Ξαγρυπνήστε λίγο. Έρχονται τα χειρότερα!

Χωρίς γενναία μέτρα πολιτικής και δυναμική – πλέον – διεκδίκηση από Ταμεία της Ε.Ε.,  θα υπάρξει δυσάρεστη αύξηση των δημόσιων ελλειμμάτων και του δημόσιου χρέους. Σύμφωνα με τις εαρινές οικονομικές προβλέψεις για το 2020, η οικονομία της ζώνης του ευρώ θα συρρικνωθεί κατά 7,8% και θα σημειώσει θετικό ρυθμό ανάπτυξης 6,2% το 2021, αν και το κρίνω ως υπερβολικό. Οι προβλέψεις είναι ρευστές, γιατί τα νερά είναι αχαρτογράφητα. Ήδη οι προβλέψεις του φθινοπώρου του 2019 αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω κατά 9 περίπου ποσοστιαίες μονάδες. Η απόκλιση συνιστά απειλή για την ευρωζώνη. Πώς μετριάζεται πια;

Η πτώση στην παραγωγή σε χώρες της ΕΕ το 2020 θα κυμανθεί από -4,5 % στην Πολωνία έως -8,0% στην Κύπρο και -10,0 % στην Ελλάδα. Σε κάθε χώρα ξεχωριστά η οικονομική ανάκαμψη θα εξαρτηθεί από την υποτροπή της πανδημίας στη χώρα αυτή και από τη διάρθρωση της οικονομίας της, ώστε να λάβει ουσιώδεις πολιτικές σταθεροποίησης και επανεκκίνησης. Όμως η Κύπρος, που το ΑΕΠ της εξαρτάται κατά 30% από τον τουρισμό – ο οποίος δυστυχώς εξαρτάται κυρίως από τις αφίξεις από λίγες χώρες όπως η προβληματική πλέον Αγγλία – δεν μπορεί να ελπίζει σε ολιγόμηνη ανάκαμψη, όπως ισχυρίζεται ο ΥΠΟΙΚ ως αυτοπλανώμενος.

Είναι φρόνιμο, στο παρόν στάδιο, οι κρατούντες τα κλειδιά της οικονομίας να σοβαρευτούν, να εκτιμήσουν επιστημονικά την κλίμακα του κλυδωνισμού που προκαλεί ο κορωνοϊός στην οικονομία και σε κάθε τομέα ξεχωριστά – γιατί όλοι επηρεάζονται. Οι άμεσες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και πιο ειδικά στην Κύπρο, θα είναι χειρότερες από αυτές της χρηματοπιστωτικής κρίσης και του κουρέματος των καταθέσεων. Ας μελετήσει ο ΥΠΟΙΚ ποια έκτακτα μέτρα λαμβάνει η ΕΕ απέναντι στον συμμετρικό αυτό κίνδυνο (συμμετρικός, γιατί οι χώρες της ΕΕ επηρεάζονται ταυτόχρονα). Ας συμβουλεύεται επιστήμονες, για συνεχή, σθεναρή και συντονισμένη δράση σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο.

Στην Κύπρο η πανδημία του κορωνοϊού, παράλληλα με τον τουρισμό, θα πλήξει την ιδιωτική κατανάλωση, τη βιομηχανική παραγωγή, τις επενδύσεις, το εμπόριο, τις ροές κεφαλαίων και τις αλυσίδες εφοδιασμού. Η χαλάρωση των μέτρων περιορισμού δεν θα επιφέρει μεγάλη βελτίωση το 2020, η δε ανάκαμψη ως το τέλος του 2021 θα είναι βραδεία. Απλώς τα μέτρα πολιτικής στην Κύπρο, όπως και στην ΕΕ, θα περιορίσουν την οικονομική ζημία. Ωστόσο, η οικονομία του ΗΒ είναι άγνωστο πόσο θα πληγεί – άρα και το τουριστικό ρεύμα Άγγλων στην Κύπρο στη διετία 2020-22- γιατί οι διαπραγματεύσεις ΕΕ-ΗΒ χωλαίνουν και οι προβλέψεις για το 2020-22 βασίζονται σε δήθεν διατήρηση της παρούσας εμπορικής σχέσης ΕΕ-ΗΒ.
 
Οι επενδύσεις θα «μουδιάσουν» και έτσι θα καθυστερεί η ανάκαμψη και η επανεκκίνηση. Η ανεργία θα αυξηθεί, ο δε πληθωρισμός θα μειωθεί, λόγω μείωσης της ζήτησης (αν και θα σημειωθούν κάποια κρούσματα αισχροκέρδειας).  Η ανεργία δεν θα εκτιναχθεί σε μεγάλο διψήφιο αριθμό αν η Πολιτεία λάβει μέτρα πολιτικής και συνεργάζεται με τις συντεχνίες, αν στηρίξει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αν οι τράπεζες αναλάβουν έναν κίνδυνο για το καλό. 

Για να μην απολεσθούν θέσεις εργασίας πρέπει να λειτουργήσουν πιο αποτελεσματικά τα συστήματα πλήρους αλλά και μερικής απασχόλησης, οι επιδοτήσεις μισθών και η στήριξη των επιχειρήσεων. Ακόμα κι έτσι, θα ήταν ευχής έργο αν η ανεργία δεν ξεπεράσει το 12% μέσα στο 2020 και το 10% μέσα στο 2021 – όταν το ποσοστό ανεργίας στη ευρωζώνη τείνει να αυξηθεί από 7,5 % το 2019 σε 9,5 % το 2020, με την ευχή να μειωθεί το 2021 στο 8,5%.
Το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας στην Κύπρο οφείλεται στο υψηλό ποσοστό εργαζομένων με βραχυπρόθεσμες συμβάσεις και όσων απασχολούνται στον τουρισμό. Επίσης, οι νέοι που εντάσσονται τώρα στο εργατικό δυναμικό θα δυσκολευτούν να εργοδοτούνται άμεσα.

Το μαξιλάρι, κύριε υπουργέ, φτάνει για ήσυχο ύπνο μερικών μηνών. Ξαγρυπνήστε λίγο. Έρχονται τα χειρότερα αν π.χ. αφήσουμε τις ρωσικές εταιρείες να εγκαταλείψουν την Κύπρο. Και μην παραπονιέστε γιατί οι δημοσιογράφοι και οι επιστήμονες ερωτούν. Έχουν δικαίωμα.

* Οικονομολόγος, Στατιστικολόγος, πρώην Πρόεδρος Ακαδημίας Επιστημών Κύπρου.