Υδρογόνο: Γιατί η ενεργειακή επανάσταση προχωρεί πιο αργά από τις προβλέψεις

Του Sverre Alvik

Η ενεργειακή επανάσταση που υποσχόταν το υδρογόνο αποδεικνύεται πιο αργή και πιο δύσκολη από τις αρχικές προβλέψεις.

Τον Φεβρουάριο του 2022, ο τότε Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς στεκόταν δίπλα στον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν στον Λευκό Οίκο και παρουσίαζε το υδρογόνο ως βασικό εργαλείο για την ενεργειακή και βιομηχανική αναδιάρθρωση της Γερμανίας. Η προσδοκία ήταν ότι θα μπορούσε να περιορίσει την εξάρτηση από το εισαγόμενο φυσικό αέριο και να επιταχύνει την απανθρακοποίηση της οικονομίας.

Τρία χρόνια μετά, η εικόνα είναι σαφώς πιο συγκρατημένη.

Νέες προβλέψεις για το υδρογόνο

Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση για την αγορά υδρογόνου, η παγκόσμια παραγωγή το 2050 αναμένεται να είναι κατά 35% χαμηλότερη από την πρόβλεψη του 2022. Για το καθαρό υδρογόνο, η αναθεώρηση είναι ακόμη μεγαλύτερη, στο 45%.

Δύο παράγοντες εξηγούν κυρίως αυτή την αλλαγή: το υψηλό κόστος παραγωγής και η ανεπαρκής εφαρμογή των πολιτικών που απαιτούνται για να δημιουργηθεί αγορά.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ο κλάδος έχει σταματήσει να αναπτύσσεται. Περίπου 1.500 πιλοτικά έργα έχουν ανακοινωθεί παγκοσμίως, ενώ οι σωρευτικές επενδύσεις στον κλάδο αναμένεται να φτάσουν τα 3,2 τρισ. δολάρια έως το 2060. Από χαμηλή βάση, η παραγωγή πράσινου υδρογόνου μέσω ηλεκτρόλυσης αναμένεται να αυξηθεί περίπου 100 φορές την ίδια περίοδο.

Η ενεργειακή ασφάλεια αλλάζει τις προτεραιότητες

Ο πόλεμος στην Ουκρανία μετέτρεψε την ενεργειακή ασφάλεια σε στρατηγική προτεραιότητα για την Ευρώπη. Το υδρογόνο δεν αντιμετωπίζεται πλέον μόνο ως εργαλείο απανθρακοποίησης, αλλά και ως πιθανό μέσο ενίσχυσης της ενεργειακής ανεξαρτησίας.

Η νέα γερμανική κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς υιοθετεί πιο ρεαλιστική και σταδιακή προσέγγιση, καθώς οι δημόσιοι προϋπολογισμοί βρίσκονται υπό πίεση. Παράλληλα, εμφανίζεται πιο ανοιχτή στο μπλε υδρογόνο, που παράγεται από φυσικό αέριο με δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα, καθώς θεωρείται από ορισμένους απαραίτητο για κρίσιμους βιομηχανικούς κλάδους.

Στις ΗΠΑ, αντίθετα, η στροφή προς την ατζέντα “America First” έχει περιορίσει τις προοπτικές του πράσινου υδρογόνου. Η στήριξη σε έργα μπλε υδρογόνου χαμηλών εκπομπών δεν αντισταθμίζει τα μεγέθη των επενδύσεων που είχαν προβλεφθεί επί Μπάιντεν μέσω του Inflation Reduction Act.

Ευρώπη και Κίνα στην πρώτη γραμμή

Η γεωπολιτική αστάθεια μπορεί, βραχυπρόθεσμα, να λειτουργήσει ως καταλύτης για νέες επενδύσεις. Οι κυβερνήσεις αναζητούν μεγαλύτερη ασφάλεια στις αλυσίδες εφοδιασμού, γεγονός που μπορεί να επιταχύνει τις τελικές επενδυτικές αποφάσεις σε έργα υδρογόνου.

