Πριν από την έναρξη της ευρείας ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, η Κοστιαντίνιβκα, η οποία αποτελεί κομβικό σημείο της λεγόμενης «ζώνης των φρουρίων» στα ανατολικά, ήταν γνωστή ως πόλη περίπου 66.000 κατοίκων, με ανεπτυγμένη βιομηχανία υαλουργίας, καθώς και με στρατηγική θέση στη διασταύρωση δύο μεγάλων οδικών αξόνων και τη λειτουργία σημαντικού σιδηροδρομικού κόμβου.
Από το 2014 και έπειτα, η πόλη απέκτησε αυξημένη στρατηγική σημασία για την ουκρανική πολεμική προσπάθεια, καθώς οι κοντινές περιοχές Τορέτσκ και Χορλίβκα βρίσκονταν στη γραμμή επαφής με τις υποστηριζόμενες από τη Ρωσία κατοχικές δυνάμεις.
Στα πρώτα χρόνια της ρωσικής εισβολής, η πόλη απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την Ουκρανία, καθώς μαίνονταν οι εξαντλητικές μάχες φθοράς στο γειτονικό Μπαχμούτ. Κατά τη διάρκεια του 2024, η γραμμή του μετώπου πλησίασε επικίνδυνα από δύο πλευρές, αφού οι ρωσικές δυνάμεις προωθήθηκαν στο Τορέτσκ στα νοτιοανατολικά και στο Τσάσιβ Γιαρ στα βορειοανατολικά, με τις αστικές μάχες να είναι σκληρές.
Σε όλο αυτό το διάστημα, η Κοστιαντινίβκα και οι κάτοικοί της συνέχισαν μια ολοένα και πιο επικίνδυνη καθημερινότητα, με ένα πρατήριο καυσίμων στην είσοδο της πόλης να μετατρέπεται σε θρυλικό σημείο συνάντησης για στρατιώτες, εθελοντές και δημοσιογράφους.
Σταδιακή επιδείνωση περιμετρικά από το 2025
Το 2025, η κατάσταση άρχισε σταδιακά να επιδεινώνεται, καθώς οι ρωσικές δυνάμεις ολοκλήρωσαν την κατάληψη του Τορέτσκ και πέρασαν το κανάλι Σιβέρσκι Ντονέτς – Ντονμπάς ανατολικά της Κοστιαντινίβκα, το οποίο για χρόνια αποτελούσε ευνοϊκή φυσική αμυντική γραμμή για την Ουκρανία. Την ίδια στιγμή, οι σφοδρές μάχες σε άλλα σημεία του μετώπου οδήγησαν την ουκρανική διοίκηση να δώσει χαμηλότερη προτεραιότητα στην Κοστιαντινίβκα, μεταφέροντας επίλεκτες ομάδεςγ ια να αντιμετωπίσουν τη ρωσική επίθεση στην Ντομπροπίλια, δυτικά της πόλης.
Όπως συνέβη και στο Ποκρόφσκ, το 2025 χαρακτηρίστηκε από δραματική επιδείνωση των ουκρανικών γραμμών ανεφοδιασμού στο μέτωπο, κυρίως εξαιτίας της επίλεκτης ρωσικής μονάδας drones Rubicon, που αναπτύχθηκε στην περιοχή. Έτσι, τα πρώτα FPV drones με καθοδήγηση μέσω οπτικής ίνας άρχισαν να πετούν μέσα στην πόλη — μια εικόνα που σύντομα έγινε γνώριμη σε ολόκληρη τη γραμμή του μετώπου.
Ως το τέλος της χρονιάς, η κατάσταση στον ανεφοδιασμό συνέχισε να χειροτερεύει και μέχρι τον χειμώνα, όπως ανέφεραν στρατιώτες που πολεμούσαν στην περιοχή, σχεδόν κανένα όχημα και ελάχιστα μη επανδρωμένα οχήματα εδάφους (UGV) μπορούσαν να μπουν ή να βγουν από την πόλη χωρίς να χτυπηθούν.
