Νικόδημος Δαμιανού: Η επόμενη ημέρα του fintech στην Κύπρο

Ο τραπεζικός τομέας αποτελεί διαχρονικά βασικό πυλώνα της κυπριακής οικονομίας. Διπλά του έχει αναπτυχθεί ένας ισχυρός τεχνολογικός τομέας, με συνεισφορά στο ΑΕΠ που ξεπερνά το 15% και επενδύσεις που ξεπερνούν το 30% των συνολικών ξένων επενδύσεων

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Forbes Cyprus με αφορμή το Next Generation Banking & Fintech Summit (13 Οκτωβρίου, Four Seasons, Λεμεσός), ο Υφυπουργός Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, Νικόδημος Δαμιανού, σκιαγραφεί τη στρατηγική μέσα από την οποία η Κύπρος επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της στον διεθνή χάρτη της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας και της καινοτομίας.

Ο κ. Δαμιανού αναφέρεται στις δυνατότητες που δημιουργεί ο συνδυασμός ενός ισχυρού χρηματοοικονομικού τομέα με το ταχέως αναπτυσσόμενο τεχνολογικό οικοσύστημα, θέτοντας ως στόχο περισσότερα προϊόντα και τεχνολογίες να αναπτύσσονται στην Κύπρο, να προσελκύονται διεθνή κεφάλαια και να δημιουργούνται θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.

Παράλληλα, εξηγεί πώς η χώρα μπορεί να αξιοποιήσει το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, τα regulatory sandboxes, την έρευνα, τις startups και τις επενδύσεις, ενώ αναδεικνύει ως κρίσιμους παράγοντες την πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ανθρώπινο δυναμικό.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στην Εθνική Στρατηγική Τεχνητής Νοημοσύνης 2032, με φιλοδοξία η Κύπρος να εξελιχθεί σε κόμβο αξιόπιστης AI στην Ανατολική Μεσόγειο. Όπως τονίζει, το ζητούμενο δεν είναι απλώς περισσότερες fintech εταιρείες, αλλά πραγματική τεχνολογική και επιχειρηματική ουσία, διεθνής εξωστρέφεια και λύσεις που θα αναπτύσσονται στην Κύπρο και θα κλιμακώνονται σε ευρωπαϊκές και περιφερειακές αγορές.

Το Forbes Cyprus Next Generation Banking & Fintech Summit πραγματοποιείται για πρώτη φορά στην Κύπρο, σε μια περίοδο μεγάλων αλλαγών στον χρηματοοικονομικό τομέα. Γιατί έχει σημασία αυτή η διοργάνωση και ποια συζήτηση πρέπει να ανοίξει;

Το μέλλον των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, σε συνάρτηση με την τεχνολογική εξέλιξη, βρίσκεται στον πυρήνα της συζήτησης για το ίδιο το μέλλον της κυπριακής οικονομίας και της προσπάθειας μας να μεταβούμε από ένα μοντέλο βασισμένο σχεδόν εξ’ ολοκλήρου σε υπηρεσίες, σε μια οικονομία γνώσης, καινοτομίας και τεχνολογίας.

Αυτό ακριβώς αναδεικνύει το Forbes Cyprus Next Generation Banking & Fintech Summit, και γι’ αυτό και συγχαίρω τον Όμιλο Φιλελεύθερος και το Forbes Cyprus που φέρνουν αυτή τη συζήτηση στο προσκήνιο.

Το διεθνές χρηματοοικονομικό τοπίο αλλάζει: η γεωπολιτική αβεβαιότητα επηρεάζει τις επενδύσεις, ενώ η ψηφιακή οικονομία, η Τεχνητή Νοημοσύνη και το νέο περιβάλλον κινδύνων και αβεβαιότητας αναδιαμορφώνουν τις υπηρεσίες, τον ανταγωνισμό και τις προσδοκίες των πελατών. Για την Κύπρο, το ερώτημα είναι ποια θέση διεκδικεί μέσα σε αυτή την αλλαγή.

Ο τραπεζικός τομέας αποτελεί διαχρονικά βασικό πυλώνα της κυπριακής οικονομίας. Δίπλα του έχει αναπτυχθεί ένας ισχυρός τεχνολογικός τομέας, με συνεισφορά στο ΑΕΠ που ξεπερνά το 15% και επενδύσεις που ξεπερνούν το 30% των συνολικών ξένων επενδύσεων στη χώρα.

Στο πλαίσιο αυτής της ανάπτυξης, το fintech αποκτά ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα: στον τομέα δραστηριοποιούνται περισσότερες από 300 εταιρείες στο νησί αλλά και το 16% των κυπριακών startups. Η δυναμική αυτή αποτυπώνεται και στον δείκτη StartupBlink Global Startup Ecosystem Index 2026, όπου η Κύπρος κατατάσσεται 32η παγκοσμίως στο οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων fintech, υψηλότερα από τη συνολική κατάταξη της χώρας στην 34η θέση.

