Με τη βοήθεια εισαγόμενης ηλιακής τεχνολογίας από την Κίνα, η Κούβα προσπαθεί να αντισταθμίσει την ενεργειακή χρεοκοπία και τις παραπόμενες ελλείψεις που αυτή έχει προκαλέσει.
Σε περιβάλλον σχεδόν απόλυτου πετρελαϊκού εμπάργκο από την αμερικανική κυβέρνηση, το Πεκίνο προμήθευσε το νησί με φωτοβολταϊκά πάνελ δυναμικότητας ενός γιγαβάτ ενώ έχει ήδη υποσχεθεί περαιτέρω στήριξη.
Στόχος της Αβάνας είναι να φθάσει να καλύπτει το 15% της ηλεκτροπαραγωγής της από ανανεώσιμες πηγές έως το 2026.
Η αναιμική οικονομία της Κούβας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές πετρελαίου, ενώ το απηρχαιωμένο ηλεκτρικό της δίκτυο εξαρτάται από την (περιορισμένη) παραγωγή των ορυκτών καυσίμων.
Έτσι η κινεζική ηλιακή ενέργεια έχει εξελιχθεί σε «σανίδα σωτηρίας» για την Κούβα, καθώς το ηλεκτρικό δίκτυο γίνεται όλο και πιο επιρρεπές σε περιστατικά κατάρρευσης:
Μόνο τον περασμένο μήνα σημειώθηκαν δύο πανεθνικά μπλακάουτ μέσα σε διάστημα μίας εβδομάδας.
Χάρη στην κινεζική τεχνολογία, το νησί διαθέτει 34 ηλιακά πάρκα με συνολική ισχύ σχεδόν 1,2 GW. Η συνολικώς παραγόμενη ενέργεια αυξήθηκε κατά 350% σε σχέση με το 2024, ενώ η Κούβα θα υπερτετραπλασιάσει το ποσοστό ηλεκτροπαραγωγής από ηλιακή ενέργεια, φθάνοντας το 9%, έως το τέλος του περασμένου έτους.
Η Κούβα σχεδιάζει να κατασκευάσει 92 ηλιακά πάρκα με συνολική ισχύ λίγο πάνω από 2 γιγαβάτ έως το 2028.
Όπως σχολιάζει ο Γιούαν Γκρέιαμ (του think tank Ember) στους Financial Times, «μόνο τους τελευταίους 12 μήνες εγκαταστάθηκε επιτυχώς μία μονάδα παραγωγής 1 γιγαβάτ. Άρα βρίσκονται ήδη στα μισά του στόχου. Ένα γιγαβάτ είναι πολύ σημαντικό για το σύστημα της Κούβας, ενώ τα 2 γιγαβάτ θα μεταμόρφωναν πραγματικά» τις ενεργειακές αντοχές τιου νησιού.
Μυστήριο η χρηματοδότηση
Το πώς χρηματοδοτήθηκε ο εξοπλισμός παραμένει ασαφές, αν και φέρεται τα 320 μεγαβάτ να αποτέλεσαν δωρεά της Κίνας. Ο πρωθυπουργός της Μανουέλ Μαρέρο Κρους δήλωσε πάντως ότι μέρος της συγκεκριμένης τεχνολογίας «πληρώθηκε» με κουβανικό νικέλιο.
Σημειωτέον ότι ο Τραμπ είχε δεσμευτεί τον Ιανουάριο να επιβάλει δασμούς σε χώρες που θα προμήθευαν με πετρέλαιο στην Κούβα, σε μια προσπάθεια να πιέσει για αλλαγή καθεστώτος. Ο αποκλεισμός επέτεινε τις ελλείψεις και την επιβολή δελτίων σε μια χώρα που ήδη πλήττεται από δεκαετίες αμερικανικών κυρώσεων.
Ωστόσο, την περασμένη εβδομάδα οι ΗΠΑ επέτρεψαν σε ρωσικό δεξαμενόπλοιο να ελλιμενιστεί, υλοποιώντας την πρώτη αποστολή αργού πετρελαίου εδώ και σχεδόν τρεις μήνες στο νησί
Η εμπλοκή της Κίνας στον ενεργειακό τομέα της Κούβας έχει και πολιτική διάσταση: ο Κινέζος πρέσβης στην Αβάνα επέκρινε τον αμερικανικό ενεργειακό αποκλεισμό και δήλωσε ότι η Κίνα θα ενισχύσει τη συνεργασία στις ανανεώσιμες πηγές για να βοηθήσει την ενεργειακή μετάβαση της χώρας.
Ωστόσο, η επίτευξη των στόχων θα είναι δαπανηρή. Ο τουρισμός -βασική πηγή συναλλάγματος για την Κούβα- είχε σχεδόν καταρρεύσει.
Σύμφωνα με την Ember, η Κίνα εξήγαγε φωτοβολταϊκά αξίας 117 εκατ. δολαρίων στην Κούβα πέρυσι, από 48 εκατ. το 2024 και 16,6 εκατ. το 2019. Οι εισαγωγές μπαταριών αποθήκευσης εκτοξεύθηκαν επίσης στα 56 εκατ. δολάρια.
Η κινεζική εταιρεία Shanghai Electric επένδυσε περίπου 60 εκατ. δολάρια στο ηλιακό πάρκο Mariel (62 MW), το πρώτο ιδιωτικό έργο στο νησί, σε συνεργασία με τη βρετανική Hive Energy.
Το πάρκο αυτό παρέχει έως και 10% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας και θεωρείται μία από τις φθηνότερες πηγές ηλεκτρισμού. Ωστόσο, επενδυτές επισημαίνουν δυσκολίες στις πληρωμές και στη μεταφορά κεφαλαίων εκτός Κούβας.
Ηλιακά κιτ και για σπίτια, σχολεία, νοσοκομεία
Οι δωρεές ηλιακών πάνελ περιλαμβάνουν ακόμη και κιτ για σπίτια, σχολεία και νοσοκομεία. Αλλά αυτά παραμένουν απρόσιτα για πολλούς πολίτες: ένα φθηνό σύστημα κοστίζει έως και 100 φορές τον κατώτατο μισθό.
Η Κούβα έχει θέσει φιλόδοξους στόχους: 24% ανανεώσιμη ενέργεια έως το 2030, 40% έως το 2035 και 100% έως το 2050.
Ωστόσο, ειδικοί τονίζουν ότι η αύξηση της ηλιακής ενέργειας συμβαίνει σε ένα συνολικά συρρικνούμενο ενεργειακό σύστημα. Επιπλέον, η αποθήκευση ενέργειας και η αναβάθμιση του δικτύου παραμένουν βασικά εμπόδια.
Όπως σημειώνουν αναλυτές, η Κούβα θα μπορούσε θεωρητικά να βασιστεί πλήρως στις ανανεώσιμες πηγές, αλλά απαιτούνται οικονομικές μεταρρυθμίσεις και ένα λειτουργικό σύστημα πληρωμών για να προσελκύσει σχετικές επενδύσεις.