Σε εκείνο το σημείο, το ουκρανικό πεζικό εξακολουθούσε να κρατά θέσεις στα ανατολικά και νότια περίχωρα της πόλης, όμως – όπως και σε άλλα «καυτά» σημεία του μετώπου – πολλές από αυτές οι θέσεις είχαν απομονωθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε η τύχη τους έμοιαζε σχεδόν προδιαγεγραμμένη. Οι εναλλαγές στρατιωτών με οχήματα είχαν καταστεί αδύνατες, όπως και η απομάκρυνση τραυματιών, ενώ ακόμη και τα βαρέα βομβαρδιστικά drones που χρησιμοποιούσε η Ουκρανία για τον ανεφοδιασμό των στρατιωτών στην πρώτη γραμμή αναχαιτίζονταν όλο και συχνότερα από τις ομάδες Rubicon.
Κρανίου τόπος – Την κατακτήσαμε, λέει το Κρεμλίνο, διαψεύδει το Κίεβο
Σήμερα, η Κοστιαντίνιβκα έχει μετατραπεί σε κρανίου τόπο, με – μόλις και μετά βίας 2.000 ηρωικούς κατοίκους – γεμάτη κρατήρες από εκρήξεις και ερείπια που καπνίζουν, ισοπεδωμένη από επιθέσεις με drones, πυροβολικό και, τις τελευταίες εβδομάδες, από τις καταστροφικές ρωσικές κατευθυνόμενες βόμβες ολίσθησης (glide bombs).
Οι ρωσικές δυνάμεις είναι αποφασισμένες τους τελευταίους μήνες να καταλάβουν την πόλη, η οποία αποτελεί κρίσιμο τμήμα της λεγόμενης «ζώνης των φρουρίων» (fortress belt), της βασικής ουκρανικής αμυντικής γραμμής στην ανατολική περιφέρεια του Ντονέτσκ.
Με μικρούς θύλακες Ρώσων στρατιωτών να έχουν ήδη κάνει την εμφάνισή τους στις δυτικές, νότιες και ανατολικές συνοικίες της πόλης, η Κοστιαντίνιβκα κινδυνεύει, σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές, ειδικούς σε πληροφορίες ανοικτών πηγών, Ουκρανούς και δυτικούς παρατηρητές, να πέσει ολοκληρωτικά στα χέρια της Ρωσίας πριν από το τέλος του καλοκαιριού.
Μάλιστα, σε δηλώσεις του προς δημοσιογράφους αργά το βράδυ της 3ης Ιουλίου, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, υποστήριξε ότι η πόλη είχε ήδη καταληφθεί πλήρως από τις ρωσικές δυνάμεις, χωρίς ωστόσο να παρουσιάσει οποιαδήποτε απόδειξη.
Παράλληλα, σε ξεχωριστό βίντεο – χωρίς ημερομηνία – που δημοσιοποίησε το Κρεμλίνο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν εμφανίστηκε να ευχαριστεί Ρώσους στρατιώτες, δηλώνοντας ότι η κατάληψη της Κοστιαντίνιβκα έχει «μείζονα στρατηγική σημασία».
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι απέρριψε τους ισχυρισμούς, μια μέρα μετά, χαρακτηρίζοντάς τους «άλλο ένα ρωσικό ψέμα», ενώ δεν δίστασε να καλέσει τον Πούτιν «να συναντηθούν στην Κοστιαντίνιβκα.
Αντίθετη εικόνα από τις ουκρανικές επιτυχίες βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος
Ωστόσο, η μάχη της Ουκρανίας για την υπεράσπιση της πόλης – κλειδί στο Ντονμπάς, έρχεται σε αντίθεση με την επιτυχία της εκστρατείας επιθέσεων μεγάλου βεληνεκούς με drones κατά ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου σε Μόσχα, Κριμαία και Αγία Πετρούπολη, η οποία έχει προκαλέσει ελλείψεις καυσίμων σε ολόκληρη τη Ρωσία και ολοένα μεγαλύτερους πονοκεφάλους στο Κρεμλίνο.