Η Κύπρος έχει λοιπόν ήδη αποκτήσει ουσιαστική παρουσία στον ευρωπαϊκό χάρτη του fintech και λειτουργεί ως κόμβος στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η δική μας φιλοδοξία είναι να ενισχύσουμε αυτή τη δραστηριότητα και να διευρύνουμε τη διεθνή της εμβέλεια: να στηρίξουμε περισσότερα προϊόντα και τεχνολογίες που αναπτύσσονται στην Κύπρο, να προσελκύσουμε περισσότερα επενδυτικά κεφάλαια και να δημιουργήσουμε περισσότερες θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης. Έτσι μπορούμε να εδραιώσουμε την Κύπρο ως διεθνή κόμβο χρηματοοικονομικής καινοτομίας.

Ξεκινούμε από μια ισχυρή οικονομική βάση. Η οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται με υψηλούς ρυθμούς, ενώ μόλις πρόσφατα η Standard & Poor’s αναβάθμισε την Κυπριακή Δημοκρατία στην κατηγορία Α, με θετική προοπτική. Η ανάκτηση της κατηγορίας Α, για πρώτη φορά από το 2011, επιβεβαιώνει την αξιοπιστία που έχουμε οικοδομήσει.

Αυτά τα δεδομένα μας επιτρέπουν να μιλούμε για την επόμενη ημέρα με φιλοδοξία, στηριγμένοι σε πραγματικές δυνατότητες.

Πού μπορεί να διαφοροποιηθεί διεθνώς η Κύπρος στον χώρο του fintech; Και ποιες αδυναμίες πρέπει να ξεπεράσει για να αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο;

Η Κύπρος έχει ήδη τις βάσεις για να διεκδικήσει ουσιαστικό ρόλο στο παγκόσμιο fintech οικοσύστημα. Έχει οικοδομήσει έναν συνδυασμό δυνατοτήτων που λίγες χώρες του μεγέθους της διαθέτουν: μια σταθερή και αναπτυσσόμενη οικονομία, ένα επιχειρηματικά φιλικό περιβάλλον, εμπειρία στις διεθνείς χρηματοοικονομικές και επαγγελματικές υπηρεσίες, και έναν ταχέως αναπτυσσόμενο τεχνολογικό τομέα.

Παράλληλα, η χώρα μας συνδυάζει τα πλεονεκτήματα μιας ευρωπαϊκής βάσης, από την οποία οι fintech εταιρείες μπορούν να επεκτείνονται στην ενιαία αγορά, με μια ευνοϊκή γεωγραφική θέση που διευκολύνει την πρόσβαση σε υψηλής ανάπτυξης αγορές στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Η δική μας επιδίωξη είναι να ενώσουμε αυτά τα πλεονεκτήματα σε ένα συνεκτικό μοντέλο ανάπτυξης.

Αυτό είναι και το αφήγημα που ακολουθούμε ευρύτερα για την Κύπρο ως ευρωπαϊκό Start-up Nation και τεχνολογικό κόμβο με διεθνή προσανατολισμό. Η οικονομία και το επιχειρηματικά φιλικό περιβάλλον αποτελούν τη βάση. Πάνω σε αυτή τη βάση αναπτύσσονται τρία αλληλοτροφοδοτούμενα επίπεδα: η έρευνα και η καινοτομία, που παράγουν γνώση και τεχνολογία· το οικοσύστημα νεοφυών και αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων, που μετατρέπει αυτή τη γνώση σε προϊόντα και επιχειρηματικά μοντέλα· και ο ευρύτερος τεχνολογικός τομέας, που προσφέρει κλίμακα, διεθνή δίκτυα, επενδύσεις και πρόσβαση σε αγορές. Το banking και το fintech βρίσκονται ακριβώς στο σημείο όπου αυτά τα επίπεδα συναντώνται με έναν παραδοσιακά ισχυρό τομέα της κυπριακής οικονομίας.

Το πλεονέκτημά μας είναι ότι, ως μικρή αλλά διεθνώς διασυνδεδεμένη χώρα, μπορούμε να φέρουμε πιο κοντά την Πολιτεία, τις εποπτικές αρχές, τις τράπεζες, τις fintech επιχειρήσεις, τα πανεπιστήμια και τους επενδυτές. Μπορούμε έτσι να δημιουργήσουμε ένα αξιόπιστο ευρωπαϊκό περιβάλλον στο οποίο λύσεις αναπτύσσονται, δοκιμάζονται, επικυρώνονται και στη συνέχεια κλιμακώνονται στην ευρωπαϊκή αγορά και στις αγορές της περιοχής. Δεν επιδιώκουμε χαμηλότερα πρότυπα. Επιδιώκουμε σαφείς διαδικασίες, καλύτερο συντονισμό, λειτουργικά sandboxes και ταχύτερη μετάβαση από τη δοκιμή στην αγορά, πάντοτε με ασφάλεια και εμπιστοσύνη.

