Sam Altman: Ο «αλχημιστής» της τεχνητής νοημοσύνης που στοιχηματίζει $1,4 τρισ. στο μέλλον

Των Richard Nieva και Anna Tong

Ο Sam Altman λέει ότι το ραβδί ουρανίου στο γραφείο του δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας.

Στέκεται κάθετα πάνω στο γραφείο του στα κεντρικά της OpenAI στο Σαν Φρανσίσκο, σαν ένα κοντό, εβένινο Slim Jim, και ίσως είναι το πιο εντυπωσιακό από τα ιστορικά αντικείμενα που έχει συλλέξει όλα αυτά τα χρόνια. “Αυτό είναι εξαντλημένο”, λέει χαλαρά για τη ράβδο ουρανίου-238, το ίδιο στοιχείο που χρησιμοποιείται για τη δημιουργία πυρηνικής ενέργειας. “Δεν πρόκειται να σε βλάψει”. Κουνά έναν μετρητή Geiger από πάνω του και αποδεικνύει τον ισχυρισμό του.

“Κάνεις μια μεγάλη ανακάλυψη στη φυσική και… ουσιαστικά ξεκλειδώνεις απεριόριστη ενέργεια”, λέει για τη ράβδο ουρανίου. “Δεν το γνωρίζαμε αυτό, μετά θεωρήσαμε ότι κάτι τέτοιο ήταν δυνατό. Μερικές δεκαετίες αργότερα, είχαν φτιάξει ατομική βόμβα. Είναι τρελό, πόσο γρήγορα έγινε”.

Από τα τεχνουργήματα που διαθέτει, λέει ο Altman για αυτά που είναι σε έκθεση σήμερα: για έναν πέλεκυ χειρός 40.000 ετών (“ένα καταπληκτικό εργαλείο γενικής χρήσης της Λίθινης Εποχής”), για ένα χάλκινο σπαθί 3.500 ετών (“ένα ενδιαφέρον παράδειγμα του πώς η τεχνολογία μπορεί να έχει μεγάλο γεωπολιτικό αντίκτυπο”) και για μια πτερωτή συμπιεστή από κινητήρα αεροσκάφους Concorde (“το μόνο κομμάτι που είναι αρκετά μικρό” για να μεταφερθεί).

Αψηφώντας χαλαρά τους κανόνες ενός επιμελητή μουσείου, έχει μεταφέρει όλα αυτά τα αντικείμενα στο γραφείο του μέσα σε έναν σάκο, τυλιγμένα το καθένα ξεχωριστά σε πετσέτες μπάνιου.

“Με εντυπωσιάζει συνεχώς το πόσο κάθε γενιά χτίζει ένα νέο επίπεδο πάνω στο προηγούμενο”, λέει για την τεχνολογική πρόοδο. “Αυτό το βλέπουμε ξεκάθαρα και τώρα”.

Όσο αξιομνημόνευτη κι αν είναι η ράβδος ουρανίου, ένα από τα άλλα εντυπωσιακά αντικείμενα στη συλλογή του Altman είναι ένα παλιό τσιπ GPU. Χρησιμοποιήθηκε για την εκπαίδευση μιας πρώιμης έκδοσης του μοντέλου πίσω από το χαρακτηριστικό προϊόν της OpenAI, το ChatGPT, το οποίο εκτόξευσε την τεχνητή νοημοσύνη στο ευρύ κοινό τον Νοέμβριο του 2022 και πυροδότησε μια αλυσιδωτή αντίδραση καινοτομίας που ίσως αποδειχθεί εξίσου μεταμορφωτική με τη Βιομηχανική Επανάσταση.

Οι ΗΠΑ έχουν μια μακρά ιστορία καινοτόμων που δεν είναι γνωστοί για την εφεύρεση αυτή καθαυτή, αλλά για το ότι έφεραν την αιχμή της τεχνολογίας στην καθημερινή ζωή με καθαρή δύναμη θέλησης και ευφυΐας. Σκεφτείτε τον Steve Jobs, τον Bill Gates και τον Elon Musk. Ο Τhomas Edison δεν εφηύρε τον λαμπτήρα. Εκείνος –ή μάλλον η ομάδα του– τον βελτίωσε με ένα νήμα μεγαλύτερης διάρκειας και στη συνέχεια τον προώθησε επιθετικά στην αγορά.