Η Ευρώπη και η Κίνα αναμένεται να παράγουν σημαντικές ποσότητες καθαρού υδρογόνου έως το 2040. Όμως η ανάπτυξη αυτή δεν θα βασιστεί αποκλειστικά στην ανταγωνιστικότητα του προϊόντος.

Το καθαρό υδρογόνο παραμένει μία από τις ακριβότερες επιλογές για την απανθρακοποίηση. Για να αναπτυχθεί, χρειάζεται συνδυασμό κινήτρων και υποχρεώσεων: επιδοτήσεις, κανονιστικές απαιτήσεις και αξιόπιστη τιμή άνθρακα.

Στην Κίνα, η πολιτική στήριξη μέσω του 15ου Πενταετούς Σχεδίου, σε συνδυασμό με την ταχεία αύξηση της εγχώριας ηλεκτροπαραγωγής, ενισχύει την αγορά. Στην Ευρώπη, σημαντικό πλεονέκτημα αποτελεί η υψηλή τιμή άνθρακα.

Το στοίχημα της Μέσης Ανατολής

Η Μέση Ανατολή έχει ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητές της στο πράσινο υδρογόνο και φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε βασικό εξαγωγέα προς την Ευρώπη και την Ασία.

Το έργο Neom στη Σαουδική Αραβία, το οποίο προορίζεται να αποτελέσει τη μεγαλύτερη μονάδα πράσινου υδρογόνου στον κόσμο, είχε εκτιμηθεί τον Μάρτιο ότι είχε ολοκληρωθεί κατά περίπου 90% και έχει ήδη προχωρήσει σε εμπορικές συμφωνίες για τη διάθεση της παραγωγής του.

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι αν οι επενδυτές θα είναι διατεθειμένοι να αναλάβουν τον κίνδυνο νέων έργων μεγάλης κλίμακας σε μια περιοχή όπου η ενεργειακή ασφάλεια και η γεωπολιτική αβεβαιότητα παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες.

Από τα πιλοτικά έργα στη βιομηχανική κλίμακα

Το μεγαλύτερο εμπόδιο πλέον δεν είναι μόνο η τεχνολογία. Είναι η εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Η μετάβαση από εγκαταστάσεις ισχύος μερικών μεγαβάτ σε έργα γιγαβάτ δημιουργεί νέους κινδύνους. Η πολυπλοκότητα δεν αφορά πλέον μόνο την απόδοση μεμονωμένων εξαρτημάτων, αλλά την αλληλεπίδραση ολόκληρου του συστήματος: ηλεκτρική ενέργεια, ηλεκτρολύτες, συμπίεση, αποθήκευση και τελική χρήση.

Αυτό απαιτεί αυστηρότερη διαχείριση κινδύνων, μεγαλύτερη τυποποίηση και σαφέστερο ρυθμιστικό πλαίσιο.

Παράλληλα, οι επενδυτές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα γύρω από τις αδειοδοτήσεις, τη ρύθμιση, την τυποποίηση και κυρίως τη μελλοντική ζήτηση.

Η αντιμετώπιση αυτών των εμποδίων είναι κρίσιμη. Όσο τα έργα ωριμάζουν και αυξάνεται η επιχειρησιακή εμπειρία, το κόστος χρηματοδότησης μπορεί να μειωθεί, βελτιώνοντας την ανταγωνιστικότητα του καθαρού υδρογόνου.

Η οικονομία του υδρογόνου, επομένως, δεν ακυρώνεται. Απλώς χρειάζεται περισσότερο χρόνο από αυτόν που προέβλεπαν οι αρχικές εξαγγελίες.

Το καθαρό υδρογόνο παραμένει κρίσιμο για τους κλάδους που δύσκολα μπορούν να ηλεκτροδοτηθούν άμεσα, αλλά και για την ενεργειακή και διατροφική ασφάλεια. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα δεν είναι πλέον να αποδειχθεί ότι η τεχνολογία λειτουργεί. Είναι να δημιουργηθούν οι συνθήκες που θα κάνουν τις επενδύσεις μεγάλης κλίμακας αρκετά ασφαλείς ώστε να πραγματοποιηθούν.

Forbes