Παράλληλα, αποτελεί μια ζοφερή υπενθύμιση ότι οι ουκρανικές δυνάμεις, οι οποίες υστερούν τόσο σε αριθμό όσο και σε οπλισμό, συνεχίζουν να πολεμούν απέναντι σε έναν ρωσικό στρατό που δείχνει διατεθειμένος να αποδεχθεί ασύλληπτα μεγάλες απώλειες, καθώς μετρά περίπου 1,4 εκατομμύρια νεκρούς και τραυματίες από την έναρξη των συγκρούσεων.
«Η κατάσταση γύρω από την Κοστιαντίνιβκα εξελίσσεται προς το δυσμενέστερο δυνατό σενάριο», ανέφερε τον περασμένο μήνα η ομάδα ερευνών ανοικτών πηγών Deep State, η οποία διατηρεί δεσμούς με τον ουκρανικό στρατό. Σύμφωνα με την ίδια, οι ρωσικές δυνάμεις «έχουν κυριολεκτικά φτάσει στα περίχωρα της πόλης από όλες τις πλευρές, ασκούν συνεχή πίεση και διεισδύουν σταδιακά στο εσωτερικό του οικισμού».
«Με βάση την εξέλιξη προηγούμενων αστικών μαχών, θα έλεγα ότι η κατάσταση στην Κοστιαντίνιβκα είναι ιδιαίτερα δυσμενής για τους Ουκρανούς», δήλωσε στο RadioFree Europe ο Φινλανδός αντισυνταγματάρχης Γιούχα Κούκολα.
«Οι Ρώσοι κατάφεραν σε όλη τη διάρκεια της άνοιξης να διαταράξουν τον ανεφοδιασμό και την εναλλαγή των ουκρανικών μονάδων, να εξαντλήσουν τους Ουκρανούς με drones, βόμβες ολίσθησης και έμμεσα πυρά και τελικά να διασπάσουν τις γραμμές τους τον Ιούνιο», σημείωσε ο Κούκολα, ο οποίος διδάσκει στη Ομάδα Έρευνας Ρωσικών Στρατιωτικών και Θεμάτων Ασφάλειας του Εθνικού Πανεπιστημίου Άμυνας στο Ελσίνκι. «Συνήθως αυτό αποτελεί ένδειξη ότι μια πόλη σύντομα θα πέσει, επειδή γίνεται εξαιρετικά δύσκολο να ανεφοδιαστούν, να διοικηθούν και να μετακινηθούν οι αμυνόμενες δυνάμεις μέσα σε αυτή».
«Η Κοστιαντίνιβκα είναι αυτή τη στιγμή κομβικό σημείο. Η Ρωσία μόλις έστειλε ακόμη 11.000 στρατιώτες αποκλειστικά για την προέλαση προς την πόλη», είπε από την πλευρά του, στο ίδιο μέσο, ο απόστρατος συνταγματάρχης του ουκρανικού στρατού και στρατιωτικός αναλυτής Σερχίι Χράμπσκι. «Τη χρειάζονται απεγνωσμένα».
Διείσδυση και σταδιακή κατάληψη
Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ενώ η ουκρανική άμυνα στο υπόλοιπο μέτωπο των 1.100 χιλιομέτρων σταθεροποιούνταν σταδιακά, οι πρώτες ρωσικές ομάδες διείσδυσης άρχισαν να εισέρχονται στις αραιοκατοικημένες συνοικίες στα άκρα της Κοστιαντινίβκα. Εκμεταλλευόμενοι τις κακές καιρικές συνθήκες και τα ολοένα μεγαλύτερα κενά ανάμεσα στις ουκρανικές θέσεις, Ρώσοι στρατιώτες κρύβονταν στα υπόγεια σπιτιών, προσπαθώντας να συγκεντρωθούν και να κινηθούν βαθύτερα μέσα στην πόλη.
