Την εκτίμηση ότι η SpaceX μπορεί να ξεπεράσει το 1 τρισ. δολάρια σε ετήσια έσοδα έως το 2030 εξέφρασε ο Έλον Μασκ, δύο ημέρες μετά το ιστορικό ντεμπούτο της εταιρείας στη Wall Street, που αποτίμησε τον διαστημικό όμιλο σε περισσότερα από 2 τρισ. δολάρια.
«Θα εκπλαγώ αν τα έσοδα δεν ξεπερνούν το 1 τρισ. δολάρια το 2031», ανέφερε ο Μασκ σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, απαντώντας σε σχετική ανάλυση του οικονομικού σχολιαστή Jon Erlichman.
Η SpaceX εισήλθε στις χρηματιστηριακές αγορές την Παρασκευή και πλέον συγκαταλέγεται στις έξι μεγαλύτερες εισηγμένες εταιρείες των ΗΠΑ βάσει χρηματιστηριακής αξίας. Η εξέλιξη ενίσχυσε περαιτέρω τη θέση του Μασκ ως του πρώτου ανθρώπου παγκοσμίως με περιουσία άνω του 1 τρισ. δολαρίων.
Παρά την εντυπωσιακή αποτίμηση, τα οικονομικά μεγέθη της εταιρείας παραμένουν σημαντικά χαμηλότερα από εκείνα άλλων τεχνολογικών κολοσσών αντίστοιχης αξίας. Το 2025 η SpaceX αύξησε τα έσοδά της στα 18,67 δισ. δολάρια, από 14,02 δισ. δολάρια έναν χρόνο νωρίτερα, ωστόσο κατέγραψε καθαρές ζημιές 4,94 δισ. δολαρίων, έναντι κερδών 791 εκατ. δολαρίων το 2024.
Οι προβλέψεις του Μασκ υπερβαίνουν κατά πολύ τις εκτιμήσεις της Wall Street. Αναλυτές της Goldman Sachs εκτιμούν ότι τα έσοδα της SpaceX θα ξεπεράσουν τα 470 δισ. δολάρια το 2030, ενώ η Morgan Stanley τοποθετεί τον πήχη κοντά στα 330 δισ. δολάρια.
Η αισιοδοξία του Μασκ βασίζεται κυρίως στη δυναμική ανάπτυξη του Starlink, στην αυξανόμενη εμπορική δραστηριότητα εκτοξεύσεων και στις προοπτικές αξιοποίησης νέων διαστημικών υπηρεσιών τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη τους ιδιαίτερα φιλόδοξους στόχους του δισεκατομμυριούχου επιχειρηματία.
Η SpaceX και ο «πόλεμος υποδομών» για την Τεχνητή Νοημοσύνη
Η Wall Street φαίνεται να αντιμετωπίζει τη SpaceX ως εταιρεία πυραύλων και δορυφορικής ευρυζωνικότητας. Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο η εταιρεία ελέγχει πλέον μεγαλύτερο μέρος της φυσικής υποδομής της τεχνητής νοημοσύνης από οποιαδήποτε άλλη εταιρεία.
Ένα από τα πιο αποκαλυπτικά στοιχεία εντοπίζεται στο ενημερωτικό δελτίο πριν από τη δημόσια εγγραφή. Η SpaceX αποκάλυψε ότι η Google συμφώνησε να της καταβάλλει περίπου 920 εκατ. δολάρια τον μήνα για υπολογιστική ισχύ στο campus της στο Μέμφις, αποκτώντας πρόσβαση σε περίπου 110.000 GPU έως το 2029.
Μια εταιρεία που η αγορά εξακολουθεί να κατατάσσει στον κλάδο της αεροδιαστημικής υπέγραψε μία από τις μεγαλύτερες, από όσες είναι γνωστές, συμβάσεις υπολογιστικής ισχύος τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο. Η εξέλιξη αυτή δεν προεξοφλεί την επιτυχία των σχεδίων της SpaceX, αλλά δείχνει ότι οι επενδυτές δεν την αποτιμούν πλέον μόνο ως αεροδιαστημική εταιρεία.
Το χρηματιστηριακό αφήγημα είναι εντυπωσιακό: η μεγαλύτερη δημόσια εγγραφή στην ιστορία, τιμή μετοχής στα 135 δολάρια, κλείσιμο της πρώτης ημέρας κοντά στα 161 δολάρια και αποτίμηση περίπου στα 1,75 τρισ. δολάρια. Το Starlink αποτελεί τον βασικό μοχλό εσόδων, ενώ η επιχειρηματική παρουσία του Μασκ ενισχύει περαιτέρω την επενδυτική προσοχή.
Ωστόσο, η πιο ουσιαστική ανάγνωση είναι ότι οι επενδυτές τοποθετήθηκαν σε μια εταιρεία που ελέγχει σημαντικό τμήμα του «φυσικού επιπέδου» της τεχνητής νοημοσύνης. Η SpaceX δεν διαθέτει εργοστάσια παραγωγής τσιπ ούτε δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Ελέγχει, όμως, κρίσιμα τμήματα του μηχανισμού που συνδέει την τεχνητή νοημοσύνη με τον πραγματικό κόσμο.
Η κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης έχει πλέον αλλάξει μορφή. Για περίπου τρία χρόνια ήταν κυρίως ανταγωνισμός λογισμικού, με έμφαση στα μοντέλα και στους δείκτες απόδοσης. Αυτός ο ανταγωνισμός συνεχίζεται, αλλά η διαφοροποίηση των μοντέλων περιορίζεται, ενώ η ανάγκη για υποδομές αυξάνεται.
