Της Ελευθερίας Πιπεροπούλου
Για δεκαετίες, ο βασικός στόχος της ιατρικής ήταν η αντιμετώπιση των ασθενειών. Η νέα γενιά βιοτεχνολογίας, όμως, επιχειρεί να αλλάξει το βασικό ερώτημα: όχι μόνο πώς θεραπεύονται οι ασθένειες, αλλά πώς μπορεί να καθυστερήσει η ίδια η διαδικασία της γήρανσης.
Η αλλαγή αυτή δημιουργεί μία νέα επενδυτική κατηγορία, τη λεγόμενη οικονομία της μακροζωίας (longevity economy), η οποία προσελκύει κεφάλαια από τη Silicon Valley, venture capital funds, φαρμακευτικές εταιρείες και επενδυτές που αναζητούν το επόμενο μεγάλο κύμα μετά την τεχνητή νοημοσύνη.
Όπως ανέφερε σε πρόσφατη εκδήλωση του Theti Club ο Όμηρος Σαρίκας, Managing Partner της Brookstreet Equity Partners, η ανθρωπότητα έχει καταφέρει μέσα στα τελευταία 120 χρόνια να αυξήσει το προσδόκιμο ζωής κατά περίπου 30 χρόνια, χάρη στην πρόοδο της ιατρικής, των εμβολίων, της γονιδιωματικής και άλλων τεχνολογιών.
Ωστόσο, όπως τόνισε, η μεγάλη πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο να ζούμε περισσότερα χρόνια, αλλά να αυξήσουμε τα χρόνια κατά τα οποία παραμένουμε υγιείς και λειτουργικοί.
Μια αγορά που μπορεί να ξεπεράσει τα $314 δισ.
Η αγορά της κλινικής μακροζωίας (clinical longevity) εμφανίζει ήδη ταχύτατη ανάπτυξη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην εκδήλωση, το μέγεθός της εκτιμάται ότι αυξάνεται από περίπου 65 δισ. δολάρια το 2023 σε 90 δισ. δολάρια το 2025, 102 δισ. δολάρια το 2026, ενώ προβλέπεται να φτάσει τα 220 δισ. δολάρια έως το 2030 και να ξεπεράσει τα 314 δισ. δολάρια μετά το 2035.
Η αναμενόμενη ανάπτυξη του κλάδου υπερβαίνει κατά πολύ εκείνη της ευρύτερης αγοράς υγείας, η οποία εκτιμάται ότι θα κινείται με μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου 4,5% έως το 2030. Η τάση αυτή αντανακλά τη σταδιακή μετατόπιση του συστήματος υγείας από τη θεραπεία των ασθενειών στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τις παρεμβάσεις που στοχεύουν στους μηχανισμούς της γήρανσης.
Στα $2,5 τρισ. η οικονομία της μακροζωίας
Η πρόβλεψη για αγορά άνω των 314 δισ. δολαρίων αφορά την αγορά της κλινικής μακροζωίας, δηλαδή τον πυρήνα των ιατρικών και βιοτεχνολογικών εφαρμογών που στοχεύουν στην επιβράδυνση της γήρανσης. Σε αυτήν περιλαμβάνονται εταιρείες βιοτεχνολογίας που αναπτύσσουν νέες θεραπείες, εξειδικευμένες κλινικές μακροζωίας, διαγνωστικά εργαλεία, βιοδείκτες, βιολογικά ρολόγια γήρανσης και τεχνολογίες που επιδιώκουν την αύξηση της διάρκειας της υγιούς ζωής. Η αγορά αυτή εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 314 δισ. δολάρια έως το 2035, καταγράφοντας μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 25,2%.
Αντίθετα, η οικονομία της μακροζωίας περιλαμβάνει το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας που συνδέεται με την αύξηση του προσδόκιμου και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Εκτός από τις κλινικές και τις βιοτεχνολογικές εφαρμογές, περιλαμβάνει προϊόντα αντιγήρανσης, υπηρεσίες υγείας και ευεξίας, διατροφή, άσκηση, υποδομές φροντίδας ηλικιωμένων, καθώς και χρηματοοικονομικά προϊόντα που σχετίζονται με τη γήρανση του πληθυσμού. Με αυτή την ευρύτερη προσέγγιση, η αγορά εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τα 2,5 τρισ. δολάρια έως το 2029, με μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 43,5%.