Ο Altman ανήκει σε αυτό το πρότυπο. Είναι περισσότερο επενδυτής και επιταχυντής παρά μηχανικός ή επιστήμονας. Το όραμά του δεν αφορά την τελειοποίηση καταναλωτικών προϊόντων – αφορά τη δημιουργία των υποκείμενων συστημάτων από τα οποία σύντομα μπορεί να εξαρτάται το σύνολο της οικονομίας. Το ChatGPT έχει πλέον περισσότερους από 800 εκατομμύρια εβδομαδιαίους χρήστες. Η OpenAI, με πάνω από $13 δισ. έσοδα πέρυσι, αποτιμήθηκε πρόσφατα στα $500 δισ. (ο Altman δεν έχει άμεσο μετοχικό μερίδιο στην εταιρεία, αλλά οι άλλες επενδύσεις του τον τοποθετούν περίπου στα $3 δισ.). Εμπνευσμένη από την OpenAI, η μεγάλη τεχνολογία θα μπορούσε να επενδύσει περίπου $500 δισ. σε κέντρα δεδομένων και τσιπ τεχνητής νοημοσύνης φέτος. Αυτή τη στιγμή είναι ίσως η πιο σημαντική εταιρεία στον κόσμο.

Αυτό έχει καταστήσει τον Altman, πλέον 40 ετών, αντικείμενο μιας ταχέως αναπτυσσόμενης αγιογραφίας. Ο CEO της Disney, ο Bob Iger, λέει ότι ο Altman μπορεί “να κοιτάζει γύρω από τις γωνίες” για να δει το μέλλον. Ο συνιδρυτής της Airbnb, Brian Chesky, τον αποκαλεί “έναν από τους δύο πιο φιλόδοξους ανθρώπους που γνωρίζω” (ο άλλος είναι ο Elon Musk). Ο θρυλικός σχεδιαστής της Apple, Jony Ive, λέει αινιγματικά ότι ο Altman “είναι άνετος με το άγνωστο, αλλά δεν αντιμετωπίζει επιπόλαια την ευθύνη”. Ο γνωστός venture capitalist Paul Graham (πρώην μέντορας του Altman στο startup incubator Y Combinator) δίνει μια πιο ωμή εκδοχή: “Είναι καλός στο να πείθει τους ανθρώπους για πράγματα. Είναι καλός στο να κάνει τους ανθρώπους να κάνουν αυτό που θέλει”.

Αν και μιλά ήρεμα και έχει έναν χαμηλών τόνων μεσοδυτικό τρόπο, ο Altman είναι κατά κάποιον τρόπο ένας “διαλαλητής” της τεχνητής νοημοσύνης. Οι επιθετικές προβλέψεις του για την εκθετική ανάπτυξη της τεχνολογίας πρέπει να επαληθευτούν, ώστε να δικαιολογήσουν όχι μόνο την αποτίμηση της OpenAI, αλλά και τα τεράστια οικονομικά και κοινωνικά στοιχήματα που χτίζονται γύρω από αυτήν. Και δεν είναι σαφές αν γνωρίζει πλήρως πώς θα φτάσει εκεί. Μπορεί άραγε να υλοποιήσει ένα μέλλον τόσο μεγάλο, τόσο γρήγορο και τόσο δαπανηρό όσο αυτό που περιγράφει;

Το “Forbes” παρακολουθεί τον Altman εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία. Το 2015 ήταν ένα από τα βασικά πρόσωπα της πρώτης λίστας “Forbes 30 κάτω των 30” στον τομέα Venture Capital, ως ο νεοδιορισμένος 29χρονος επικεφαλής του Y Combinator. “Είναι ωραίο ότι μπορείς να φτιάξεις μια λίστα με τα προβλήματα του κόσμου και μετά να χρηματοδοτήσεις εταιρείες για να τα λύσουν”, μας είχε πει.

