Η Ευρώπη βρίσκεται σήμερα μπροστά στη σημαντική πρόκληση της πράσινης μετάβασης, χωρίς την αποδυνάμωση της βιομηχανικής της βάσης και της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της. Τα τελευταία χρόνια, η ενεργειακή κρίση, οι γεωπολιτικές εντάσεις και ο εντεινόμενος διεθνής ανταγωνισμός από μεγάλες οικονομίες όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα έχουν καταδείξει ότι η πράσινη μετάβαση δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά και ζήτημα οικονομικής και στρατηγικής ασφάλειας.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η νέα πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανικής Παραγωγής (Industrial Accelerator Act), η οποία αποτελεί βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής Συμφωνίας για Καθαρή Βιομηχανία (Clean Industrial Deal). Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να επιταχύνει την απανθρακοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ενισχύοντας ταυτόχρονα την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής παραγωγής.
Η πρωτοβουλία αυτή επικεντρώνεται ιδιαίτερα στους ενεργοβόρους βιομηχανικούς τομείς, όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο, τα χημικά και άλλες βαριές βιομηχανίες, οι οποίοι αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις στην προσπάθεια μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η απανθρακοποίηση αυτών των κλάδων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επίτευξη των κλιματικών στόχων, αλλά ταυτόχρονα απαιτεί μεγάλες επενδύσεις και νέες τεχνολογίες.
Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο επιδιώκει να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες για την επιτάχυνση αυτής της μετάβασης. Μεταξύ των βασικών εργαλείων που προωθούνται είναι η επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για έργα που σχετίζονται με την απανθρακοποίηση της βιομηχανίας, η ενίσχυση της προώθησης προϊόντων χαμηλών εκπομπών άνθρακα και η δημιουργία νέων αγορών για «πράσινα» βιομηχανικά προϊόντα που παράγονται στην Ευρώπη.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί τη δημιουργία ενός πλαισίου που θα ενισχύει τη ζήτηση για καθαρά βιομηχανικά προϊόντα μέσω δημόσιων συμβάσεων και άλλων εργαλείων πολιτικής, ενθαρρύνοντας την παραγωγή προϊόντων χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η πρωτοβουλία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιδιώκει να διατηρήσει τη βιομηχανική της βάση και να περιορίσει τον κίνδυνο μεταφοράς παραγωγικών δραστηριοτήτων εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δημιουργία ευρωπαϊκών «αγορών για πράσινα προϊόντα» θεωρείται κρίσιμο εργαλείο για να μπορέσουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να επενδύσουν σε καθαρές τεχνολογίες χωρίς να χάσουν την ανταγωνιστικότητά τους.
Για την κυπριακή οικονομία, οι ευρωπαϊκές αυτές εξελίξεις έχουν ιδιαίτερη σημασία. Αν και η Κύπρος δεν διαθέτει εκτεταμένη βαριά βιομηχανία όπως άλλα κράτη μέλη, οι ευρωπαϊκές πολιτικές για την ενέργεια, τη βιομηχανία και το κλίμα επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής, τις επενδύσεις και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Η Ομοσπονδία Εργοδοτών και Βιομηχάνων (ΟΕΒ) παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και τις πρωτοβουλίες που διαμορφώνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ενημερώνει κατάλληλα τις επιχειρήσεις που επηρεάζονται, άμεσα ή έμμεσα. Κύριο μέλημά της είναι οι επιπτώσεις αυτών των πολιτικών να διασφαλίζουν ότι η πράσινη μετάβαση θα υλοποιηθεί με τρόπο οικονομικά βιώσιμο και συμβατό με τη διατήρηση και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας. Η πράσινη μετάβαση αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία για εκσυγχρονισμό της οικονομίας και ανάπτυξη νέων τεχνολογιών. Ωστόσο, η επιτυχία της θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της Ευρώπης να δημιουργήσει ένα σταθερό επενδυτικό περιβάλλον, να εξασφαλίσει επαρκή χρηματοδότηση για τις απαραίτητες επενδύσεις και να διασφαλίσει ισότιμους όρους ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις της.
Σε τελική ανάλυση, η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ισχυρή βιομηχανία. Και η ισχυρή βιομηχανία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς πολιτικές που να στηρίζουν την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και τις επενδύσεις.
* Λειτουργός, Τμήμα Ενέργειας και Περιβάλλοντος (ΟΕΒ)