Οι επενδύσεις επιταχύνονται
Το επενδυτικό ενδιαφέρον για τη μακροζωία μεταφράζεται ήδη σε σημαντικές εισροές κεφαλαίων. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι επενδύσεις στη βιοτεχνολογία της μακροζωίας (longevity biotech) εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν στα 8-9 δισ. δολάρια το 2026, έναντι περίπου 5,7 δισ. δολαρίων το 2025. Μάλιστα, μόνο κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 οι χρηματοδοτήσεις ανήλθαν στα 3,7 δισ. δολάρια, αυξημένες κατά 56% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του προηγούμενου έτους.
Το αυξανόμενο ενδιαφέρον αποτυπώνεται και στην παρουσία περισσότερων από 100 επενδυτικών κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών (venture capital funds) που έχουν πλέον έκθεση στον κλάδο, καθώς και στη δραστηριοποίηση μεγάλων τεχνολογικών και επενδυτικών ομίλων.
Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η Calico της Google, η Altos Labs, η οποία συνδέεται με τον Jeff Bezos και εστιάζει στον κυτταρικό επαναπρογραμματισμό, καθώς και η Unity Biotechnology, που αναπτύσσει θεραπείες για ασθένειες που σχετίζονται με τη γήρανση.
Πού κατευθύνονται τα κεφάλαια
Η επιτάχυνση των επενδύσεων αποτυπώνεται και στις μεγάλες χρηματοδοτήσεις εταιρειών του κλάδου.
Η Retro Biosciences άντλησε 1 δισ. δολάρια για τεχνολογίες που συνδυάζουν τεχνητή νοημοσύνη και βελτίωση του healthspan, η Function Health συγκέντρωσε 298 εκατ. δολάρια και έφτασε αποτίμηση 2,5 δισ. δολαρίων μέσω διαγνωστικών βιοδεικτών, ενώ η NewLimit αναπτύσσει τεχνολογίες επαναπρογραμματισμού κυττάρων.
Σημαντικές χρηματοδοτήσεις έχουν επίσης προσελκύσει η Minovia Therapeutics για μιτοχονδριακές θεραπείες, η Juvenescence για εφαρμογές γύρω από τη γήρανση και τη γνωστική υγεία, η Blueprint του Bryan Johnson, αλλά και η Loyal, η οποία αναπτύσσει εφαρμογές μακροζωίας για σκύλους.
Από επενδυτικής πλευράς, ο κ. Σαρίκας υποστήριξε ότι η αγορά της μακροζωίας διαμορφώνεται γύρω από διαφορετικούς επενδυτικούς άξονες, οι οποίοι αφορούν τη μέτρηση και κατανόηση της γήρανσης, τις τεχνολογίες διάγνωσης, τις παρεμβάσεις που μπορούν να επιβραδύνουν ή να αντιστρέψουν τη γήρανση, αλλά και τις νέες υπηρεσίες υγείας που αναπτύσσονται γύρω από τη βελτίωση του healthspan — των ετών δηλαδή ζωής με καλή υγεία.
Ο ίδιος ανέφερε ότι, παρά τον ενθουσιασμό γύρω από τον κλάδο της μακροζωίας, σήμερα υπάρχουν θεραπείες και παρεμβάσεις για τις οποίες υπάρχουν ισχυρά επιστημονικά δεδομένα, ενώ άλλες βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο, ερευνητικό στάδιο.
Μεταξύ των τεχνολογιών που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον βρίσκονται οι θεραπείες με GLP-1, οι οποίες χρησιμοποιούνται ήδη στον διαβήτη και την παχυσαρκία.
Παράλληλα, τα πεπτίδια αποτελούν έναν από τους πιο δημοφιλείς τομείς στον χώρο της μακροζωίας, αν και πολλές εφαρμογές βρίσκονται ακόμη υπό διερεύνηση.
