Πρωταγωνιστής στην ανάπτυξη των υπηρεσιών η ΟΕΒ

Σε άρθρο μου στο Φιλελεύθερο (27 Οκτωβρίου) με τίτλο «Αφιέρωμα στα 60 χρόνια της ΟΕΒ» ανάφερα πως ένας βασικός αντικειμενικός στόχος της ΟΕΒ ήταν η ενεργοποίηση του απομείναντος μετά την τουρκική εισβολή παραγωγικού δυναμικού της χώρας και η ανάπτυξη  νέων πολλά υποσχόμενων κλάδων του ευρέως τομέα των υπηρεσιών ώστε να αντιμετωπισθούν τα απότοκα της τουρκικής εισβολής και κατοχής πάσης φύσεως κοινωνικο-οικονομικά προβλήματα. Τη Μεταποιητική Βιομηχανία καλύψαμε στο προαναφερθέν άρθρο. 

Στο σημερινό άρθρο θα αποτυπώσω τον πρωταρχικό και όντως πρωτοποριακό ρόλο που η ΟΕΒ διαδραμάτισε στην ανάπτυξη του ευρύτερου Τομέα των Υπηρεσιών  την περίοδο 1978-2002 όταν υπηρετούσα ως Γενικός Διευθυντής της Οργάνωσης και για τη σημαντική συμβολή της στο να αναδειχθεί η Κύπρος σε περιφερειακό κέντρο παροχής υπηρεσιών.  

Η σημασία που οφείλαμε να δώσουμε και δώσαμε στον Τομέα Υπηρεσιών καταδεικνύεται από τη συνεισφορά του στο ΑΕΠ που το 1980 ήταν 49% και απασχολούσε το 46% του επικερδώς απασχολούμενου πληθυσμού. Κυρίως ένα μεγάλο μέρος αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα αντίστοιχα ποσοστά το 1990 ήταν 61% και 57% και το 2000 77% και 73% (Πηγή Τμήμα Στατιστικής/Ερευνών).

Η ΟΕΒ δικαιωματικά μπορεί να διεκδικεί σοβαρό μερίδιο συμβολής στη συνεισφορά αυτή του Τομέα Υπηρεσιών στη γενική ευημερία της χώρας.

Με τις πενιχρές δυνάμεις που διέθετε η ΟΕΒ τότε (κατ’ αντίθεση με τους πακτωλούς χρημάτων που ρέουν τα τελευταία χρόνια από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω εφαρμογής προγραμμάτων της και την ΑνΑΔ μέσω ολικής χρηματοδότησης σεμιναρίων) ανάλαβε μια γιγαντιαία προσπάθεια να ωθήσει την ανάπτυξη του  υψηλής παραγωγικότητας και  προσοδοφόρου αυτού τομέα σε συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους κλάδους και τα αρμόδια Υπουργεία. 

Βασικές προϋποθέσεις για επίτευξη του προδιαγραφέντος στόχου ήταν :

(α) Η κινητοποίηση του ενδιαφέροντος της ιδιωτικής επιχειρηματικής πρωτοβουλίας ως προς τις προοπτικές και αποδοτικότητα  επιχειρηματικών επενδύσεων που θα αναλάμβαναν σε ένα ασταθές ακόμα περιβάλλον.

(β) Η ενίσχυση των δράσεων αυτών με θεσμικά ή οικονομικά κίνητρα από μέρους του δημόσιου τομέα. 

(γ) Η προβολή στο εξωτερικό των δυνατοτήτων του τομέα να προσφέρει με επαγγελματισμό ψηλής ποιότητας υπηρεσίες σε ανταγωνιστικούς όρους. ( Όπως ακριβώς τις μέρες αυτές κάνει ο CIPA).

Μέσα στις πολλές, πολυσχιδείς και περίπλοκες προκλήσεις που η ΟΕΒ είχε να αντιμετωπίσει με το ολιγάριθμο τότε προσωπικό της, υψηλή προτεραιότητα δόθηκε και στις σχετικές με την προώθηση των υπηρεσιών δραστηριότητες.

Συνέδριο «Υπηρεσίες: Σημασία-Προβλήματα-Προοπτικές

Πέραν από σωρεία επιμέρους ενεργειών που η ΟΕΒ ανελάμβανε προς υλοποίηση των πιο πάνω προϋποθέσεων και στόχων, οργάνωσε στις  11 Οκτωβρίου 1984 συνέδριο με θέμα «Υπηρεσίες: σημασία – προβλήματα – προοπτικές». Το συνέδριο αποτέλεσε ορόσημο στην αφύπνιση του ενδιαφέροντος του επιχειρηματικού κόσμου ως προς τις προοπτικές του τομέα και ώθησε τον δημόσιο τομέα να διευρύνει την ενίσχυση των προσπαθειών του ιδιωτικού τομέα με πρόσθετα κίνητρα. 