Αν δει κανείς την πορεία του αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα αυτών των επενδύσεων, ο Altman εμφανίζεται ως ένας εξαιρετικά φιλόδοξος επιχειρηματικός ηγέτης που σχεδιάζει μεθοδικά το όραμά του για το μέλλον. Καθώς η εποχή των mobile εφαρμογών εδραιωνόταν τη δεκαετία του 2010, ο Altman προνοητικά στήριξε μια σειρά από εταιρείες –επενδύοντας $15.000 για το 2% της Stripe πριν καν αποκτήσει όνομα και ηγούμενος ενός γύρου χρηματοδότησης $50 εκατ. στο Reddit το 2014, για παράδειγμα– οι οποίες εξελίχθηκαν σε βασικούς πυλώνες της οικονομίας των εφαρμογών.

Με την τεχνητή νοημοσύνη το κάνει ξανά. Υπάρχει, φυσικά, η OpenAI. Αλλά υπάρχει και η Helion, η οποία προσπαθεί να αξιοποιήσει τη σχεδόν απεριόριστη δύναμη της πυρηνικής σύντηξης (το είδος ενέργειας που χρησιμοποιεί ο ήλιος), καθώς και η Oklo, που αναπτύσσει πιο συμβατικούς αντιδραστήρες πυρηνικής σχάσης, αλλά μικρότερους και πιο αρθρωτούς. Και οι δύο θα μπορούσαν να καλύψουν τις τεράστιες ενεργειακές ανάγκες της τεχνητής νοημοσύνης.

Έπειτα υπάρχει η World (πρώην Worldcoin), που αναπτύσσει τεχνολογία για την παροχή “απόδειξης ανθρώπινης ταυτότητας” σε έναν αναδυόμενο κόσμο γεμάτο AI deepfakes. Υπάρχει επίσης η νεοσύστατη Merge Labs, που εργάζεται πάνω στη νευρωνική υπολογιστική. Και μέσω ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που ονομάζεται OpenResearch, ο Altman υποστήριξε ένα από τα μεγαλύτερα πειράματα στις ΗΠΑ για το καθολικό βασικό εισόδημα – μια προσπάθεια που θα παρείχε σε όλους τους πολίτες ένα μικρό, εγγυημένο εισόδημα χωρίς προϋποθέσεις, ως πιθανή λύση για την οικονομική αναστάτωση που μπορεί να προκαλέσει η τεχνητή νοημοσύνη.

“Νομίζω ότι είμαι ασυνήθιστα καλός στο να προβάλλω πολλά διαφορετικά πράγματα –χρόνια ή και δεκαετίες στο μέλλον– και να κατανοώ πώς αυτά θα αλληλεπιδράσουν μεταξύ τους”, λέει. Κάποιοι άνθρωποι είναι καλοί στο να προβλέπουν τι έρχεται στη συνέχεια. Άλλοι βλέπουν πώς διαφορετικοί κόσμοι πρόκειται να συγκλίνουν. “Αλλά ο συνδυασμός αυτών είναι κάπως το δικό μου στοιχείο”.

Τελευταία, ο Altman έχει έναν νέο φακό μέσα από τον οποίο βλέπει τις υποσχέσεις και τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης: την πατρότητα. Ο ίδιος και ο σύζυγός του έχουν ένα μωρό αγόρι και περιμένουν το δεύτερο παιδί τους αργότερα μέσα στη χρονιά.

“Οι άνθρωποι λένε: “Χαίρομαι που έχεις παιδί, γιατί τώρα δεν θα κάνεις κάτι που να καταστρέψει τον κόσμο””, λέει ο Altman. “Ήμουν ήδη απόλυτα αποφασισμένος να μην το κάνω αυτό. Δεν χρειαζόμουν το παιδί”.

ΤΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΤΟΥ ALTMAN είναι γνωστό: Μεγάλωσε στο Σεντ Λούις, πολύ μακριά από τη Silicon Valley, και ήταν ένας “σπασίκλας” γοητευμένος από την επιστήμη, την ενέργεια και την τεχνητή νοημοσύνη. “Έχω εμμονή με τις ίδιες λίγες ιδέες όλη μου τη ζωή”, λέει. Αυτές δεν έχουν αλλάξει “από τότε που ήμουν περίπου 18”.