Για μεγάλο διάστημα, ωστόσο, η κατάσταση παρέμενε υπό έλεγχο, καθώς οι περισσότερες ομάδες διείσδυσης εντοπίζονταν γρήγορα και γίνονταν στόχος ουκρανικών ομάδων drones. Έτσι, οι ρωσικές δυνάμεις προέλασαν με έναν από τους βραδύτερους ρυθμούς που έχουν καταγραφεί σε οποιονδήποτε πόλεμο του τελευταίου αιώνα, σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS), με έδρα την Ουάσινγκτον. Στην Κοστιαντίνιβκα, είναι χαρακτηριστικό πως οι ρωσικές δυνάμεις προωθούνταν κατά μέσο όρο μόλις 50 μέτρα την ημέρα, σύμφωνα με έκθεση του CSIS που δημοσιεύθηκε την 1η Ιουλίου.
Την άνοιξη, η κατάσταση άρχισε να επιδεινώνεται. Μέχρι τον Μάιο, το «φρούριο» της Κοστιαντινίβκα είχε ήδη διαρραγεί.
Εκμεταλλευόμενες πιο αδύναμες ουκρανικές ταξιαρχίες, οι ρωσικές ομάδες διείσδυσης μετατράπηκαν από ένα συνεχές πρόβλημα που μπορούσε να αντιμετωπιστεί, σε ένα «κύμα» που γινόταν όλο και δυσκολότερο να ανακοπεί.
Στις αρχές Ιουνίου, η διοίκηση του 19ου Σώματος Στρατού, που είναι υπεύθυνο για την άμυνα της πόλης, παραδέχθηκε ότι περισσότεροι από 100 Ρώσοι στρατιώτες βρίσκονταν πλέον μέσα στον αστικό ιστό της Κοστιαντινίβκα, επαναλαμβάνοντας τη γνώριμη φράση ότι «η κατάσταση είναι δύσκολη αλλά υπό έλεγχο».
Πλέον, ουκρανικό πεζικό και ομάδες drones εξακολουθούν να κρατούν θέσεις στην πόλη, όμως βίντεο με γεωγραφικό εντοπισμό που εμφανίζονται στο διαδίκτυο δείχνουν ολοένα και περισσότερους Ρώσους στρατιώτες στο εσωτερικό της.
«Δεν υπάρχει ούτε ένα κτίριο που να μην έχει χτυπηθεί από ρωσικές αεροπορικές επιδρομές», δήλωσε στο Reuters ο Ουκρανός στρατιωτικός αναλυτής και πρώην αξιωματικός πληροφοριών Ιβάν Στουπάκ, ο οποίος εκτίμησε ότι μέχρι το τέλος του καλοκαιριού το μεγαλύτερο μέρος της πόλης θα βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο.
«Αργά αλλά σταθερά, οι ρωσικές δυνάμεις διείσδυσαν στην πόλη. Διείσδυση. Ένας-ένας. Όχι με μεγάλες ομάδες εφόδου, αλλά με μικρές ομάδες. Ένας, το πολύ δύο άνδρες από ομάδες εφόδου εισχωρούν στην πόλη», είπε. «Καταλαμβάνουν ένα μισοκατεστραμμένο συγκρότημα κατοικιών, ένα παλιό εργοστάσιο και απλώς περιμένουν να φτάσουν οι σύντροφοί τους».
Ο Στουπάκ ανέφερε ότι πριν από λίγες ημέρες μίλησε με έναν στρατιώτη που πολεμά στην Κοστιαντίνιβκα. «Μου παραδέχθηκε ότι “η πόλη γλιστρά από τα χέρια μας πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο είχαμε ποτέ φανταστεί”», είπε.
«Καθώς η Κοστιαντίνιβκα αποτελεί ξεκάθαρα το βασικό σημείο της ρωσικής προσπάθειας, είναι πλέον μόνο θέμα χρόνου μέχρι να πέσει», είπε, από την πλευρά του, ο Κούκολα. «Με βάση προηγούμενες περιπτώσεις, θα έδινα στους υπερασπιστές της Κοστιαντίνιβκα το πολύ έναν μήνα, ίσως ακόμη και μόνο μία ή δύο εβδομάδες».