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μ. Σπύρος Κυπριανού, αφού συνεχάρη την ΟΕΒ «για την αξιέπαινη πρωτοβουλία της» επεσήμαινε «πως συνέδριο αυτού του είδους πρώτη φορά γίνεται στην Κύπρο». Εξήγγειλε δε και την πρόθεση της Κυβέρνησης να προχωρήσει σε περαιτέρω ενέργειες ενίσχυσης του τομέα. 

Ο Υπουργός Οικονομικών μ. Σίμος Βασιλείου τόνισε πως:  «Ο ρόλος και η σημασία του τριτογενούς τομέα στην οικονομική ανάπτυξη δεν περιορίζεται στο ότι προσφέρει καταναλωτικής φύσεως υπηρεσίες… αλλά ενισχύει και τη δραστηριότητα  άλλων τομέων και αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή διεκπεραίωσή της». 

Ο Υπουργός Εμπορίου και Βιομηχανίας κ. Γεώργιος Ανδρέου αφού συνεχάρη και αυτός την ΟΕΒ για την «πρωτοποριακή» της ενέργεια να οργανώσει το Συνέδριο, δήλωσε βέβαιος πως οι εργασίες του «θα βοηθήσουν  να προσαρμόσουμε κατάλληλα τη στάση και την πολιτική μας ώστε να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά τυχόν προβλήματα και δυσκολίες….». 

Στην εισαγωγική του ομιλία ο Πρόεδρος της ΟΕΒ κ. Μιχαλάκης Κολοκασίδης, εξήρε το ότι «ο τομέας των Υπηρεσιών αποτελεί τομέα κατ’ εξοχή ψηλής παραγωγικότητας και ψηλών εισοδημάτων, λόγω του επιπέδου κατάρτισης του προσωπικού που απασχολείται». 

Στο Συνέδριο αναλύθηκαν σε έκταση και βάθος από ειδήμονες εκπροσώπους τους οι τουριστικές υπηρεσίες καθώς και οι χρηματο-οικονομικές, ασφαλιστικές, συμβουλευτικές και οι αποκαλούμενες «υπεράκτιες».

Το Συνέδριο έδωσε βήμα στους εκπροσώπους των διαφόρων κλάδων του τομέα  να παρουσιάσουν και να συζητήσουν με τις δεκάδες επιχειρηματίες και εκπροσώπους Δημόσιων Οργανισμών τα προβλήματά που αντιμετωπίζουν, τις διαγραφόμενες προοπτικές και τα απαιτούμενα κρατικά μέτρα για υλοποίηση τους. 

Συνοψίζοντας τις εργασίες του Συνεδρίου ο μ. Ρένος Σολομίδης, πρώην Υπουργός Οικονομικών, «κατέληξε πως τώρα χρειάζεται μια σωστή τοποθέτηση απέναντι σ΄ένα κόσμο που μεταβάλλεται ραγδαία από τις ιλιγγιώδεις επιτεύξεις της τεχνολογίας και από τη διόγκωση των υπηρεσιών».

Τα επόμενα βήματα

Οι επισημάνσεις, εισηγήσεις και συμπεράσματα που προέκυψαν από το Συνέδριο επιβεβαίωσαν την ορθότητα ανάληψης από την ΟΕΒ της εκστρατείας προώθησης της ανάπτυξης του τομέα και το σημαντικότερο αποτέλεσαν πυξίδα για τη διαμόρφωση των παραπέρα δράσεων της. Οργανωτικά, προς διατήρηση του momentum συστήσαμε Επιτροπή Υπηρεσιών με εκπροσώπους  24 κλάδων του Τομέα μελών της ΟΕΒ και αποφασίστηκε η σύσταση Τμήματος Υπηρεσιών στη Γραμματεία της για επικεντρωμένη, εξειδικευμένη διαχείριση των σχετικών θεμάτων.  

Ανοίξαμε λεωφόρους, διαφωτίσαμε, προβληματίσαμε, σπρώξαμε προς δράση,  φέραμε στο προσκήνιο δυνατότητες επιχειρηματικών ευκαιριών και προκλήσεις. 

Συνέδριο «Υπηρεσίες-Μπροστά στην Ευρωπαϊκή Πρόκληση».

Η πιο καθοριστική ευρωπαϊκή πρόκληση που βρισκόταν μπροστά στο τομέα υπηρεσιών και όλη ασφαλώς την οικονομία,  ήταν η προβλεπόμενη εγκαθίδρυση της Ενιαίας Ευρωπαικής Αγοράς το 1992.Οι επιπτώσεις, θετικές και αρνητικές, από την ριζοσπαστική αυτή μεταρρύθμιση ήταν κοινό σημείο αναφοράς από όλους τους ομιλητές που ας σημειωθεί ήταν τεχνοκράτες ειδήμονες στα θέματα του τομέα τους.