Ο Altman βρέθηκε στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ το 2003, με στόχο να σπουδάσει Τεχνητή Νοημοσύνη σε μια εποχή που το κυρίαρχο ρεύμα ήταν περισσότερο το Web 2.0. Στο δεύτερο έτος του κέρδισε έναν διαγωνισμό επιχειρηματικού σχεδίου για αυτό που τελικά θα γινόταν η πρώτη του startup, η Loopt, μια εφαρμογή κινητού για την κοινοποίηση της τοποθεσίας σου σε φίλους. Τότε ήταν που άκουσε για πρώτη φορά για το Y Combinator.

Πήρε μια νυχτερινή πτήση για τη Βοστώνη για να δώσει συνέντευξη στον ιδρυτή Paul Graham. “Θυμάμαι να σκέφτομαι: έτσι πρέπει να ήταν ο Bill Gates”, ανακαλεί ο Graham για την πρώτη τους συνάντηση.

Ο Graham εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ, ώστε, όταν αποχώρησε το 2014, επέλεξε τον Altman –τότε μόλις 28 ετών– για να αναλάβει. Ο λόγος; “Ο Sam πετυχαίνει αυτό που θέλει”, λέει ο Graham. “Οπότε, αν ο μόνος τρόπος για να πετύχει στη ζωή ήταν να πετύχει το YC, τότε το YC θα πετύχαινε”.

Ο Altman δραστηριοποιήθηκε σε διάφορους τομείς μέσα στο Y Combinator, αλλά ανέπτυξε ιδιαίτερη αδυναμία σε ένα συγκεκριμένο side project: έναν ερευνητικό οργανισμό τεχνητής νοημοσύνης με το όνομα OpenAI.

Έχοντας ιδρυθεί το 2015 ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός, η OpenAI επιδίωκε να δημιουργήσει AGI (Artificial General Intelligence), δηλαδή τεχνητή νοημοσύνη που μπορεί ουσιαστικά να “σκέφτεται” όπως οι άνθρωποι. Ο Altman στρατολόγησε προσωπικά τον Greg Brockman, τότε CTO της Stripe, και τον διάσημο ερευνητή AI Ilya Sutskever, γνωστό για το πρωτοποριακό έργο του στα νευρωνικά δίκτυα, ως συνιδρυτές – και βοήθησε να πειστεί ο Elon Musk, τότε ένας από τους προσωπικούς του ήρωες, να τη στηρίξει με $38 εκατ.

Η εστίαση του Altman στην OpenAI σύντομα έγινε σχεδόν εμμονική, μετατρέποντας το Y Combinator περισσότερο σε μια δραστηριότητα που σταδιακά έχανε τη σημασία της, παρά στο βασικό του έργο, όπως το είχε οραματιστεί ο Paul Graham. Το 2019 ο Graham και η συνιδρύτρια του YC, Jessica Livingston, έμειναν έκπληκτοι διαβάζοντας ένα δελτίο Τύπου που ανακοίνωνε τον Altman ως CEO ενός νέου, κερδοσκοπικού βραχίονα της OpenAI. Η Livingston τού ζήτησε να δεσμευτεί ξανά στο YC ή να παραιτηθεί.

“Υπάρχει κάποια δικαιολογημένη κριτική εκεί”, λέει σήμερα ο Altman. “Όταν έγινε ξεκάθαρο για μένα ότι η OpenAI θα πετύχαινε και εγώ διαχειριζόμουν και τα δύο, απλώς σκέφτηκα: “Μπορώ να προσποιούμαι ότι εξακολουθώ να νοιάζομαι το ίδιο για το YC, αλλά [η OpenAI] είναι ο σκοπός μου και πρέπει να αφοσιωθώ σε αυτό””.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που οι προτεραιότητες του Altman τον έφερναν σε σύγκρουση με τους συνεργάτες του. Λίγες ημέρες πριν από την Ημέρα των Ευχαριστιών το 2023 απολύθηκε από το διοικητικό συμβούλιο του μη κερδοσκοπικού βραχίονα της OpenAI επειδή δεν ήταν “σταθερά ειλικρινής”. Επικεφαλής της “ανταρσίας” ήταν ο συνιδρυτής Ilya Sutskever, ο οποίος είχε πει στο συμβούλιο ότι “ο Sam παρουσιάζει ένα σταθερό μοτίβο ψευδών” και τον κατηγόρησε ότι “δημιουργεί χάος, ξεκινά πολλά νέα projects και φέρνει τους ανθρώπους σε αντιπαράθεση” για να πετύχει τους στόχους του.

