Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Σχεδόν έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η σύγκρουση δείχνει να έχει βαλτώσει, παρά τις αρχικές προβλέψεις του Ντόναλντ Τραμπ για γρήγορη νίκη επί της Τεχεράνης. Με τη στρατιωτική και τη διπλωματική διέξοδο να απομακρύνονται, ο Αμερικανός πρόεδρος ανεβάζει πλέον την οικονομική πίεση, προειδοποιώντας με βαριές συνέπειες όσες χώρες στηρίξουν το Ιράν.
«Ή είστε μαζί μας ή εναντίον μας», όπως το έθεσε ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ σε συνέντευξή του στο CNBC. «Αυτή πρόκειται να είναι η μεγαλύτερη συντονισμένη οικονομική απομόνωση στην παγκόσμια ιστορία», πρόσθεσε.
Η απειλή αυτή θα μπορούσε επομένως να έχει αντίκτυπο στις χώρες που συναλλάσσονται με το Ιράν. O πόλεμος «έχει εισέλθει σε νέα φάση», όπως δήλωσε ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, θέλοντας να τονίσει ότι πλέον δίνεται έμφαση στην άσκηση οικονομικής πίεσης προς πάσα κατεύθυνση.
Μένει να δούμε προς ποια κατεύθυνση θα χτυπήσουν οι ΗΠΑ, καθώς ήδη υπάρχουν αμφιβολίες για την ευστοχία του εγχειρήματος. «Ο Τραμπ επιχειρεί να επιβάλει μονομερώς κυρώσεις συντονισμένου χαρακτήρα, οι οποίες παραδοσιακά απαιτούσαν πολυμερή συντονισμό —κάτι που συνεπάγεται τη συμμετοχή της Κίνας, της Ρωσίας και των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ», όπως υποστήριξε ο Πολ Μάσγκρεϊβ από το Πανεπιστήμιο Georgetown μιλώντας στο Al Jazeera.
Όποια δράση όμως αναμένεται να έχει και αντίδραση, με την αποφασιστικότητα της Ουάσιγκτον να υλοποιήσει το σχέδιό της να περνάει από το Πεκίνο.
Όχι μόνο γιατί η Κίνα αγοράζει πάνω από το 80% του ιρανικού πετρελαίου, προσφέροντας σημαντική οικονομική ανάσα στην Τεχεράνη. Σύμφωνα με την Kpler, το Πεκίνο εισήγαγε περίπου 1,38 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα το 2025 από το Ιράν.
Αλλά και γιατί η αμερικανική κυβέρνηση έχει δείξει μέχρι στιγμής ελάχιστη διάθεση να διαταράξει τους οικονομικούς δεσμούς της Κίνας με το Ιράν.
Από την έναρξη του πολέμου, η Ουάσιγκτον έχει ήδη επιβάλει κυρώσεις σε ορισμένα ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια, ωστόσο έχει αποφύγει να στοχοποιήσει τις μεγάλες κινεζικές τράπεζες που χρηματοδοτούν το εμπόριο.
«Είναι διατεθειμένος ο Λευκός Οίκος να δώσει προτεραιότητα σε αυτή τη νέα εκστρατεία οικονομικού πολέμου έναντι της σχέσης του με την Κίνα; Και αν το επιλέξει, οι επιπτώσεις θα είναι σοβαρές», διερωτήθηκε ο αναλυτής Κρις Κένεντι, μιλώντας στο Bloomberg Economics. Παράλληλα, όπως είπε, αυτές οι νέες απειλές αποτελούν επίσης «παραδοχή πως εξαντλούνται οι επιλογές των ΗΠΑ».
Αν τελικά οι Ηνωμένες Πολιτείες εφαρμόσουν το σχέδιο οικονομικού «στραγγαλισμού» του Ιράν, διακινδυνεύουν τις σχέσεις τους με την Κίνα, σε μια ευαίσθητη περίοδο, μόλις λίγες εβδομάδες προτού ο Τραμπ υποδεχθεί τον Σι Τζινπίνγκ για την πρώτη επίσκεψη του Κινέζου ηγέτη στην Ουάσιγκτον εδώ και μία δεκαετία και ενώ οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου διατηρούν μια εύθραυστη εμπορική εκεχειρία.
Παράλληλα, εγείρει την απειλή κινεζικών αντιποίνων που θα μπορούσαν να πλήξουν την αμερικανική οικονομία λίγο πριν τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, οι οποίες θα κριθούν από ζητήματα που αφορούν την οικονομική κατάσταση των πολιτών.
Μέχρι στιγμής πάντως το σχόλιο του Πεκίνου για τις απειλές του Τραμπ είναι ότι δεν θα συμβάλουν στην επίλυση των εντάσεων στην περιοχή.
Όμως για τον Μπρετ Έρικσον της Obsidian Risk Advisors, δεν υπάρχει κάτι που να μπορεί να φέρει την Κίνα «στα νερά» του Αμερικανού ηγέτη γιατί πολύ απλά, με έναν τρόπο, ζητείται «από τον Σι να υποταχθεί στον Τραμπ με δημόσιο και καθοριστικό τρόπο».