 Χαρακτηριστικά  ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας κ. Αυξέντης Αυξεντίου τόνισε «πως η στρατηγική μας πρέπει να έχει ως πυρήνα την κατά το δυνατό εξομοίωση των συνθηκών λειτουργίας του τραπεζικού μας συστήματος και της οικονομίας γενικότερα προς εκείνες που ισχύουν ή πρόκειται να ισχύσουν μετά το 1992 στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες»

O Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Γιώργος Βασιλείου στην εκτεταμένη ομιλία του διατύπωσε, ως έμπειρος γνώστης του θέματος των υπηρεσιών, εκτιμήσεις και εισηγήσεις για τους πιο σημαντικούς κλάδους του τομέα και τόνισε πως πρέπει να προβάλουμε συστηματικά την Κύπρο ως κέντρο προσφοράς υπηρεσιών. Συνεχάρη δε την ΟΕΒ που δίνει με το Συνέδριο  αυτό την πρέπουσα σημασία στον πιο σημαντικό τομέα της οικονομίας.

Ο Διευθύνων Συνέταιρος της Coopers & Lybrands μ. Μιχαλάκης Ζαμπέλλας είπε ως συμπέρασμα ομιλίας του: «Πιστεύω ακράδαντα πως το οικονομικό μέλλον του τόπου βασίζεται στην ανάπτυξη του τομέα υπηρεσιών». (Αυτονόητο ότι στα όρια του άρθρου ελάχιστα μπορεί να αναφερθούν από τις δεκάδες σελίδες των ομιλιών που έχουν εκδοθεί σε βιβλίο)

Τόσο ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας όσο και οι Υπουργοί Οικονομικών (μ. Γεώργιος Συρίμης) και Εμπορίου και Βιομηχανίας (κ. Τάκης Νέμιτσας)  που ήταν ομιλητές στο Συνέδριο  διαβεβαίωσαν πως το κράτος θα σταθεί συμπαραστάτης και αρωγός του ιδιωτικού τομέα στην προώθηση των δραστηριοτήτων του προς αξιοποίηση της ανάπτυξης του τομέα υπηρεσιών Αυτή η έστω και ηθική δέσμευση αποτελεί ένα από τα επιτεύγματα του Συνεδρίου.

Ο κ. Μιχάλης Κολοκασίδης συνοψίζοντας τις εργασίες  είπε: «Η Κύπρος, με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της γεωγραφικής της θέσης και το αξιόλογο ανθρώπινο της δυναμικό προσφέρεται για περαιτέρω ανάπτυξη του Τομέα Υπηρεσιών. Επιδίωξη μας….. ο εκσυγχρονισμός και η εξύψωση του επιπέδου των υπηρεσιών….. και η μεγαλύτερη έμφαση στον εξαγωγικό χαρακτήρα τους». 