Ο κρίσιμος παράγοντας δεν είναι πλέον μόνο η νοημοσύνη, αλλά η ισχύς, η γη, η ψύξη, τα τσιπ, η ευρυζωνικότητα και ο χρόνος. Η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται σε οχήματα, δορυφόρους, drones, εργοστάσια και αμυντικά δίκτυα, όπου πρέπει να ανιχνεύει, να επικοινωνεί και να δρα στον φυσικό κόσμο.
Σε αυτό το περιβάλλον, η τεχνητή νοημοσύνη δεν λειτουργεί μόνο με ένα ισχυρό μοντέλο. Χρειάζεται υλικό, δίκτυα, ενέργεια και δυνατότητα ανάπτυξης σε μεγάλη κλίμακα. Στον προηγούμενο κύκλο, όλοι αναζητούσαν το καλύτερο μοντέλο. Στον επόμενο, ίσως χρειαστούν τον καλύτερο «ιδιοκτήτη» υποδομών.
Τι ελέγχει η SpaceX
Η δραστηριότητα της SpaceX στους πυραύλους της προσφέρει δυνατότητα ανάπτυξης που λίγοι ανταγωνιστές μπορούν να προσεγγίσουν. Το Starlink αποτελεί ήδη ένα δίκτυο επικοινωνιών σε τροχιά, με σημαντικούς πελάτες στους τομείς της άμυνας, της ναυτιλίας και της αεροπορίας.
Η xAI, την οποία εξαγόρασε η SpaceX τον Φεβρουάριο, προσθέτει το επίπεδο της νοημοσύνης στον τεχνολογικό όμιλο. Τα data centers στο Μέμφις και η σύμβαση με την Google αποτελούν υφιστάμενες δραστηριότητες στη Γη και παράγουν έσοδα ήδη σήμερα. Αντίθετα, η φιλοδοξία για υπολογιστική ισχύ στο διάστημα, με δοκιμές προγραμματισμένες για το 2027, παραμένει ακόμη σχέδιο.
Η ισχύς της SpaceX δεν βρίσκεται στα μεμονωμένα στοιχεία, αλλά στον συνδυασμό τους. Στις βιομηχανικές αγορές τεχνητής νοημοσύνης, οι αγοραστές συχνά μισθώνουν μια δυνατότητα επειδή είναι η καλύτερη διαθέσιμη λύση. Μέσα σε έναν ή δύο κύκλους προϋπολογισμού, όμως, μπορεί να σχεδιάζουν πλέον με βάση ολόκληρη την πλατφόρμα, καθώς το κόστος αποδέσμευσης γίνεται μεγαλύτερο από το κόστος παραμονής.
Στις καταναλωτικές αγορές, η κατοχή αυτών των υποδομών συνιστά πλεονέκτημα. Στις αγορές άμυνας, μπορεί να εξελιχθεί σε μορφή κυριαρχίας.
Οι κίνδυνοι πίσω από την αποτίμηση
Παρά τη δυναμική της, η αποτίμηση της SpaceX δεν θεωρείται αναγκαστικά λογική. Τα διαστημικά data centers μπορεί να παραμείνουν στη σφαίρα της φιλοδοξίας, καθώς η ψύξη, η ακτινοβολία και το οικονομικό κόστος των εκτοξεύσεων συνιστούν σοβαρές προκλήσεις.
Ζητήματα εγείρονται και στο πεδίο της εταιρικής διακυβέρνησης. Ο ρόλος του Μασκ και στις δύο πλευρές της συμφωνίας για την xAI, το σύστημα ψηφοφορίας δύο κατηγοριών που αφήνει τους μετόχους με περιορισμένο έλεγχο, καθώς και το γεγονός ότι ο ίδιος ηγείται πολλών μεγάλων εταιρειών, αποτελούν παράγοντες προβληματισμού.
Παράλληλα, η κινεζική Spacesail επιχειρεί να δημιουργήσει ανταγωνιστικό stack, ενώ η συμφωνία για την υπολογιστική ισχύ συνοδεύεται από αστερίσκο. Η ίδια η Google την περιγράφει ως «γέφυρα χωρητικότητας», δηλαδή ως βραχυπρόθεσμη ρύθμιση και όχι ως μόνιμο προπύργιο.
Αν αφαιρεθεί από την εξίσωση η προσωπικότητα του Μασκ, το συμπέρασμα που μένει είναι ευρύτερο από τους τίτλους των αγορών. Εάν η SpaceX έχει δίκιο ως προς το σημείο όπου μετατοπίζεται η αξία, τότε το ίδιο ερώτημα αφορά κάθε βασικό παίκτη στην τεχνητή νοημοσύνη: εργαστήρια μοντέλων, μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, τηλεπικοινωνιακούς ομίλους, εταιρείες ρομποτικής και εργολάβους της αμυντικής βιομηχανίας.
Η προειδοποίηση είναι σαφής: μπορεί μια εταιρεία να διαθέτει το μοντέλο, αλλά να συνεχίζει να νοικιάζει την επιχείρηση. Η Wall Street θεωρεί ότι αγόρασε μετοχές της μεγαλύτερης αεροδιαστημικής εταιρείας στην ιστορία. Στην πράξη, όμως, αγόρασε ένα στοίχημα για το ποιος θα ελέγχει το έδαφος πάνω στο οποίο θα διεξαχθεί η επόμενη τεχνολογική κούρσα.