Σε αυτό το πλαίσιο, το Ρυθμιστικό Δοκιμαστήριο (Regulatory Sandbox) της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς έχει καθοριστική σημασία: επιτρέπει τη δοκιμή καινοτόμων λύσεων σε πραγματικές συνθήκες, υπό εποπτεία, ενώ ο Κόμβος Καινοτομίας (Innovation Hub) της Κεντρικής Τράπεζας προσφέρει έγκαιρο διάλογο για τις κανονιστικές απαιτήσεις. Πρόκειται για ένα μοντέλο συνεργασίας μεταξύ εποπτικών αρχών και επιχειρήσεων, που διευκολύνει την ανάπτυξη νέων λύσεων μέσα σε σαφές πλαίσιο, χωρίς εκπτώσεις στην ασφάλεια, τη σταθερότητα και την αξιοπιστία των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Εξίσου καθοριστικό για την ανάπτυξη και κλιμάκωση των fintech είναι και το ανθρώπινο δυναμικό. Η Κύπρος διαθέτει ήδη υψηλά καταρτισμένους, πολύγλωσσους επαγγελματίες που συνδυάζουν εμπειρία στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες με τεχνολογικές δεξιότητες και γνώση του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου. Ως Κυβέρνηση, εστιάζουμε στη συνεχή διεύρυνση αυτής της δεξαμενής ταλέντου, τόσο μέσω κατάρτισης όσο και μέτρων και πολιτικών για την προσέλκυση εξειδικευμένου προσωπικού, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πρωτοβουλία Minds in Cyprus που ενθαρρύνει Κύπριους επιστήμονες κι επαγγελματίες, που ζουν και εργάζονται στο εξωτερικό, να επαναπατριστούν και να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά στο νησί.

Κρίσιμο ζήτημα είναι και η πρόσβαση σε κεφάλαια. Για να στηρίξουμε την ανάπτυξη των fintech και άλλων καινοτόμων επιχειρήσεων, διευρύνουμε τις διαθέσιμες πηγές χρηματοδότησης: από τα προγράμματα του ΙδΕΚ και τις επενδύσεις του 33East έως τα νέα εργαλεία του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Επιχειρήσεων. Παράλληλα, σημαντική είναι η διεύρυνση στην Κύπρο της κοινότητας επενδυτών επιχειρηματικού κεφαλαίου (VCs), που μπορεί να προσφέρει στις νεοφυείς επιχειρήσεις ιδιωτική χρηματοδότηση, τεχνογνωσία και διεθνείς διασυνδέσεις. Το πλαίσιο συμπληρώνουν φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις σε πιστοποιημένες καινοτόμες επιχειρήσεις, καθώς και για την έρευνα και την αξιοποίηση πνευματικής ιδιοκτησίας.

Επενδύουμε ταυτόχρονα στις αναγκαίες υποδομές και δυνατότητες: καθολική κάλυψη 5G και δικτύων οπτικών ινών, υπολογιστική ισχύ μέσω του Pharos-CY και της συνεργασίας με τη NVIDIA, καθώς και στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η νέα Εθνική Στρατηγική Τεχνητής Νοημοσύνης 2032. Το όραμά μας είναι η Κύπρος να αναγνωρίζεται ως κορυφαίος κόμβος αξιόπιστης Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ανατολική Μεσόγειο: μια αξιόπιστη ευρωπαϊκή δικαιοδοσία για υπηρεσίες που ενισχύονται από την Τεχνητή Νοημοσύνη και μια γέφυρα μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των γειτονικών αγορών. Σημαντικό μέρος αυτού του οράματος είναι οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και το fintech, ένας τομέας στον οποίο η Κύπρος διαθέτει ήδη θεσμικό βάθος, επιχειρήσεις, τεχνογνωσία και διεθνή προσανατολισμό.

Η Στρατηγική θέτει την κατεύθυνση για την ανάπτυξη και δοκιμή αξιόπιστων AI-enabled λύσεων στον χρηματοοικονομικό τομέα, σε εφαρμογές όπως η ανίχνευση απάτης και η καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η κανονιστική συμμόρφωση, η διαχείριση κινδύνου, η εξατομίκευση υπηρεσιών και η αυτοματοποίηση λειτουργιών. Στόχος δεν είναι απλώς η υιοθέτηση έτοιμων εργαλείων. Είναι να δημιουργήσουμε στην Κύπρο τις συνθήκες ώστε λύσεις να αναπτύσσονται, να δοκιμάζονται με ασφάλεια και λογοδοσία και να κλιμακώνονται διεθνώς.