Cyprus Shipping In The 90’s And Beyond

Το Συνέδριο «Cyprus Shipping In The 90’s And Beyond» ήταν το τρίτο που διοργάνωσε η ΟΕΒ το 1989 – προηγήθηκαν το Συνέδριο για τις Υπηρεσίες τον Μάϊο και το Συνέδριο για την Βιομηχανία τον Οκτώβριο – και εντασσόταν στα πλαίσια των εκδηλώσεων για το «ΕΤΟΣ ΕΟΚ», όπως προκήρυξε η ΟΕΒ το 1989. 
Στην προσφώνησή του ο πρόεδρος της ΟΕΒ  μ. Φαίδρος Οικονομίδης μεταξύ άλλων σημαντικών είπε: «Σκοπός του σημερινού συνεδρίου είναι να παρουσιάσουμε στον Κύπριο επιχειρηματία τον τομέα της ναυτιλίας και τις ευκαιρίες που προσφέρονται, αλλά και τα προβλήματα που παρουσιάζονται στην ιδιοκτησία και διαχείριση πλοίων και τις παρεμφερείς με την ναυτιλία υπηρεσίες». 
Ο υπουργός Συγκοινωνιών και Έργων κ. Νάκος Πρωτοπαπάς εξήρε την «επιλογή εξεχόντων Ευρωπαίων και Κυπρίων εμπειρογνωμόνων ως ομιλητών» και σημείωσε πως  συνέδρια «όπως το προκείμενο βοηθούν το Δημόσιο και Ιδιωτικό τομέα να προβούν σε καλύτερες προβλέψεις και πιο ακριβείς εκτιμήσεις των διαφόρων παραγόντων και της αλληλεξάρτησής τους».
Ο υπουργός Οικονομικών μ. Γεώργιος Συρίμης είπε «πως η Κυβερνητική πολιτική προσδίδει ιδιαίτερη προτεραιότητα για ανάπτυξη της ναυτιλίας…. Στόχος μας είναι να καταστήσουμε την Κύπρο ένα ψηλού επιπέδου ναυτιλιακό κέντρο.….».
Ο κ. Klaus E. Oldendorff, (Reederei “NORD”) έκαμε αριθμό εισηγήσεων για  να διασφαλίσουμε περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα: αποφυγή over regulation, επικοινωνία με το Ναυτιλιακό Συμβούλιο, βελτίωση τηλεπικοινωνιών, προσπάθεια αποφυγής αυστηρών περιορισμών της ΕΟΚ η δε Ναυτιλιακή Βιομηχανία να επιδιώξη  αύξηση των εγγραφών στο Κυπριακό Νηολόγιο και  να επεκτείνει την εκπαίδευση προσωπικού σε ναυτικά επαγγέλματα.  
Ο κ. Άδωνις Παπαδόπουλος, πρόεδρος του Ναυτιλιακού Συμβουλίου τόνισε πως πρέπει να εξοικειωθούμε πλήρως με τις συνέπειες που η εγκαθίδρυση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς το 1992 θα έχει πάνω στην κυπριακή ναυτιλία και να πάρουμε τα αναγκαία μέτρα. 
Ο πρόεδρος του Συνεδρίου κ. Νικόλας Κ. Σιακόλας συνοψίζοντας τις εργασίες επεσήμανε ότι «παγκόσμια ο η ναυτιλία αναπτύσσεται ραγδαία σε ένα τομέα μεγάλων δυνατοτήτων. Η Κύπρος πληροί τα αναγκαία προαπαιτούμενα για να καταστεί διεθνές ναυτιλιακό κέντρο. Προς τούτο η Κυβέρνηση πρέπει να πάρει μέτρα και να παραχωρήσει κίνητρα για υπέρβαση των διαφόρων εμποδίων που υπάρχουν……».
Άλλοι Κύπριοι και ξένοι ειδήμονες μίλησαν σε διάφορες άλλες πτυχές  που δεν είναι δυνατό να καλύψουμε στα όρια του άρθρου.
Εκτιμώντας τη μεγάλη σημασία της Ναυτιλίας η ΟΕΒ οργάνωσε και το 1997 Δημόσια Συζήτηση με θέμα The future of the Cyprus Offshore and Shipping Industry με έγκριτους Κύπριους και ξένους ομιλητές. 

1989: Έτος ΕΟΚ και  έτος Υπηρεσιών
Συνεχίσαμε με διαρκώς εντεινόμενο βηματισμό την πορεία μας προς τον στόχο να καταστεί η Κύπρος αξιόλογο περιφερειακό κέντρο παροχής υπηρεσιών, ιδιαίτερα ενόψει και της διαρκώς σαφέστερα προδιαγραφόμενης ένταξής μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Συνδυάζοντας τους δύο στόχους (υπηρεσίες/ ΕΟΚ),  κηρύξαμε το 1989 «Έτος ΕΟΚ» και οργανώσαμε σειρά εκδηλώσεων συναφών με το θέμα της ΕΟΚ αλλά και δύο ιδιαίτερα σημαντικά Συνέδρια για τον Τομέα  Υπηρεσιών με τίτλο «Υπηρεσίες μπροστά στην Ευρωπαϊκή Πρόκληση» (διήμερο) και  δεύτερο με τίτλο «The Cyprus Shipping in the 90s and Beyond» 
Ο πρόεδρος της ΟΕΒ μ. Φαίδρος Οικονομίδης  αναφέρθηκε στις εκδηλώσεις για το έτος ΕΟΚ και επεσήμανε :
«Οι εκδηλώσεις αυτές είναι ποικίλες και περιλαμβάνουν τρία Συνέδρια (Υπηρεσιών, Βιομηχανίας και Ναυτιλίας), διαλέξεις, δημόσιες συζητήσεις, σεμινάρια, διαγωνισμό συγγραφής μελέτης με θέμα: “Η Κύπρος μπροστά στην πρόκληση του 1992” και το “Βραβείο ΕΟΚ”. Ιδιαίτερη σημασία έχει το Συνέδριο Υπηρεσιών που αρχίζει σήμερα και που θα καλύψει τις τραπεζικές, ασφαλιστικές και συμβουλευτικές υπηρεσίες, φορολογικά θέματα, τον τουρισμό και τις αερομεταφορές», κάτω από τον γενικό τίτλο “Υπηρεσίες-Μπροστά στην Ευρωπαϊκή Πρόκληση”.

* Πρώην Γενικός Διευθυντής ΟΕΒ.