Όπως ξαφνικά είχε γίνει από τα πρώτα θέματα της επικαιρότητας, ξαφνικά εξαφανίστηκε από τον δημόσιο διάλογο η ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου – Κρήτης.

Ήταν σαφές πως τα θέματα ήταν δύο: Από τη μια η δυνατότητα του φορέα υλοποίησης να προχωρήσει στην εκτέλεση του έργου και από την άλλη η οικονομική βιωσιμότητα της διασύνδεσης, η ωφελιμότητά της για το απομονωμένο ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας και η ανάγκη συμμετοχής ή όχι του κράτους στην επένδυση.

Το πρώτο τμήμα του προβληματισμού δεν υπάρχει πλέον στο τραπέζι. Η συμφωνία του Έλληνα Διαχειριστή Μεταφοράς (ΑΔΜΗΕ) και της εταιρείας EuroAsia Interconnector άφησε εκτεθειμένους όσους έβλεπαν σκοπιμότητες πίσω από τη δημόσια συζήτηση για την επάρκεια της τεχνογνωσίας της EuroAsia για ένα τόσο απαιτητικό έργο, αλλά και για την πρόσβασή της σε βαρβάτους χρηματοδότες.

Η πληροφόρηση γύρω από το ακριβές περιεχόμενο της συμφωνίας ΑΔΜΗΕ – EuroAsia δεν είναι ικανοποιητική. Προφανώς, η κυπριακή εταιρεία, μετά από πολυετή διαχείριση του οράματός της, έχοντας εξασφαλίσει -για τις κατασκευές- χορηγία 657 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκά ταμεία, πέτυχε μια οικονομική συμφωνία με τον Έλληνα Διαχειριστή, που την ικανοποιεί. Σε βαθμό που της επιτρέπει να αποχωρήσει από την προσπάθεια.

Δεν είναι γνωστό αν η EuroAsia θα διατηρηθεί ως εταιρεία, με άλλη μετοχική σύνθεση.
Ο ΑΔΜΗΕ, έχοντας αναλάβει τον ρόλο του φορέα υλοποίησης, με την έγκριση και τη βούλα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα είναι και ο διαχειριστής της χορηγίας των 657 εκατ. ευρώ. Και ο συνεργάτης της Nexans για το συμβόλαιο αξίας 1,4 δισ. ευρώ που υπέγραψαν οι Νορβηγοί με τη EuroAsia για τα καλώδια.

Οι πληροφορίες λένε πως είναι πιθανό ο ΑΔΜΗΕ να συστήσει μια νέα εταιρεία, η οποία ως φορέας υλοποίησης θα αναλάβει όλα όσα πρέπει να γίνουν τα επόμενα 7-8 χρόνια. Πιθανό ο ΑΔΜΗΕ, απευθείας ή μέσω μιας νέας εταιρείας, να εμπλακεί και στις προσπάθειες να ξεκαθαρίσει αν η διασύνδεση θα καλύψει ή όχι και το Ισραήλ.

Όλα όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω, αφορούν την τεχνοοικονομική πτυχή από την πλευρά του νέου φορέα υλοποίησης.

Τι γίνεται με την πλευρά της Κύπρου; Λίγα πράγματα έγιναν γνωστά μετά την περιθωριοποίηση της EuroAsia. Τυπικά, θα περιμένουμε τέλη Νοεμβρίου τα συμπεράσματα της μελέτης που ανέθεσε το Υπουργείο Ενέργειας σε ξένο οίκο, για τον οποίο δεν έχει δημοσιοποιηθεί επίσημα ούτε το όνομά του.

Από τα συμπεράσματα, θα ξεκαθαρίσει αν η διασύνδεση είναι οικονομικά βιώσιμη και αν πρέπει να βάλει τον οβολό της και η Κυπριακή Δημοκρατία, αποκτώντας ανάλογο ρόλο και λόγο.
Παρόλα αυτά, δεν έχει εμπλουτιστεί -μετά την αναβάθμιση του ρόλου του ΑΔΜΗΕ- ο διάλογος από τεχνοκρατικές απόψεις κατά πόσο η διασύνδεση -το κόστος της οποίας θα αποσβέσουν οι Κύπριοι καταναλωτές σε ποσοστό 63%- θα είναι όντως επωφελής για το κυπριακό ηλεκτρικό σύστημα και τις ενεργειακές εταιρείες στην Κύπρο. Μάλλον αυτή η πολύ χρήσιμη συζήτηση θα γίνει μετά που θα παραληφθεί η μελέτη.

Χθες, διαβάσαμε στα συμπεράσματα του 27th ANNUAL ECONOMIST GOVERNMENT ROUNDTABLE που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα, απόσπασμα της ομιλίας του αντιπροέδρου του ΑΔΜΗΕ Ιωάννη Μάργαρη, ο οποίος επισήμανε πως «οι μεγάλες δυνατότητες για ΑΠΕ στην Ελλάδα δεν έχουν νόημα αν δεν υπάρχουν μεγάλα projects διασύνδεσης με την Ευρώπη». Κατά τον κ. Μάργαρη «στα Βαλκάνια δεν υπάρχει το δίκτυο το οποίο θα θέλαμε. Ο ΑΔΜΗΕ προσπαθεί να χτίσει νέες συνδέσεις, με πρόταση για ένα νέο project, το οποίο θα ξεκινά από την Ελλάδα και θα φθάνει έως την Αυστρία, με στόχο να εξασφαλίσουμε ότι η ελληνική ενέργεια θα μπορεί να εξάγεται στην Ευρώπη».

Αφορούν όλα αυτά και την Κύπρο; Μπορούμε, μέσω της διασύνδεσης με την Κρήτη (και τις πάρα πέρα προοπτικές που υπάρχουν ή δημιουργούνται), να γίνουμε και εμείς εξαγωγείς πράσινης ενέργειας ή θα είμαστε αποδέκτες των ελληνικών εξαγωγών;