«Μόνον η καταπολέμηση της σοβαρής εγκληματικότητας και η πρόληψη σοβαρών απειλών κατά της δημόσιας ασφάλειας μπορούν να δικαιολογήσουν σοβαρές επεμβάσεις στα θεμελιώδη δικαιώματα», περιλαμβανομένης της ελεύθερης έκφρασης

Ο Anatol Mătăsaru, Μολδαβός υπήκοος, προσήλθε έξω από τη Γενική Εισαγγελία της Μολδαβίας στις 10 π.μ. στις 29 Ιανουαρίου 2013 και εγκατέστησε δύο μεγάλα ξύλινα γλυπτά στις σκάλες του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα. 

Το πρώτο γλυπτό απεικόνιζε ένα όρθιο πέος δύο μέτρων, που στην πάνω πλευρά του είχε εικονογραφηθεί πρόσωπο υψηλόβαθμου πολιτικού. Το γλυπτό είχε λευκό κολάρο και γραβάτα.

Το δεύτερο γλυπτό απεικόνιζε ένα μεγάλο αιδοίο, στο οποίο είχαν εικονογραφηθεί αρκετοί υψηλόβαθμοι εισαγγελείς.

Σύμφωνα με τον Mătăsaru, ο στόχος της διαμαρτυρίας ήταν να προσελκύσει την προσοχή της κοινής γνώμης στη διαφθορά και τον έλεγχο που ασκούν οι πολιτικοί πάνω στο Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα. 

Η έκθεση των δύο ξύλινων γλυπτών τράβηξε την προσοχή  των αστυνομικών και πολλών δημοσιογράφων, που προσέγγισαν για να πάρουν συνέντευξη από τον προσφεύγοντα. Στις 11 π.μ. τα γλυπτά αφαιρέθηκαν από αστυνομικούς και ο Mătăsaru μεταφέρθηκε σε αστυνομικό τμήμα.

Στη συνέχεια κατηγορήθηκε για το ποινικό αδίκημα του χουλιγκανισμού. 

Η ποινική έρευνα διεξήχθη από τμήμα του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα, του οποίου η εικόνα του κεφαλιού είχε αποτυπωθεί στο γλυπτό του αιδοίου.

Ο Mătăsaru καταδικάστηκε από τα εθνικά δικαστήρια το 2015 για χουλιγκανισμό και του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης δύο ετών με αναστολή. Τα εγχώρια δικαστήρια διαπίστωσαν ότι τα γλυπτά που είχε εκθέσει σε δημόσιο χώρο ήταν άσεμνα και ότι η απεικόνιση δημοσίων λειτουργών στα γεννητικά όργανα υπερέβη την αποδεκτή κριτική. Τα εθνικά δικαστήρια έλαβαν επίσης υπόψη τα προηγούμενα πρόστιμα που είχαν επιβληθεί για παρόμοιες πράξεις που δεν είχαν κανένα αποτρεπτικό αποτέλεσμα.

Προσβολή και αξιοπρέπεια

Το ΕΔΑΔ στην υπόθεση Mătăsaru κατά Μολδαβίας της 15.1.2019 (αρ. 69714/16) δικαίωσε τον Anatol Mătăsaru και αποφάσισε ότι τα εθνικά δικαστήρια δεν είχαν πραγματοποιήσει ορθή εξισορρόπηση των διαφορετικών συμφερόντων, δηλαδή μεταξύ του δικαιώματος του προσφεύγοντος να εκφράζει ιδέες ή πληροφορίες που θα μπορούσαν να προσβάλουν, να προκαλέσουν σοκ ή να ενοχλήσουν και του δικαιώματος των υψηλόβαθμων δημόσιων αξιωματούχων στην αξιοπρέπεια.

Η παρέμβαση Γ. Εισαγγελέα

Στις 19 Αυγούστου 2023 ο Γενικός Εισαγγελέας Γιώργος Σαββίδης απέστειλε επιστολή προς την εφημερίδα «Πολίτης», εκφράζοντας λέει τη δυσαρέσκεια του για παραπολιτικό σχόλιο που τον αφορούσε και ουσιαστικά χρησιμοποιώντας το τεράστιο βάρος που φέρει ο θεσμός που ενδύθηκε με τον διορισμό του από τον Νίκο Αναστασιάδη, να τοποθετεί με τον πιο ξεκάθαρο και έντονο τρόπο τη δαμόκλειο σπάθη υπεράνω των ΜΜΕ και προφανώς όποιου τολμά να του ασκεί κριτική.

Πριν από ένα χρόνο περίπου και συγκεκριμένα στις 26 Οκτωβρίου 2022, ο ίδιος ο Γενικός Εισαγγελέας, υπό αυτή του την ιδιότητα, απέστειλε προειδοποιητική επιστολή σε διαχειριστές σελίδας που λειτουργεί στο “Facebook» και στους οποίους μάλιστα δόθηκε προθεσμία 24 ωρών να διαγράψουν σχόλια που, όπως ο ίδιος έγραψε, περιείχαν ύβρεις και απειλές που αφορούν «τόσο τους επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας, όσο και οποιονδήποτε πρόσωπο συμπεριλαμβανομένου ετέρου αξιωματούχου», με τον Γιώργο Σαββίδη να τα χαρακτηρίζει απαράδεκτα, ενώ έκανε λόγο για «ποινικά κολάσιμες αναρτήσεις» και μίλησε για «σοβαρότητα αδικημάτων».   

