Δανειακή ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων

Μια από τις σημαντικότερες ανισορροπίες των τοπικών εταιρειών είναι το μη βιώσιμο επίπεδο των ξένων κεφαλαίων, δηλαδή της τραπεζικής χρηματοδότησης, της εμπορικής πίστωσης από προμηθευτές, των καθυστερημένων αποδοχών των εργαζομένων και των συσσωρευμένων υποχρεώσεων προς τις κρατικές Αρχές.
Με τον όρο μη βιώσιμο χρέος εννοούμε ότι οι επαναλαμβανόμενες καθαρές ταμειακές ροές που παράγονται σε ετήσια βάση, από τις συνήθεις εμπορικές συναλλαγές της επιχείρησης, δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν το χρέος της επιχείρησης κατά τη διάρκεια της εύλογης και ωφέλιμης ζωής των παραγωγικών στοιχείων του ενεργητικού της.
Ένα ενδεικτικό, απλοποιημένο, παράδειγμα θα βοηθήσει στην κατανόηση:
Μια εταιρεία μεταφορών πρέπει να αντικαταστήσει τον στόλο των οχημάτων της προκειμένου να συμμορφωθεί με τους όρους συγκεκριμένης σύμβασης που διατηρεί, η οποία προβλέπει την αντικατάσταση κάθε 10 χρόνια
Το κόστος αντικατάστασης του στόλου προϋπολογίζεται στα €10.000.000
Η εταιρεία διαθέτει ίδια κεφάλαια ύψους €2.000.000 για να συνεισφέρει στην απόκτηση του νέου στόλου, ενώ το υπόλοιπο ποσό (€8.000.000) θα πρέπει να εξευρεθεί μέσω τραπεζικού δανεισμού
Oι ετήσιες επαναλαμβανόμενες λειτουργικές καθαρές ταμειακές ροές της εταιρείας ανέρχονται περίπου στις €800.000 την τελευταία πενταετία και αναμένεται να συνεχίσουν σε αυτό το επίπεδο και στο μέλλον
Η εταιρεία έχει άλλες ετήσιες πληρωμές (π.χ. φόρους, άλλες κεφαλαιουχικές δαπάνες κ.λπ.), με μέσο όρο €100.000 ετησίως
Επομένως, το μέσο ετήσιο διαθέσιμο χρηματικό ποσό για την εξυπηρέτηση του χρέους («cash available for debt servicing») ανέρχεται στις €700.000
Αυτή η ικανότητα εξυπηρέτησης του χρέους υποστηρίζει ένα μέγιστο ποσό βιώσιμου δανείου (συμπεριλαμβανομένων τυχόν υφιστάμενων δανείων) της τάξης των 5,8 εκατομμυρίων ευρώ (περίπου) για περίοδο 10 ετών (η ωφέλιμη περίοδος της επένδυσης), με ένα ενδεικτικό επιτόκιο 3,5% ετησίως
Ως αποτέλεσμα, σε αυτό το ενδεικτικό και απλοποιημένο σενάριο το απαιτούμενο δάνειο των €8.000.000 δεν είναι βιώσιμο
Η εταιρεία θα πρέπει να χρηματοδοτήσει το έλλειμμα με επιπρόσθετη συνεισφορά ιδίων κεφαλαίων ή να περιορίσει το ύψος της επένδυσης προκειμένου να ευθυγραμμίσει την ικανότητα παραγωγής ρευστών με την ικανότητα εξυπηρέτησης του χρέους.
Εάν η προαναφερθείσα εταιρεία έχει συνολικό χρέος του οποίου το ύψος υπερβαίνει το ανώτατο όριο βιώσιμου δανεισμού της:
Δεν θα είναι σε θέση να παράγει επαρκή μετρητά από τις δραστηριότητές της για την κάλυψη των προγραμματισμένων δανειακών δεσμεύσεών της ενώ, κατά πάσα πιθανότητα, θα αναβάλλει ή/και θα καθυστερεί να πληρώσει άλλες υποχρεώσεις
Ακόμη και αν καταφέρει να λάβει δανεισμό με μεγαλύτερη διάρκεια από την ωφέλιμη ζωή της παραγωγικής της βάσης, ενδεχομένως θα είναι σε θέση να εξυπηρετεί τις υποχρεώσεις της, αν και οριακά. Ωστόσο όταν έρθει η ώρα της αντικατάστασης του στόλου, πιθανόν να μην υπάρχουν διαθέσιμα αποθέματα ιδίων κεφαλαίων ενώ θα υπάρχει ακόμα υπολειπόμενο χρέος το οποίο σχετίζεται με τον παλαιό στόλο. Με απλά λόγια, μια εταιρεία μπορεί να διατηρηθεί πρόσκαιρα στη ζωή, ο μη βιώσιμος δανεισμός, όμως, κάποια στιγμή θα καθηλώσει τις δραστηριότητές της και θα θέσει, αργά ή γρήγορα, την επιβίωσή της σε κίνδυνο
Η επιβίωση της εταιρείας θα τεθεί ακόμη πιο έντονα σε άμεσο κίνδυνο με κάθε καινούργια κρίση, η οποία μπορεί να είναι καταστροφική. Αν η εταιρεία δεν έχει την απαιτούμενη δανειακή ανθεκτικότητα θα επηρεαστεί ίσως ανεπανόρθωτα. 
Ο κύκλος είναι γνωστός:
υπερβολική μόχλευση
περιορισμένη ικανότητα αποπληρωμής που επηρεάζει όλες τις υποχρεώσεις
μια κρίση που προκαλεί αδυναμία κάλυψης των υποχρεώσεων
μια επιχείρηση στο χείλος της αφερεγγυότητας με άμεσες επιπτώσεις σε όλη την αλυσίδα της οικονομίας (απώλεια θέσεων εργασίας, ζημιές για τους προμηθευτές, εκποιήσεις περιουσιακών στοιχείων και τραπεζικές ζημιές).
Η δανειακή ανθεκτικότητα: 
προϋποθέτει την ανάληψη άμεσης δράσης για την ενεργή διαχείριση της κεφαλαιακής δομής της εταιρείας, αφού διακυβεύεται η επιβίωσή της 
συνεπάγεται προληπτική και στρατηγική διαχείριση του ύψους του δανεισμού και της εξυπηρέτησής του στη βάση της λειτουργικής ικανότητας δημιουργίας ταμειακών ροών
σημαίνει ύπαρξη επαρκών περιθωρίων ασφαλείας για αντιμετώπιση μιας απροσδόκητης κρίσης. 
Η δανειακή ανθεκτικότητα απαιτεί δράσεις πολύ πριν η επόμενη κρίση μας θυμίσει ότι η επιβίωση της επιχείρησης είναι επισφαλής λόγω του ύψους του δανεισμού της και των λοιπών της υποχρεώσεων. 

Ρένος Ιωαννίδης, Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG Cyprus Credit Institute, rioannides@kpmg.com 
Χρυσόστομος Χρυσοστόμου, Assistant Manager, cchrysostomou@kpmg.com