Δημιουργία «κακής» τράπεζας;

Το πρόβλημα των ΜΕΧ είναι και ευρωπαϊκό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με γνώμονα το πρόβλημα των ΜΕΧ στην ΕΕ, τα τελευταία δυο χρόνια εξετάζει νέο σχέδιο για σύσταση εθνικών εταιρειών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, με χρήση δημοσίου χρήματος. Λόγω της σημερινής κατάστασης το θέμα εξετάζεται πιο επισταμένα.

Θα περιγράψω την κακή τράπεζα ως αναγκαίο κακό και λύση ανάγκης. Για αυτό, τα στελέχη τραπεζών (υπάρχουν και τραπεζικά στελέχη που κάνουν εξαιρετικά τη δουλειά τους και αυτό αποτυπώνεται στα αποτελέσματα των ΜΕΔ τους) που είχαν σχέση με εγκρίσεις αμφιβόλου ποιότητας δανείων, πρέπει να λογοδοτήσουν και να πάνε σπίτι τους χωρίς καμία αποζημίωση. Είναι απίστευτο ότι σήμερα, ακόμα υπάρχουν στελέχη που είχαν σχέση με πολύ κακά δάνεια που ‘κτύπησαν’ το 2013 (και προηγουμένως) και διατηρούν κανονικά τις θέσεις και ωφελήματα τους.

Τη δημιουργία “κακής” τράπεζας πρέπει να τη δούμε ως μέρος των υπολοίπων εργαλείων. Από μόνη της δεν μπορεί να επιλύσει το πρόβλημα. Το Πλαίσιο Αφερεγγυότητας (ένα εργαλείο) δημιουργήθηκε για να προστατεύει όσους πραγματικά δεν μπορούν. Στην πράξη φάνηκε ότι χρειάζεται βελτίωση.  Στην Ιρλανδία, για παράδειγμα, μέσω της διαδικασίας διορισμού Εξεταστή (Examinership), διασώθηκαν πέραν των 4.500 θέσεων εργασίας τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Οι τιτλοποιήσεις επίσης θα βοηθήσουν εν μέρει.

Για να σχολιάσουμε αν πρέπει ή όχι να δημιουργηθεί “κακή” τράπεζα στην Κύπρο, πρέπει να ξέρουμε και ποιος θα συνεισφέρει τα κεφάλαια που θα χρειαστούν. Παράδειγμα: αν μεταφερθεί το 50% των ΜΕΧ, δηλαδή περίπου €11,5 δισ. (50% × €23 δισ.) και αν το κράτος είναι μέτοχος π.χ. 49% (βλέπε Ιρλανδία), θα βάλει ακόμα €6,75 δισ. (επί του παρόντος δεν έχει τη δυνατότητα, – θυμίζω την αναφορά των Τροϊκανών, παρόλο που κάποιοι πρότειναν κρατικές εγγυήσεις). Άρα, θα πρέπει να βρεθούν σχεδόν εξ ολοκλήρου από ιδιωτικά κεφάλαια, που φυσικά θα θέλουν σύντομα κέρδη. Κανένας δεν μπορεί να διασφαλίσει ότι δεν θα πουλούν, σε αρκετά μειωμένες τιμές, τις εμπράγματες εξασφαλίσεις που θα περιέλθουν στην κυριότητα τους, μαζί με τις ήδη απομειωμένες ΜΕΧ που θα αγοράσουν. Σε ό,τι αφορά το παράδειγμα της Ιρλανδίας, τα οικονομικά της ήταν πολύ διαφορετικά από τα δικά μας και οι αριθμοί επέτρεπαν τη συμμετοχή του κράτους. Όσον αφορά την έστω υποθετική κρατική συμμετοχή, σημαντικό ρόλο θα παίξει ποιοι θα καλεστούν να αναλάβουν τον ρόλο και να φέρουν εις πέρας επιτυχώς την αποστολή τους αποφέροντας κέρδη και για το δημόσιο… Σίγουρα θα πρέπει να είναι εξαιρετικοί λειτουργοί/αξιωματούχοι που να μην επιδέχονται πολιτικές παρεμβάσεις.

Δημιουργώντας την “κακή” τράπεζα στην οποία θα παρκάρουν τις ΜΕΧ των π.χ. €11,5 δισ. για κάποια χρόνια, θα καθαρίσουν οι ισολογισμοί των τραπεζών για να μπορέσουν να επαναχρηματοδοτήσουν την οικονομία, ενώ τα υπόλοιπα ΜΕΔ θα διαγραφούν με ανταλλαγή/εκποίηση/πώληση των εξασφαλίσεων τους σε βάθος χρόνου.

Στην Ιρλανδία, η “κακή” τράπεζα (ΝΑΜΑ) αγόρασε από τράπεζες ΜΕΧ αξίας €74 δισ. για €31,8 δισ. (δηλ με έκπτωση 57%). Οι τράπεζες χρειάστηκαν κεφάλαια ύψους €64 δισ. λόγω της ζημιάς που δημιουργήθηκε, τα οποία προήλθαν από το Εθνικό Ταμείο Συντάξεων και υποσχετικών γραμματίων (promissory notes – κάτι σαν ΙOU’s). Η ΕΚΤ φαίνεται να μην έχει επιληφθεί του θέματος αυτού ίσως διότι απλά αυτό εξυπηρετεί την Ιρλανδική οικονομία. Από τον 02/2013 μέχρι σήμερα πώλησαν €22 δισ. ΜΕΧ και σχεδόν ξεφόρτωσαν όλο το προβληματικό χαρτοφυλάκιο. Φαίνεται ότι τώρα η ΝΑΜΑ θα αποκτήσει καινούριο ρόλο, του κρατικού κτηματομεσίτη και ήδη δημιουργήθηκαν αντιδράσεις.

Δεν είναι εύκολο να πετύχεις τη σωστή ισορροπία μεταξύ κρατικών ενισχύσεων και τι μπορούν να κάνουν οι τράπεζες σχετικά με την απορρόφηση ζημιών από τη μεταφορά των δανείων, καθώς οι τράπεζες θα πρέπει να ανακεφαλαιοποιηθούν.

Όσο πιο σύντομα γίνει κάτι, τόσο το καλύτερο. Οι κίνδυνοι σε κάθε απόφαση είναι σχετικοί όπως και οι κίνδυνοι από μη απόφαση…

Οικονομικός Σύμβουλος/Σύμβουλος Αφερεγγυότητας (MBA,Kingston, UK)