Ο κ. Σαρίκας ανέφερε, επίσης, ότι η εξατομικευμένη ιατρική αποτελεί το επόμενο μεγάλο βήμα, καθώς η κατανόηση των διαφορών μεταξύ των οργανισμών μπορεί να οδηγήσει σε παρεμβάσεις προσαρμοσμένες στις ανάγκες κάθε ανθρώπου.
Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία της ανάλυσης της βιολογικής ηλικίας σε επίπεδο οργάνων. Όπως εξήγησε, ο ανθρώπινος οργανισμός δεν γερνά ομοιόμορφα: ένας άνθρωπος μπορεί να έχει, για παράδειγμα, νεότερη βιολογική ηλικία στην καρδιά ή στο ήπαρ, αλλά μεγαλύτερη σε κάποιο άλλο όργανο.
Lifespan VS Healthspan
Στον πυρήνα της νέας προσέγγισης στη μακροζωία βρίσκεται η διάκριση μεταξύ της συνολικής διάρκειας ζωής (lifespan) και των χρόνων υγιούς ζωής (healthspan).
Ο Όμηρος Σαρίκας σημείωσε ότι η αύξηση του προσδόκιμου ζωής δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι άνθρωποι απολαμβάνουν περισσότερα χρόνια υγείας, καθώς μεγάλο μέρος των τελευταίων ετών μπορεί να συνοδεύεται από χρόνιες ασθένειες, μειωμένη λειτουργικότητα και αυξημένες ανάγκες φροντίδας.
Το νέο ζητούμενο της επιστήμης είναι επομένως η μετάβαση από την απλή παράταση της ζωής στη βελτίωση της ποιότητας των επιπλέον ετών.
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στον χώρο της μακροζωίας είναι η μετάβαση από τη μέτρηση της χρονολογικής ηλικίας στη μέτρηση της βιολογικής ηλικίας.
Η χρονολογική ηλικία αποτυπώνει απλώς τα χρόνια που έχει ζήσει ένας άνθρωπος, ενώ η βιολογική ηλικία επιχειρεί να αποτυπώσει την πραγματική κατάσταση του οργανισμού και τον ρυθμό με τον οποίο γερνά.
Σύμφωνα με τον κ. Σαρίκα, η επιστήμη διαθέτει πλέον εργαλεία που επιτρέπουν την εκτίμηση της βιολογικής ηλικίας μέσω βιοδεικτών, ιατρικών συσκευών και προηγμένων διαγνωστικών τεχνολογιών.
Το επόμενο μεγάλο βήμα αφορά τη δυνατότητα παρέμβασης στη διαδικασία της γήρανσης, ώστε η βιολογική ηλικία να μην αποτελεί απλώς έναν δείκτη μέτρησης, αλλά έναν παράγοντα που μπορεί να τροποποιηθεί.
Μπορεί ο άνθρωπος να φτάσει τα 150 χρόνια;
Το ερώτημα για το αν η επιστήμη μπορεί να οδηγήσει σε δραματική επέκταση της ανθρώπινης ζωής παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα ανοικτά ζητήματα.
Ο κ. Σαρίκας αναφέρθηκε στις εκτιμήσεις του καθηγητή του Harvard David Sinclair, σύμφωνα με τις οποίες ο πρώτος άνθρωπος που θα φτάσει τα 150 χρόνια μπορεί να βρίσκεται ήδη ανάμεσά μας, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για μία υπόθεση που δεν έχει ακόμη αποδειχθεί επιστημονικά.
Παράλληλα, οι λεγόμενες blue zones, περιοχές όπου παρατηρούνται ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά μακροζωίας, δείχνουν ότι ο τρόπος ζωής μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στη διάρκεια και την ποιότητα ζωής. Ο ύπνος, η σωστή διατροφή, η διατήρηση υγιούς βάρους, ο θερμιδικός περιορισμός και η διαλειμματική νηστεία αποτελούν βασικούς παράγοντες που συνδέονται με καλύτερη γήρανση.
