Η επιτυχημένη καινοτομία δεν εξαρτάται μόνο από την εξειδίκευση, αλλά χρειάζεται να είναι και πολυσύνθετη. Αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό μάθημα που μας διδάσκει η πορεία του κυπριακής καταγωγής Νομπελίστα Sir Demis Hassabis.
Η ιστορία του, την οποία παρακολούθησα πρόσφατα μέσα από ένα ντοκιμαντέρ, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η στρατηγική σκέψη και ο συνδυασμός διαφορετικών δεξιοτήτων μπορούν να μετατραπούν σε παγκόσμια καινοτομία. Την προσέγγιση αυτή αναδεικνύει διαχρονικά και η Ομοσπονδία Εργοδοτών και Βιομηχάνων (ΟΕΒ) ως κρίσιμο παράγοντα καινοτομίας και ανταγωνιστικότητας για τις σύγχρονες επιχειρήσεις.
Ο Demis Hassabis, υιός του Κώστα Χασάπη από την Αμμόχωστο, γεννήθηκε στο Λονδίνο και ξεχώρισε από πολύ μικρή ηλικία ως παιδί-θαύμα στο σκάκι. Στην εφηβεία του διακρίθηκε ως προγραμματιστής ηλεκτρονικών παιχνιδιών, όμως επέλεξε την ακαδημαϊκή πορεία. Σπούδασε Πληροφορική και Cognitive Neuroscience (Γνωσιακή Νευροεπιστήμη) και εξελίχθηκε σε έναν από τους πρωτοπόρους της τεχνητής νοημοσύνης. Το 2010 ίδρυσε την εταιρεία DeepMind, η οποία σήμερα αποτελεί τη ναυαρχίδα τεχνητής νοημοσύνης του τεχνολογικού κολοσσού Google.
Καθοριστικό στοιχείο της επιτυχίας του υπήρξε η ικανότητά του να συνδυάζει γνώσεις και δεξιότητες από διαφορετικούς τομείς, αναπτύσσοντας ένα ισχυρό και πολυδιάστατο γνωστικό υπόβαθρο. Η στρατηγική σκέψη του σκακιού, η συστηματική επίλυση προβλημάτων μέσω της Πληροφορικής και η κατανόηση της ανθρώπινης σκέψης μέσα από τη Νευροεπιστήμη, του επέτρεψαν να προσεγγίζει και να βρίσκει λύσεις σε πολύπλοκα προβλήματα. Το παράδειγμα του αναδεικνύει ξεκάθαρα ότι η καινοτομία και η ανταγωνιστικότητα δεν είναι αποτέλεσμα ενός μόνο ταλέντου, αλλά του συνδυασμού διαφορετικών δεξιοτήτων που λειτουργούν συμπληρωματικά. Αυτή η διατομεακή προσέγγιση εξηγεί και το επίτευγμα του να βραβευθεί το 2024 με Νόμπελ στη Χημεία, παρόλο που ειδικεύεται στην Πληροφορική.
Με βάση τη φιλοσοφία αυτή, είχε δημιουργήσει πριν από μερικά χρόνια το project AlphaFold, με στόχο να επιλύσει ένα επιστημονικό αίνιγμα που ταλαιπωρούσε τους επιστήμονες της Χημείας και της Βιολογίας για πάνω από μισό αιώνα: την πρόβλεψη της τρισδιάστατης δομής των πρωτεϊνών, γνωστή ως “Protein Folding”.
Σε σύντομο χρονικό διάστημα, η ομάδα του AlphaFold παρήγαγε πρωτοφανή αποτελέσματα, χαρτογραφώντας πάνω από 200 εκατομμύρια πρωτεΐνες, κάτι που φάνταζε ανθρωπίνως αδύνατο με τις παραδοσιακές μεθόδους επιστημονικής έρευνας. Μέχρι πρόσφατα, η ανάλυση μίας μόνο πρωτεΐνης απαιτούσε χρόνο και πόρους αντίστοιχους με την εκπόνηση ενός διδακτορικού.
Το AlphaFold απέδειξε ότι τα μεγάλα άλματα στην καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα δεν έρχονται από έναν μόνο τομέα, αλλά από τη συνεργασία διαφορετικών γνώσεων για την επίλυση δύσκολων προβλημάτων. Η βράβευση με το Νόμπελ Χημείας το 2024 ήρθε να επιβεβαιώσει ότι το μέλλον, τόσο στην επιστήμη όσο και στο επιχειρείν, ανήκει σε ανθρώπους και οργανισμούς που μπορούν να συνδυάζουν δεξιότητες και να σκέφτονται πέρα από τα στενά όρια ενός τομέα δραστηριότητας. Για τις σύγχρονες επιχειρήσεις, αυτή η προσέγγιση δεν είναι πλέον θεωρία, αλλά πραγματικό πλεονέκτημα. Η καινοτομία γεννιέται όταν σπάζουν τα σύνορα που διαχωρίζουν τους τομείς, όταν η γεωργία συναντά την πληροφορική, η βιομηχανία το design, οι υπηρεσίες τα big data analytics, και πάει λέγοντας.
Στην ΟΕΒ, αυτή η διαπίστωση επιβεβαιώνεται διαχρονικά μέσα από τον θεσμό των Κυπριακών Βραβείων Καινοτομίας ΟΕΒ. Οι υποψηφιότητες που ξεχωρίζουν συνήθως μέσα από αυτό το θεσμό είναι εκείνες που γεφυρώνουν διαφορετικούς τομείς, αξιοποιούν υβριδικές δεξιότητες και μετατρέπουν τον συνδυασμό ιδεών και γνώσεων σε ουσιαστική προστιθέμενη αξία. Για τις επιχειρήσεις, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η καινοτομία δεν είναι προϊόν που αγοράζεται σε πακέτο, αλλά στοιχείο που καλλιεργείται. Η τεχνολογία χωρίς επένδυση στη γνώση παραμένει ημιτελής. Σε μια μικρή οικονομία όπως η κυπριακή, το ανθρώπινο κεφάλαιο αποτελεί το ισχυρότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, με τις υβριδικές δεξιότητες των ταλαντούχων στελεχών να αποτελούν την αιχμή του δόρατος και να λειτουργούν ως το πραγματικό σημείο γέννησης της δημιουργικότητας και της καινοτομίας.
- Για τους εργοδότες, το reskilling και το upskilling δεν πρέπει να θεωρούνται κόστος, αλλά στρατηγική επιλογή.
- Για τους εργαζόμενους, η διά βίου μάθηση δεν πρέπει να αποτελεί ένα σλόγκαν, αλλά εργαλείο επαγγελματικής επιβίωσης.
* Λειτουργός, Τμήμα Επιχειρηματικής Ανάπτυξης (ΟΕΒ)
