Τα τελευταία πέντε χρόνια ήταν ιδιαίτερα κρίσιμα για την κυπριακή οικονομία. Τόσο η παγκόσμια υγειονομική κρίση όσο και οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αναπόφευκτα επηρέασαν αρνητικά την οικονομία, η οποία την περίοδο 2015-2019 κατέγραφε θετικό ρυθμό οικονομικής κρίσης, καλύπτοντας μεγάλο μέρος των οικονομικών τραυμάτων σαν αποτέλεσμα της χρηματοοικονομικής κρίσης 2008-2013.
Το 2020 η οικονομία κατέγραψε αρνητικό ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης στο -4.4% του ΑΕΠ, ενώ αυξήθηκε και η ανεργία από το 7.1% της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού, που ήταν το 2019 στο 7.6%. Αιτία των αρνητικών αυτών εξελίξεων ήταν η πανδημία, η οποία αύξησε το 2020 και το δημοσιονομικό έλλειμμα στο -5.8%, ενώ το δημόσιο χρέος της χώρας από το 94% του ΑΕΠ, που ήταν το 2019, αυξήθηκε στο 113.8%.
Το 2021 και το 2022 η κυπριακή οικονομία άρχισε να ανακάμπτει, καταγράφοντας θετικούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης στο 6.6% και στο 5.1% του ΑΕΠ αντίστοιχα.
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία αναμφίβολα επηρέασε και την κυπριακή οικονομία. Το 2023 φαίνεται πως ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης θα περιορισθεί στο 2.5%, η ανεργία θα είναι στο 6.5%, ενώ ο πληθωρισμός θα κυμανθεί στο 3.5%, από 8.4% που ήταν το 2022. Βέβαια, οι εκτιμήσεις αυτές ανακοινώθηκαν με την ευκαιρία της έγκρισης του κρατικού προϋπολογισμού για το 2024 που έγινε από το υπουργικό συμβούλιο στις 27 Σεπτεμβρίου 2023. Έκτοτε, ξέσπασε η κρίση στη Μέση Ανατολή, που αναμφίβολα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο θα επηρεάσει και την κυπριακή οικονομία.
Παρά το γεγονός ότι αυτή την ώρα η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, το Υπουργείο Οικονομικών εκτιμά πως το 2024 θα υπάρξει αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης στο 2.9%, από το 2.5% του 2023, ενώ η ανεργία θα μειωθεί στο 5.8%, από 6.5% το 2023. Ο πληθωρισμός θα μειωθεί την επόμενη χρονιά στο 2.5%, ενώ φαίνεται πως θα υπάρξει και μείωση του δημοσίου χρέους από το 75.5% του ΑΕΠ το 2023, στο 69% το 2024.
Όσον αφορά το ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου αναφέρει (με στοιχεία του περασμένου Σεπτεμβρίου) πως το 2023 θα είναι στο 2.4% και το 2024 θα ανέβει στο 2.7%, όμως η επαλήθευση και αυτών των αριθμών βρίσκεται υπό την αίρεση των γεγονότων στη Μέση Ανατολή.
Η κυπριακή οικονομία εξακολουθεί να παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα. Σαν τέτοια αναφέρονται:
Η ανεργία των νέων και η μακροχρόνια ανεργία.
Η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας, η ύπαρξη της αδήλωτης εργασίας, η παραβίαση των συλλογικών συμβάσεων, το καθεστώς της αγοράς υπηρεσιών κ.λ.π.
Η χαμηλή παραγωγικότητα, η οποία συμβάλλει στη διάβρωση της ανταγωνιστικότητας.
Ο κίνδυνος αύξησης (λόγω ανόδου των δανειστικών επιτοκίων) των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Η εξάρτηση της οικονομίας από το πετρέλαιο.
Μέσα στο δύσκολο οικονομικό περιβάλλον της τελευταίας πενταετίας, το συνδικαλιστικό κίνημα πέτυχε αύξηση του ποσοστού καταβολής της ΑΤΑ από το 50% του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή στο 66.7%, πέτυχε την εισαγωγή Εθνικού Κατώτατου Μισθού, πέτυχε ανανέωση συλλογικών συμβάσεων εργασίας με ικανοποιητικούς όρους για απολαβές και παρεμφερή ωφελήματα, ενώ συνέβαλε με τη δυναμική και την πειθώ του να συζητείται αυτή την εποχή στη Βουλή το νομοσχέδιο για τη ρύθμιση της τηλεργασίας.
Επόμενοι σοβαροί στόχοι η επέκταση και εδραίωση των συλλογικών συμβάσεων, με τρόπο που θα καλύπτεται τουλάχιστον το 80% των εργαζομένων (όπως προβλέπει και σχετική οδηγία – σύσταση της ΕΕ), η αναπροσαρμογή του Εθνικού Κατώτατου Μισθού και η ωριαία απόδοση του.
- Υπεύθυνος του Τμήματος Οικονομικών Μελετών της ΣΕΚ
