Η 4η βιομηχανική επανάσταση (ψηφιακή) είναι εδώ

Για να κατανοήσουμε τις δραστικές αλλαγές που θα επιφέρει αυτή η νέα «επανάσταση», θα πρέπει να υπενθυμίσουμε τις ραγδαίες αλλαγές που έφεραν οι προηγούμενες τρεις βιομηχανικές επαναστάσεις τόσο στην Κοινωνία όσο και την Οικονομία. Η πρώτη βιομηχανική επανάσταση χρησιμοποίησε τη δύναμη του νερού και του ατμού για τη μηχανοποίηση της παραγωγής (ξεκίνησε το 1784). Η δεύτερη προώθησε την ηλεκτρική ενέργεια για μαζική παραγωγή (ξεκίνησε το 1870). Η τρίτη ανέπτυξε την πληροφορική και τα ηλεκτρονικά προϊόντα για την αυτοματοποίηση της παραγωγής  (ξεκίνησε το 1970).

Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση, εξελίσσεται ως συνέχεια της 3ης  και λαμβάνει τη σκυτάλη από την προηγούμενη, αφού ενώνει όλες τις διαθέσιμες τεχνολογίες και στηρίζεται στην περαιτέρω ανάπτυξη των επιστημών της πληροφορικής και της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ αποβλέπει στη -μέσω των τεχνολογικών εφαρμογών- όλο και μεγαλύτερη υπέρβαση του ανθρώπινου παράγοντα στην παραγωγή. 
Η ψηφιακή αυτή επανάσταση έχει δύο κύριους πυλώνες που θα μπορούσε κάθε Κράτος να αξιοποιήσει, αρχικά αυτόν της τεχνολογίας, δηλαδή της εφαρμογής της ψηφιακής τεχνολογίας σε κάθε τομέα της οικονομίας, της κοινωνίας αλλά και της δημόσιας διοίκησης και από την άλλη ο πυλώνας της βιομηχανίας, βάσει του οποίου η ψηφιακή τεχνολογία λειτουργεί ως παραγωγική διαδικασία νέων ψηφιακών προϊόντων που κατ’ επέκταση δημιουργεί αύξηση του ΑΕΠ αλλά και νέες θέσεις εργασίας σε εξειδικευμένους τομείς εργασίας και φυσικά προωθεί την ψηφιακή τεχνολογία ως κουλτούρα της κοινωνικής και οικονομικής πραγματικότητας.

Ποια είναι η όμως η θέση της Κύπρου σε σχέση με την  ψηφιακή επανάσταση και τους δύο πυλώνες αυτής, όπως τους αναλύσαμε πιο πάνω.
Σε ό,τι αφορά τον τεχνολογικό πυλώνα, η Κύπρος διαχρονικά βρίσκεται πίσω σε ό,τι αφορά τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, αφού η ένταξη των νέων ψηφιακών τεχνολογιών τόσο στις ιδιωτικές επιχειρήσεις όσο και στον τομέα της δημόσιας διοίκησης βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα. 
Είναι όμως θετικά τα βήματα τα οποία έγιναν τα τελευταία χρόνια προς αυτήν την κατεύθυνση, με την ίδρυση του Υφυπουργείου Καινοτομίας αλλά και της χάραξης εθνικών στρατηγικών σχεδίων, όπως η Εθνική Στρατηγική για τις Αποκεντρωμένες Τεχνολογίες (blockchain) και η αντίστοιχη Εθνική Στρατηγική για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης. Επίσης ως έχει εξαγγελθεί από την Κυβέρνηση, στόχος είναι να εξελιχθεί η Κύπρος σε ένα ευρωπαϊκό κέντρο Τεχνολογίας της Πληροφορικής.

Είναι προφανές όμως ότι για την υλοποίηση των πιο πάνω θα πρέπει να τεθεί το απαραίτητο νομικό και θεσμικό πλαίσιο αλλά και κίνητρα για στήριξη και ενίσχυση της τεχνολογικής ανάπτυξης και παράλληλα ενημέρωση των ιδιωτικών επιχειρήσεων ώστε να προσανατολιστούν στην εφαρμογή νέων τεχνολογιών που σχετίζονται με τον τομέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών και την Καινοτομία.
Σε ό,τι αφορά τον δεύτερο πυλώνα, δηλαδή αυτόν της ψηφιακής βιομηχανίας, παρά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που κατέχει η Κύπρος, είναι επίσης σημαντικά περιορισμένος. Ως εκ τούτου, η πρόκληση αλλά παράλληλα και η ευκαιρία που παρουσιάζεται για την Κύπρο είναι εξαιρετικά σημαντική. Τα έσοδα από την ψηφιακή βιομηχανία και τους επί μέρους τομείς είναι τεράστια ενώ η ίδια η βιομηχανία προχωρεί με πολύ σημαντικούς ρυθμούς αύξησης κάθε χρόνο, ενώ στα επόμενα χρόνια αναμένεται ότι θα κυριαρχήσει. 

Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι σε ένα μόνο παραδοσιακό τομέα της ψηφιακής βιομηχανίας που απευθύνεται σε ευρύ καταναλωτικό κοινό, όπως είναι η παραγωγή video games, τα έσοδα το 2019 ανέρχονται στα $152δισ., ενώ για το 2022 η εκτίμηση είναι στα $196δισ. Σε ετήσια βάση, η αύξηση των εσόδων κινείται με ρυθμούς ανάπτυξης 9,2%. Είναι προφανές ότι αν υπολογιστούν τα έσοδα από άλλους τομείς ψηφιακής βιομηχανίας, όπως π.χ. η παραγωγή applications, η παραγωγή εξειδικευμένων software και ρομπότ, τα έσοδα και τα οφέλη για κάθε κοινωνία αλλά και οικονομία είναι τεράστια.

Ως εκ τούτου, η Κύπρος θα μπορούσε να προχωρήσει, άμεσα με τη θέσπιση ενός ολοκληρωμένου και στοχευμένου στρατηγικού σχεδίου ανάπτυξης της ψηφιακής βιομηχανίας, όπου οι επί μέρους στόχοι του σχεδίου θα είναι αφενός η προσέλκυση ξένων εταιρειών, που ήδη δραστηριοποιούνται στη βιομηχανία και αφετέρου η παροχή κινήτρων για τη δημιουργία νέων start up εταιρειών στην Κύπρο. Προφανώς, η προσέλκυση τέτοιων ξένων εταιρειών θα πρέπει να έχει ως στόχο την ουσιαστική συμμετοχή της Κύπρου και του εργατικού δυναμικού της στην παραγωγική ψηφιακή διαδικασία και τη δημιουργία τεχνογνωσίας στη Χώρα και όχι απλά την υποδοχή τους με την μορφή Holdings εταιρειών χωρίς οικονομική δραστηριότητα.   

Για την ανάπτυξη της βιομηχανίας αυτής, εξίσου απαραίτητη είναι και η συμμετοχή των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων με τη δημιουργία νέων ακαδημαϊκών πεδίων σε σχέση με την ψηφιακή βιομηχανία, οι απόφοιτοι των οποίων θα στελεχώνουν τις ξένες αλλά και νέες εταιρείες, η συνεργασία των Πανεπιστήμιων με διεθνείς εταιρείες του χώρου για παροχή τεχνογνωσίας τόσο στο ακαδημαϊκό προσωπικό όσο και στους φοιτητές και η Ίδρυση Ινστιτούτων ψηφιακής τεχνολογίας. Αυτό θα καταστούσε τα ίδια τα Πανεπιστήμια μας ως πρότυπα ακαδημαϊκά κέντρα σ’ ό,τι αφορά την ψηφιακή τεχνολογία στην ευρύτερη περιοχή αλλά και πόλο έλξης υψηλού επιπέδου ξένων φοιτητών και ακαδημαϊκού προσωπικού. 

Τα οφέλη από τη δημιουργία ψηφιακής βιομηχανίας στην Κύπρο, σε οικονομικό, τεχνολογικό και κοινωνικό επίπεδο θα είναι τεράστια, όπως π.χ. το μεγάλο φορολογητέο εισόδημα (π.χ. Wargamimg No 1 φορολογούμενος Κύπρου), δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, δημιουργία εξειδικευμένου κυπριακού προσωπικού σε τομείς της ψηφιακής βιομηχανίας, δημιουργία κυπριακών ψηφιακών προϊόντων και ανάπτυξη ψηφιακής κουλτούρας στην Κύπρο, με δυνατότητα επέκτασης σε κάθε νέο τομέα της βιομηχανίας.

Ειδικά τα τελευταία χρόνια που το μοντέλο ανάπτυξης της Κύπρου το οποίο είναι βασισμένο κυρίως στην παροχή διοικητικών υπηρεσιών φαίνεται να υφίσταται τρομερές πιέσεις με κίνδυνους κορεσμού σε σχέση με  την εργοδότηση ενός τεράστιου αριθμού εργαζομένων, όπως π.χ. δικηγόρων, λογιστών και υποστηρικτικού προσωπικού, η δημιουργία ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης και παραγωγής επικεντρωμένο στην ψηφιακή τεχνολογία και βιομηχανία, αναδεικνύεται ως εξαιρετική ευκαιρία η οποία θα πρέπει να αποτελεί μονόδρομο για τη χώρα μας και θα αποτελεί μια ουσιαστική παρακαταθήκη και για τις επόμενες γενεές.  

Δικηγόρος – Νομικός Σύμβουλος (E-Commerce Law)