Ο Altman επανήλθε μόλις πέντε ημέρες αργότερα, έπειτα από αυτό που ήταν ίσως το πιο επικό εταιρικό δράμα στην ιστορία της Silicon Valley – μια ιστορία που περιελάμβανε εξέγερση των εργαζομένων της OpenAI, οι οποίοι απείλησαν με μαζικές παραιτήσεις αν δεν επανερχόταν, τη Microsoft να παρεμβαίνει ξαφνικά για να τον προσλάβει και φήμες για ένα νέο μοντέλο AI τόσο ισχυρό που τρόμαξε όσους το είδαν.

Όλα αυτά συνέβησαν μέσα σε έναν καταιγισμό κατηγοριών για διπροσωπία και απερισκεψία. Μια έρευνα του διοικητικού συμβουλίου κατέληξε αργότερα ότι ο Altman ήταν πράγματι ο κατάλληλος ηγέτης για την OpenAI, αλλά το περιστατικό άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη φήμη του.

Δεν βοήθησε επίσης το γεγονός ότι, τρία χρόνια νωρίτερα, μια εσωτερική διαμάχη εξουσίας οδήγησε μια ομάδα κορυφαίων στελεχών της OpenAI, συμπεριλαμβανομένων των αδελφών Dario Amodei και Daniela Amodei, να αποχωρήσουν και να ιδρύσουν την Anthropic, έναν ανταγωνιστή που δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης. Πλέον αποτιμώμενη περίπου στα $350 δισ., με έσοδα γύρω στα $4,5 δισ. το 2025, έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πιο ισχυρούς ανταγωνιστές της OpenAI.

Ακόμα πιο εκρηκτική από την αποχώρηση προς την Anthropic ήταν η απόφαση της OpenAI να αναδιαρθρωθεί και να προσθέσει έναν κερδοσκοπικό βραχίονα. Η κίνηση αυτή επέτρεψε στην OpenAI να λειτουργεί περισσότερο ως μια τυπική εταιρεία και να δέχεται επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας καθοριστικής επένδυσης $13 δισ. από τη Microsoft που ξεκίνησε το 2019.

Ο Elon Musk ήταν έντονα αντίθετος και αποχώρησε σε ένδειξη διαμαρτυρίας, χωρίς να λάβει μετοχικό μερίδιο στη νέα κερδοσκοπική δομή. Το παρασκήνιο είναι γεμάτο ίντριγκες, αλλά, σε αγωγή που κατέθεσε, ο Μusk ισχυρίζεται ότι έφυγε επειδή η OpenAI εγκατέλειψε την αρχική της αποστολή –τη δημιουργία AI προς όφελος της ανθρωπότητας– υπέρ της μεγιστοποίησης του κέρδους. Η OpenAI υποστηρίζει ότι αποχώρησε επειδή η εταιρεία δεν του παραχωρούσε τον έλεγχο του κερδοσκοπικού σκέλους.

Ο Μusk αντέδρασε γρήγορα, ιδρύοντας την ανταγωνιστική xAI το 2023, η οποία αποτιμάται πλέον στα $250 δισ. Η υπόθεση αναμένεται να φτάσει στο δικαστήριο αυτή την άνοιξη. “Δεν είναι ο τρόπος που θα διάλεγα να περάσω τις μέρες που θα διαρκέσει όλο αυτό. Αλλά νιώθω καλά για τη θέση μας”, λέει ο Altman.

