Υπάρχουν κάποιοι πολιτικοί και επιχειρηματικοί ηγέτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση που υποστηρίζουν ότι γνωρίζουν πώς να κάνουν το μπλοκ πιο ανταγωνιστικό: Μεταρρυθμίζοντας το κανονιστικό πλαίσιο για τις συγχωνεύσεις ώστε να ανοίξει ο δρόμος για τη δημιουργία περισσότερων παγκόσμιων “πρωταθλητών”.
Έχουν δίκιο για τον σκοπό, αλλά άδικο για τα μέσα.
Είναι αλήθεια ότι η εταιρική Ευρώπη έχει απόλυτη ανάγκη από μεγαλύτερη κλίμακα. Οι εταιρείες με έδρα την Ε.Ε. αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 5% της χρηματιστηριακής αξίας των 100 μεγαλύτερων εισηγμένων στο χρηματιστήριο εταιρειών στον κόσμο. Σχεδόν σε κάθε τομέα, από τον τραπεζικό κλάδο έως την Τεχνητή Νοημοσύνη, οι αμερικανικές εταιρείες κυριαρχούν, δημιουργώντας ένα αυξανόμενο χάσμα μεταξύ του αμερικανικού και του ευρωπαϊκού βιοτικού επιπέδου.
Ευρωπαίοι ηγέτες όπως ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, καθώς και βιομηχανικές ενώσεις, έχουν εν μέρει επικρίνει την πολιτική ανταγωνισμού της Ε.Ε. Υποστηρίζουν μια πιο χαλαρή προσέγγιση στις διασυνοριακές συγχωνεύσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να δώσουν την ευκαιρία στις εταιρείες να επωφεληθούν από οικονομίες κλίμακας για την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, την κατασκευή ισχυρών εφοδιαστικών αλυσίδων ακόμα και την κάλυψη επειγουσών αμυντικών αναγκών.
Για τον σκοπό αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συντάξει νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις συγχωνεύσεις που δίνουν έμφαση στην καινοτομία, τις επενδύσεις και την ασφάλεια. Αυτό φαίνεται να είναι αρκετό για το πεδίο που καλύπτει. Το κανονιστικό πλαίσιο για τις συγχωνεύσεις σπάνια – αν όχι ποτέ -αποτελεί το πρόβλημα. Σύμφωνα με μια εκτίμηση, η Ε.Ε. μπλόκαρε μόνο εννέα από τις 2.833 συγχωνεύσεις που εξέτασε συνολικά την περίοδο από το 2015 έως το 2024. Πιθανώς η πιο αμφιλεγόμενη υπόθεση αφορούσε τη γαλλική εταιρεία κατασκευής τρένων υψηλής ταχύτητας Alstom SA και το τμήμα κινητικότητας της γερμανικής Siemens AG. Η Ε.Ε. σταμάτησε τη συγχωνεύση το 2019, απορρίπτοντας τα επιχειρήματα ότι οι δύο εταιρείες δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν ανεξάρτητα τον κινεζικό κολοσσό CRRC. Και οι δύο εταιρείες έχουν έκτοτε διατηρήσει ή και αυξήσει τα μερίδια τους σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το πραγματικό εμπόδιο: Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν έχουν ακόμα σφυρηλατήσει την ενιαία αγορά που είναι απαραίτητη για να αναδυθούν οι μεγάλες, πανευρωπαϊκές εταιρείες. Σε γενικές γραμμές, προτιμούν να ελέγχουν τον τρόπο που διεξάγονται οι επιχειρηματικές δραστηριότητες στην επικράτειά τους και διατηρούν ξεχωριστά νομικά, ρυθμιστικά και φορολογικά συστήματα. Υπερασπίζονται επίσης τον χώρο που δραστηριοποιούνται πολιτικά επιδραστικές εγχώριες βιομηχανίες. Αυτό εμποδίζει την ελεύθερη ροή κεφαλαίων για τις βέλτιστες χρήσεις τους.
Σκεφτείτε τον χρηματοοικονομικό τομέα. Η Ε.Ε. χρειάζεται μεγαλύτερες τράπεζες για να εξυπηρετεί πολυεθνικές επιχειρήσεις και να ανταγωνίζεται εταιρείες όπως η JPMorgan Chase & Co. Αλλά μια κρίσιμη προϋπόθεση – η αμοιβαία ασφάλιση καταθέσεων σε ολόκληρη την Ένωση – παραμένει στάσιμη εν μέσω της αντίθεσης της Γερμανίας. Και ο καγκελάριος Μερτς βρέθηκε πρόσφατα απέναντι στην προσπάθεια της ιταλικής τράπεζας UniCredit SpA να εξαγοράσει τη δεύτερη μεγαλύτερη γερμανική τράπεζα, την Commerzbank AG – και αυτό παρά την επιθυμία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και τη δική του δηλωμένη υποστήριξη για πιο στενούς χρηματοοικονομικούς δεσμούς.
Αναμφίβολα, οι κατευθυντήριες γραμμές της Ε.Ε. για τις συγχωνεύσεις χρειάζεται να αναθεωρηθούν. Το επιχειρηματικό περιβάλλον έχει αλλάξει πολύ από τότε που υιοθετήθηκε το ισχύον πλαίσιο το 2004 και το 2008, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι ρυθμιστικές αρχές θα πρέπει να αξιολογούν τα πάντα, από τον ορισμό των αγορών έως την απειλή των επιθετικών εξαγορών. Βασικός στόχος πρέπει να είναι η προστασία του ανταγωνισμού με τη λιγότερη δυνατή ρυθμιστική επιβάρυνση – κάτι στο οποίο η ΕΕ δεν τα καταφέρνει πάντα.
Ωστόσο, οι ρυθμιστικές αρχές δεν μπορούν να βλέπουν συγχωνεύσεις εκεί που δεν υπάρχουν. Δεν μπορούν, για παράδειγμα, να εγκρίνουν περισσότερες συγχωνεύσεις τηλεπικοινωνιακών εταιρειών εάν οι αγορές παραμείνουν τόσο απομονωμένες που οι καταναλωτές σε ορισμένες χώρες θα έμεναν στο τέλος χωρίς επιλογή.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες – σκόπιμα ή όχι – αποπροσανατολίζουν όταν κατηγορούν το κανονιστικό πλαίσιο της Ε.Ε. για το γεγονός ότι η Ευρώπη υστερεί σε ανταγωνιστικότητα. Αν πραγματικά θέλουν να δουν τι εμποδίζει την περαιτέρω ανάπτυξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, αρκεί να κοιτάξουν στον καθρέφτη.