«Αυτό σημαίνει να ζητείται από το Πεκίνο να επιτρέψει οικειοθελώς στις Ηνωμένες Πολιτείες να υπαγορεύουν με ποιους μπορούν και με ποιους δεν μπορούν να συναλλάσσονται, και πρόκειται για ένα προηγούμενο που δεν έχουν καμία πρόθεση να δημιουργήσουν», όπως είπε.
Οι εμπορικοί εταίροι του Ιράν που απειλούνται
Η εστίαση του Τραμπ στις πωλήσεις πετρελαίου του Ιράν, που είναι η κύρια πηγή εσόδων της Τεχεράνης, έχει πάντως αποδώσει καρπούς. «Υπό αυτές τις συνθήκες, οι εξαγωγές πετρελαίου μας έχουν ουσιαστικά σταματήσει», παραδέχθηκε αυτή την εβδομάδα στην κρατική τηλεόραση ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν, Αμπντολνασέρ Χεματί.
Αν και η Κίνα είναι ο νούμερο ένα στόχος, υπάρχουν και άλλοι σημαντικοί εμπορικοί εταίροι του Ιράν που απειλούνται, στην περίπτωση που οι ΗΠΑ προχωρήσουν με το σχέδιό τους για απόλυτη απομόνωση της ιρανικής οικονομίας.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα υπήρξαν ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ιράν συνολικά, καθώς και κορυφαίος προμηθευτής ξένων προϊόντων και σκληρού συναλλάγματος προς τη χώρα.
Πριν από τον πόλεμο, τα ΗΑΕ αντιπροσώπευαν το 30% των εισαγωγών του Ιράν, συνολικής αξίας 21 δισ. δολαρίων, το 2024, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Επίσης, το ίδιο έτος, η χώρα απορροφούσε το 13% των ιρανικών εξαγωγών.
Ωστόσο, αυτή την εβδομάδα τα ΗΑΕ ανακοίνωσαν τη διακοπή κάθε οικονομικού δεσμού με την Ισλαμική Δημοκρατία, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον του εδάφους τους.
Η Τουρκία είναι επίσης ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικών εξαγωγών μετά την Κίνα, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg.
Οι δύο χώρες διατηρούν σημαντικούς οικονομικούς δεσμούς, με την Τουρκία να εισάγει ιρανικό φυσικό αέριο και να εξάγει βιομηχανικά προϊόντα στο Ιράν. Οι εμπορικές σχέσεις τους ανέρχονται σε περίπου 5 έως 6 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Το Ιράν αποτελεί επίσης σημαντική πηγή εφοδιασμού για την Τουρκία, καλύπτοντας περίπου το 13% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου.
Η Ινδία, στρατηγικός εταίρος των ΗΠΑ, αποτελεί επίσης σημαντική πηγή εισαγωγών για το Ιράν, ιδίως όσον αφορά τα τρόφιμα και τα φάρμακα.
Το εμπόριο της Ινδίας με το Ιράν σημείωσε κατακόρυφη πτώση το 2020, καθώς η Ουάσιγκτον επέμεινε στην επιβολή κυρώσεων κατά της Τεχεράνης. Με την πάροδο του χρόνου, το εμπόριο μεταξύ Ινδίας και Ιράν μειώθηκε περαιτέρω, διαμορφούμενο στα 1,63 δισεκατομμύρια δολάρια κατά το οικονομικό έτος 2025/26.
Οι ινδικές εξαγωγές, αξίας 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος αυτού του εμπορίου, καθώς το Νέο Δελχί εξάγει κυρίως δημητριακά, τσάι, καφέ και μπαχαρικά προς το Ιράν.
Τα ανταλλακτήρια συναλλάγματος στα ΗΑΕ και το Ιράκ βοηθούν επίσης το Ιράν να επαναπατρίσει κεφάλαια μετά την πώληση πετρελαίου, μετατρέποντας τις πληρωμές —που συχνά λαμβάνονται σε κινεζικά γουάν— σε νομίσματα που μπορεί να χρησιμοποιήσει η Τεχεράνη.
Άλλοι σημαντικοί εμπορικοί εταίροι του Ιράν είναι το Ομάν, το Πακιστάν, η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν.
Η περίπτωση της Ρωσίας
Η Ρωσία αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση και συνιστά διαφορετική πρόκληση για την Ουάσιγκτον. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη επιβάλει σημαντικές οικονομικές κυρώσεις στη Μόσχα, η οποία λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό εκτός του οικονομικού πλαισίου που καθοδηγείται από τις ΗΠΑ.
Αν και αποτελεί μικρότερο εμπορικό εταίρο για το Ιράν σε σχέση με την Κίνα, Μόσχα και Τεχεράνη έχουν περάσει χρόνια στην οικοδόμηση κρίσιμων εμπορικών και στρατιωτικών δεσμών που παρακάμπτουν τη Δύση.
Τον Ιανουάριο του 2025, τα δύο κράτη υπέγραψαν συνθήκη εταιρικής σχέσης διάρκειας 20 ετών, συμβάλλοντας στην αύξηση του όγκου του εμπορίου τους στα 4,8 δισ. δολάρια κατά τους πρώτους 11 μήνες του 2025.
Εκτός από το πετρέλαιο που υπόκειται σε κυρώσεις, η Ρωσία και το Ιράν φέρονται επίσης να έχουν ανταλλάξει όπλα και στρατιωτικό εξοπλισμό μέσω της Κασπίας Θάλασσας.
