλλιέργεια τροφής. Είναι η καλλιέργεια της προσοχής, της συλλογικής ευθύνης και της ελπίδας για ένα πιο συμπεριληπτικό μέλλον. Μέσω της επανασύνδεσης με τη γη, τα παιδιά δεν μαθαίνουν απλώς πώς να φυτεύουν σπόρους, αλλά καλλιεργούν την ενσυναίσθηση και την ομαδικότητα που απαιτούνται για την οικοδόμηση ισχυρότερων, πιο βαθιά συνδεδεμένων κοινοτήτων.

Η επιτυχημένη αυτή προσπάθεια συνεχίζεται και φέτος, ενώ σχεδιάζεται και το άνοιγμά της σε περισσότερα σχολεία αλλά και στους πολίτες. Το έργο FEED4FOOD υλοποιείται στο πλαίσιο του Προγράμματος Πολιτικής Συνοχής «θΑλΕΙΑ 2021-2027» με τη συγχρηματοδότηση της ΕΕ, μέσω του Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας. Κυπριακοί εταίροι του έργου είναι η VL SUSTAINABILITY METRICS LTD, το KES RESEARCH CENTRE (KESRC) και ο Δήμος Στροβόλου. Η σχεδίαση και η ανάπτυξη του πρωτοποριακού αυτού μαθήματος έγινε από τις εκπαιδευτικούς του σχολείου δρα Χρυστάλλα Αντωνίου και Κατερίνα Τελεβάντου, σε συνεργασία με τη δρα Χρυσταλλένη Λοΐζίδου (KESRC) και τον δρα Βασίλη Λίτσκα (Sustainability Metrics) με την υποστήριξη της διευθύντριας του σχολείου, Μύριας Νικολαΐδου-Τζιωνή, της Εμμανουέλας Χριστοφή, (KESRC), του δρα Δημήτρη Σαρρή (KESRC) και της Ελένης Ανδρέου (Δήμος Στροβόλου).