Απαντώντας στους ρωσικούς ισχυρισμούς περί κατάληψης της Κοστιαντίνιβκα, ο Ζελένσκι διατύπωσε το Σάββατο μια χαρακτηριστικά σκωπτική πρόταση: αν πράγματι η πόλη βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο, τότε ο Πούτιν θα μπορούσε να τον συναντήσει εκεί για ειρηνευτικές συνομιλίες. «Όμως η πραγματικότητα είναι ότι δεν θα περάσει ποτέ τη γραμμή του μετώπου — η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική από όσα λέει ο Πούτιν», έγραψε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η πρόβλεψη για «γκρίζα ζώνη» και οι στόχοι των Ρώσων
Σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο TSN, ο αρχηγός των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων, στρατηγός Ολεξάντρ Σίρσκι, τόνισε ότι οι ρωσικές δυνάμεις προετοιμάζονται για μια πιθανή νέα επίθεση στα βόρεια, από τη ρωσική περιφέρεια του Μπριάνσκ, με στόχο «να επεκτείνουν το μέτωπο και να μας στερήσουν εφεδρείες».
Το κατά πόσο η ενδεχόμενη πτώση της Κοστιαντίνιβκα θα αποτελέσει σημείο καμπής ή μια τακτική ήττα για την Ουκρανία παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Περίπου 30 χιλιόμετρα βορειότερα βρίσκεται το Κραματόρσκ, μία από τις δύο πόλεις – μαζί με το Σλοβιάνσκ – που αποτελούν την καρδιά της «ζώνης των φρουρίων», του συμπλέγματος ουκρανικών αμυντικών θέσεων. Ανάμεσα στο Κραματόρσκ και την Κοστιαντίνιβκα, πάνω στον αυτοκινητόδρομο H-20, βρίσκεται και η μικρότερη πόλη Ντρουζκίβκα, εκεί που οι κάτοικοι αναγκάζονται να φύγουν καθώς οι συγκρούσεις πλησιάζουν.
«Η Κοστιαντίνιβκα αποτελεί την “πύλη” για το άνοιγμα του αμυντικού συμπλέγματος Σλοβιάνσκ-Κραματόρσκ», ανέφερε στην ανάλυσή της η ομάδα Deep State. «Όταν πέσει η Κοστιαντίνιβκα — και αυτό είναι θέμα χρόνου — σειρά θα έχει η Ντρουζκίβκα, η οποία σήμερα διαδραματίζει εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στην επιμελητεία, και στη συνέχεια το Κραματόρσκ», δύο ακόμη μεγαλύτερες πόλεις που αποτελούν την καρδιά του ελεύθερου ουκρανικού τμήματος της περιφέρειας του Ντονέτσκ από το 2014.
Η άμυνα αυτών των μεγάλων πόλεων προετοιμάζεται εδώ και χρόνια και, παρότι η Ρωσία θα επιχειρήσει να καταστήσει εξαιρετικά δύσκολες τις γραμμές ανεφοδιασμού προς και από αυτές, θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια πρόκληση διαφορετική από οτιδήποτε έχει καταφέρει μέχρι σήμερα στον πόλεμο πλήρους κλίμακας.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ουκρανική ηγεσία, ο στρατός και ο πληθυσμός θεωρούν ότι η παραχώρηση του υπόλοιπου Ντονέτσκ με αντάλλαγμα μια υπόσχεση ειρήνης από τη Μόσχα θα ήταν στρατηγικά απαράδεκτη.
Ο Χράμπσκι εκτίμησε ότι οι ουκρανικές δυνάμεις θα επιχειρήσουν να καθηλώσουν τους Ρώσους μέσα στην Κοστιαντίνιβκα και να τους προκαλέσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερες απώλειες. Όπως εκτιμάται, οποιαδήποτε προέλαση είναι πιθανό να είναι μακρά και αιματηρή για τις ρωσικές δυνάμεις, θυμίζοντας τις αντίστοιχες πολιορκίες άλλων πόλεων της ανατολικής Ουκρανίας, όπως το Ποκρόφσκ και η Αβντιίβκα. «Θα παραμείνει μια γκρίζα ζώνη για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα», πρόσθεσε.