«Δεν πάει άλλο»

Σύμφωνα με δημοσίευμα του «Φ» με τίτλο: Γ. Εισαγγελέας: Ψηφίστε νόμο για fake news και ύβρεις», 19/11/2022, «ο Γενικός Εισαγγελέας, που μιλούσε κατά την παρουσίαση του προϋπολογισμού της Νομικής Υπηρεσίας, συνέχισε λέγοντας ότι οι απειλές κατά της ζωής οποιουδήποτε είναι ποινικό αδίκημα. Υπήρξαν ιστοσελίδες, πρόσθεσε, μέσω των οποίων εκφράστηκαν φοβερές απειλές κατά της ζωής μουή του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα ή και βουλευτών και δεν μπορεί να κάνει κάποιος κάτι. Οι αισχρές απειλές έγιναν καθημερινό φαινόμενο και έχουμε χάσει τον έλεγχο πλέον, σημείωσε και πρόσθεσε: Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έφεραν και καλά πράγματα, αλλά κάποιοι πίσω από ένα πληκτρολόγιο μπορούν να βρίζουν χυδαία τον οποιονδήποτε και να τον απειλούν.

Ο ίδιος απηύθυνε έκκληση στους βουλευτές να κρατήσουν τον θεσμό του Γενικού Εισαγγελέα έξω από προεκλογικές σκοπιμότητες, παρατηρώντας ότι «αποφεύγουμε ν’ απαντούμε δημόσια, αλλά η κατάσταση δεν πάει άλλο».

Μόνο όταν τον αφορούν

Εντύπωση ως εκ τούτου κάνει η συνεχής ενασχόλησή του με το τι γράφεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η αποστολή μάλιστα υπό την ιδιότητα του Γενικού Εισαγγελέα επιστολών προς κάθε κατεύθυνση, κάνοντας λόγο για ποινικά αδικήματα και θέτοντας τη δαμόκλειο σπάθη, όπως ήδη λέχθηκε προηγουμένως.

Όλως τυχαίως όμως, αυτή του η ενασχόληση έχει να κάνει μόνο με ζητήματα που ως φαίνεται τον αφορούν προσωπικά, ενώ όσον αφορά ζητήματα αληθινής και ουσιαστικής παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και όχι πλασματικής, όπως είναι η ρητορική μίσους που νομοτελειακά οδήγησε στα πογκρόμ της Χλώρακας και της Λεμεσού τις προάλλες, αυτός ποιεί τη νήσσα, παρά το γεγονός ότι ΥΠΟΧΡΕΟΥΤΑΙ να πράξει κατασταλτικά, όπως υποχρεούται σύμφωνα με το ίδιο το ΕΔΑΔ, στην απόφαση του DELFI AS v. ESTONIA 16/6/2015, όπως αυτό αναλύθηκε επισταμένως στο άρθρο μου στον «Φ», με τίτλο «Η κανονικοποίηση του μισαλλόδοξου λόγου», ημερομηνίας 10/9/23.

Ως εκ τούτου, θα έλεγε κάποιος ότι ο Γιώργος Σαββίδης έχει συνεχή ενασχόληση με το τι γράφεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά μόνο όταν αυτά αφορούν την κριτική προς το πρόσωπο του και ότι τον ενοχλούν όπως λέει οι «σοβαρές» βρισιές, χωρίς προσωπικά να μπορώ να αντιληφθώ τι ακριβώς εννοεί με αυτό και αν υπάρχουν επίπεδα βρισιών και πώς αυτές κατηγοροποιούνται.

Μόνο για σοβαρά εγκλήματα και άμεσους κινδύνους

Σε κάθε περίπτωση, το Δικαστήριο της ΕΕ σε πρόσφατη απόφαση του 7/9/23 έχει ξανά δώσει απάντηση στις έντονες «παραινέσεις» του Γιώργου Σαββίδη προς τη Βουλή να ψηφίσει νόμο για τις «σοβαρές» βρισιές σε σχέση με όσα γράφονται στο διαδίκτυο.

Το ΔΕΕ στην απόφαση του ημερομηνίας 7/9/23,  Cερμηνεύοντας το άρθρο 15 της οδηγίας  2002/58/ΕΚ σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών αποφάνθηκε ότι:

«Όσον αφορά τους σκοπούς οι οποίοι μπορούν να δικαιολογήσουν περιορισμό των δικαιωμάτων (…) το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η απαρίθμηση των σκοπών του άρθρου 15 (…) έχει εξαντλητικό χαρακτήρα, οπότε ένα νομοθετικό μέτρο που θεσπίζεται δυνάμει της διατάξεως αυτής πρέπει όντως να ανταποκρίνεται σε κάποιον από τους σκοπούς αυτούς και μόνον.

…όσον αφορά τον σκοπό της προλήψεως, διερευνήσεως, διαπιστώσεως και διώξεως ποινικών αδικημάτων, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, μόνον η καταπολέμηση της σοβαρής εγκληματικότητας και η πρόληψη σοβαρών απειλών κατά της δημόσιας ασφάλειας μπορούν να δικαιολογήσουν σοβαρές επεμβάσεις στα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται στα άρθρα7 και 8 του Χάρτη, όπως αυτές που συνεπάγεται η διατήρηση των δεδομένων κινήσεως και των δεδομένων θέσεως, είτε είναι γενική και χωρίς διάκριση είτε στοχευμένη».

Ο σεβασμός και η εκτίμηση κερδίζονται, δεν επιβάλλονται!

* Advocates-Legal Consultants