Η άσκηση εξουσίας από διαιτητή ελέγχεται από το Δικαστήριο και όπου αυτός επιδεικνύει κακή συμπεριφορά ή χειρίζεται κακώς την υπόθεση ή όταν η διαιτησία διεξάχθηκε παράτυπα ή όταν η απόφαση εκδόθηκε παράτυπα, το Δικαστήριο μπορεί να διατάξει την απομάκρυνση του ή να ακυρώσει τη διαιτητική απόφαση.
Η οιονεί δικαστική αποστολή του επιβάλει να εξετάσει το διορισμό του, εάν υπήρξε συμμόρφωση με τη σχετική ρήτρα διαιτησίας και εάν ακολουθήθηκαν οι πρόνοιες του περί Διαιτησίας Νόμου.
Οι κανόνες της φυσικής δικαιοσύνης διέπουν την άσκηση δικαιοδοσίας από μέρους του και συνεπώς υποχρεούται να ελέγξει τη νομιμότητα της διαδικασίας που οδήγησε στο διορισμό του, ιδιαίτερα όταν το ένα από τα μέρη δεν παρίσταται.
Στα πλαίσια διεξαγωγής της διαιτησίας είναι καθήκον του διαιτητή να διαπιστώσει ότι όλα τα μέρη ενημερώθηκαν δεόντως για το δικαίωμα τους να συμμετάσχουν στη διαιτησία και να ακουστούν.
Όλα τα έγγραφα που σχετίζονται με τη διαιτησία και οι σχετικές οδηγίες του θα πρέπει να κοινοποιούνται και να μεριμνά ότι όλα τα μέρη έλαβα γνώση. Τυχόν παραβίαση των αρχών της φυσικής δικαιοσύνης από το διαιτητή, συνιστά ανάρμοστη συμπεριφορά και το Δικαστήριο μπορεί να διατάξει την ακύρωση της απόφασης του.
Στα πλαίσια εκτέλεσης οικοδομικού συμβολαίου για την ανέγερση πολυκατοικίας προέκυψαν διαφορές μεταξύ ιδιοκτήτη και εργολήπτη. Το συμβόλαιο περιείχε ρήτρα που προνοούσε ότι σε περίπτωση που αναφύεται διαφορά, τότε θα υποβάλλεται εγγράφως στον αρχιτέκτονα προς επίλυση και έκδοση από αυτόν σχετικής απόφασης, όπως και έγινε.
Υπήρξε όμως διαφωνία του εργολάβου με την απόφαση του αρχιτέκτονα και ενεργοποίησε τη διαδικασία που προνοεί το συμβόλαιο για την παραπομπή της διαφοράς σε διαιτησία. Ο ιδιοκτήτης δεν ενημερώθηκε για το διορισμό του διαιτητή, μήτε για τη διαδικασία που διεξάχθηκε και πληροφορήθηκε για τη διαιτητική απόφαση μετά την έκδοση και επίδοση της προς αυτόν.
Ο ιδιοκτήτης υπέβαλε προς τούτο αίτηση στο Δικαστήριο και ζήτησε την έκδοση διατάγματος που να ακυρώνει τη διαιτητική απόφαση, ότι ο διορισμός του διαιτητή ήταν άκυρος και παράνομος και η διαιτητική διαδικασία διεξήχθη κατά παράβαση του οικοδομικού συμβολαίου και του περί Διαιτησίας Νόμου. Η Δικαστής κα Α. Κάρνου εξέτασε την αίτηση του ιδιοκτήτη και εξέδωσε απόφαση την 21.06.2023, κρίνοντας ότι με βάση το σύνολο της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον της, ο ιδιοκτήτης απέσεισε το βάρος απόδειξης ότι ουδέποτε του κοινοποιήθηκαν οποιεσδήποτε επιστολές του εργολάβου αναφορικά με την πρόθεση του να διορίσει διαιτητή και τον συνεπακόλουθο διορισμό διαιτητή της επιλογής του.
Το Δικαστήριο υπέδειξε ότι ουδέποτε επιδόθηκε στον ιδιοκτήτη οποιαδήποτε ειδοποίηση στη βάση του άρθρου 11(β) του περί Διαιτησίας Νόμου για διορισμό διαιτητή και ο μονομερής διορισμός του από τον εργολάβο δεν κοινοποιήθηκε στον ιδιοκτήτη πριν τη διεξαγωγή και ολοκλήρωση της διαιτητικής διαδικασίας.
Για τους λόγους αυτούς, κατέληξε, ο διορισμός του διαιτητή διενεργήθηκε κατά παράβαση της ρήτρας διαιτησίας του συμφωνητικού εγγράφου, αλλά και του άρθρου 11(2) του Νόμου.
Επομένως, αναφέρει, ο ιδιοκτήτης δεν φαίνεται να έλαβε γνώση του εν λόγω διορισμού και στερήθηκε του δικαιώματος να διορίσει διαιτητή δικής του επιλογής ή έγκρισης. Συνεπώς, η όλη διαδικασία διορισμού του διαιτητή, η διαιτητική διαδικασία που ακολούθησε, καθώς και η έκδοση της επίδικης διαιτητικής απόφασης κρίνονται άκυρες εξ υπαρχής, λόγω έλλειψης δικαιοδοσίας του διαιτητή να ενεργεί ως διαιτητής.
Το Δικαστήριο επίσης έκρινε ότι ο ιδιοκτήτης με βάση τη μαρτυρία που έχει προσκομίσει, η οποία παρέμεινε αναντίλεκτη, απέσεισε το βάρος απόδειξης ότι ουδέποτε ειδοποιήθηκε δεόντως αναφορικά με τη διεξαγωγή της διαιτητικής διαδικασίας, μετά το μονομερή διορισμό του διαιτητή, ώστε να συμμετάσχει σε αυτήν και να ακουστεί.
Το συνυποσχετικό διαιτησίας δεν του επιδόθηκε και ούτε φαίνεται να παρέλαβε οποιεσδήποτε επιστολές ή οδηγίες του διαιτητή, μήτε την Έκθεση Απαίτησης ή οποιαδήποτε έγγραφα τα οποία κατατέθηκαν στη διαδικασία από τον εργολήπτη.
Επομένως, κατέληξε ότι ο διαιτητής προχώρησε στην έκδοση της επίδικης διαιτητικής απόφασης, γνωρίζοντας ότι ο ιδιοκτήτης δεν είχε παραλάβει οποιαδήποτε σχετικά έγγραφα, πρακτικά ή οδηγίες του.
Όπως η νομολογία υποδεικνύει, η διαιτησία διεξάγεται πάντοτε σύμφωνα με τις καθιερωμένες νομικές αρχές και ο κάθε διαιτητής είναι υποχρεωμένος να τηρεί τους δικονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στις δικαστικές διαδικασίες, προκειμένου να εξασφαλίζεται η ισονομία, βασική αρχή δικαίου. Συνεπώς, έκρινε ότι η ενέργεια του διαιτητή, συνιστά παραβίαση των αρχών της φυσικής δικαιοσύνης, ανάρμοστη συμπεριφορά και η απόφαση του υπόκειται σε ακύρωση.
* Δικηγόρος στη Λάρνακα