Αυτή είναι με λίγα λόγια η δική μας διαφοροποίηση: ευρωπαϊκή αξιοπιστία, ταχύτητα μικρής χώρας και δυνατότητα σύνδεσης τεχνολογίας, χρηματοοικονομικής εμπειρίας και διεθνών αγορών. Κι έτσι αποκτά συγκεκριμένο περιεχόμενο η φιλοδοξία μας για ένα ευρωπαϊκό Start-up Nation: με σταθερότητα και προοπτική.

Αν κοιτάξουμε πέντε χρόνια μπροστά, πώς θα γνωρίζουμε ότι η Κύπρος έχει αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο στο διεθνές οικοσύστημα του banking και του fintech;

Σε πέντε χρόνια, επιτυχία θα σημαίνει ότι έχουμε μετατρέψει τα σημερινά μας πλεονεκτήματα σε ένα οικοσύστημα με μεγαλύτερο βάθος, μεγαλύτερη εξωστρέφεια και μεγαλύτερη παραγωγή αξίας στην Κύπρο.

Η πρόοδος δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των fintech εταιρειών που επιλέγουν τη χώρα μας. Θα κριθεί από το αν αυτές οι ίδιες εταιρείες παραμένουν εδώ καθώς επεκτείνονται, διατηρώντας στην Κύπρο ομάδες ανάπτυξης προϊόντων, τεχνολογία, πνευματική ιδιοκτησία και ουσιαστικές διοικητικές λειτουργίες· από το αν προσελκύουν διεθνή κεφάλαια και εξυπηρετούν ξένες αγορές με βάση την Κύπρο· και από το αν οι λύσεις τους υιοθετούνται από τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στην Κύπρο και στο εξωτερικό.

Αυτό είναι το επόμενο στάδιο της πολιτικής μας: από την προσέλκυση δραστηριότητας στην εδραίωση πραγματικής τεχνολογικής και επιχειρηματικής ουσίας. Η Εθνική Στρατηγική Τεχνητής Νοημοσύνης 2032 μάς δίνει έναν σαφή ορίζοντα γι’ αυτή την πορεία. Σε πέντε χρόνια, θέλουμε να βλέπουμε λύσεις fintech Τεχνητής Νοημοσύνης που αναπτύχθηκαν ή επικυρώθηκαν στην Κύπρο να χρησιμοποιούνται σε ευρωπαϊκές και περιφερειακές αγορές, με συμμόρφωση προς το ευρωπαϊκό πλαίσιο, κυβερνοασφάλεια, ανθρώπινη εποπτεία και σαφή λογοδοσία.

Θα γνωρίζουμε επίσης ότι πετύχαμε όταν οι τρεις δυνάμεις που ήδη αναπτύσσουμε λειτουργούν περισσότερο ως ενιαίο σύστημα. Όταν η έρευνα και η καινοτομία οδηγούν σε περισσότερη εμπορική αξιοποίηση και spin-offs. Όταν το startup οικοσύστημα παράγει περισσότερες scale-ups. Και όταν ο ισχυρός τεχνολογικός τομέας, μαζί με τις τράπεζες και τις εταιρείες χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, λειτουργεί ως πελάτης, εταίρος, επενδυτής και δίαυλος διεθνούς ανάπτυξης για νέες λύσεις.

Η επιτυχία πρέπει να είναι ορατή στην πραγματική οικονομία: Για τον τραπεζικό και χρηματοοικονομικό τομέα, αυτό θα σημαίνει καλύτερες και ασφαλέστερες υπηρεσίες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, πιο αποτελεσματικές λειτουργίες, ισχυρότερη πρόληψη της απάτης, ταχύτερη και πιο έξυπνη συμμόρφωση, καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων και περισσότερες συνεργασίες μεταξύ τραπεζών, fintech, ιδρυμάτων ηλεκτρονικού χρήματος και ιδρυμάτων πληρωμών.

Αυτός είναι ο στόχος μας ως Κυβέρνηση: όχι να ανακηρύξουμε την Κύπρο fintech hub, αλλά να οικοδομήσουμε με συνέπεια τις προϋποθέσεις ώστε οι επιχειρήσεις, οι επενδυτές και οι διεθνείς αγορές να την αναγνωρίζουν ως τέτοιο.

Από την Κυπριακή Έκδοση του περιοδικού Forbes