Παρότι ο Altman θεωρούσε τη δημιουργία κερδοσκοπικού βραχίονα απαραίτητη για να ευδοκιμήσει η OpenAI, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ωφέλησε και τον ίδιο. Ενίσχυσε την επιρροή και τη δύναμή του – αν και, παραδόξως για τους επικριτές του, όχι τον πλούτο του. Ο Altman δεν είχε άμεσο μετοχικό μερίδιο στην OpenAI όταν ιδρύθηκε και εξακολουθεί να μην έχει, παρόλο που θα μπορούσε να αποκτήσει κατά την αναδιάρθρωση. Γιατί; “Δεν ξέρω. Δεν έχω μια καλή απάντηση”, λέει. “Ίσως θα έπρεπε [να έχω], απλώς για να μη χρειάζεται να απαντώ αυτή την ερώτηση”. Προσθέτει ότι η έλλειψη μετοχών “είναι κάτι εξαιρετικά μπερδεμένο, που γεννά τρελές θεωρίες συνωμοσίας”.

Η αναδιάρθρωση έχει μετατρέψει τον άλλοτε ήρωά του, τον Μusk, σε πικρό αντίπαλο, ο οποίος μέσω της xAI δημιούργησε έναν ανταγωνιστή του ChatGPT με την ονομασία Grok. Προωθούμενο ως ένα AI που “αναζητά την αλήθεια”, έχει βρεθεί στο επίκεντρο συνεχών αντιπαραθέσεων για την αναπαραγωγή ψευδών αφηγήσεων, ακραίων δηλώσεων και ακατάλληλου περιεχομένου (για τα οποία η εταιρεία αργότερα απολογήθηκε).

“Θα ήθελα να έκαναν τα πράγματα διαφορετικά. Μου φαίνεται τρελό πόσο χρόνο ξοδεύει επιτιθέμενος σε εμάς”, λέει ο Altman αναφερόμενος στις κατηγορίες του Μusk ότι η OpenAI δεν λειτουργεί με ασφάλεια. “Το δικό τους σπίτι καίγεται συνεχώς σε αυτά τα ζητήματα”.

Ενώ η τάση του Altman να προχωρά γρήγορα με ιδέες που τον ενθουσιάζουν τον έχει οδηγήσει και σε προβλήματα, αποτελεί επίσης βασικό πυλώνα της επιτυχίας του. Πάρε για παράδειγμα την κυκλοφορία του ChatGPT. Το 2022 η ηγεσία της OpenAI δίσταζε να δώσει το μοντέλο στο κοινό, υποστηρίζοντας ότι ήταν καλύτερο να περιμένουν ένα πιο ισχυρό σύστημα. Ήταν ο Altman που τους έπεισε να προχωρήσουν τότε.

“Ο Sam έλεγε: “Ας προσπαθήσουμε απλώς να το βγάλουμε””, λέει ο Greg Brockman. Τη νύχτα πριν από την κυκλοφορία, όπως θυμάται, η ομάδα έκανε προβλέψεις για το πώς θα πάει. “Νόμιζα ότι θα ήταν μια μικρή φούσκα”, λέει σήμερα. “Ο Sam όμως πάντα το πίστευε”.

Όπως δείχνουν η αποτίμηση της OpenAI και οι προβλέψεις για το μέγεθος της αγοράς της τεχνητής νοημοσύνης, ο συγχρονισμός της κυκλοφορίας δεν θα μπορούσε να είναι καλύτερος. Ο Bob Iger τον περιγράφει ως “ακραία προνοητικό”, συνδυάζοντας “και υπομονή και ανυπομονησία”.

Υπάρχει, όμως, κάτι ακόμα: ο Altman γνωρίζει την ιστορία του χώρου. Η βιασύνη του να κυκλοφορεί προϊόντα γρήγορα επηρεάζεται από τη μελέτη του Xerox PARC, του θρυλικού ερευνητικού εργαστηρίου της Silicon Valley που εφηύρε τη σύγχρονη γραφική διεπαφή χρήστη, τους laser printers και το ποντίκι, αλλά απέτυχε να τα εμπορευματοποιήσει. “Πρέπει να υπάρχει ένας οικονομικός κινητήρας μέσα στον κύκλο”, λέει ο Altman. “Πιστεύω ότι υπάρχει πολλή, μεγάλη καινοτομία που δεν βγήκε ποτέ από το εργαστήριο επειδή κανείς δεν έκανε τη δουλειά να τη φέρει απλώς στα χέρια των ανθρώπων”.

Αυτό είναι κάτι πάνω στο οποίο δουλεύει τώρα. Η βασική διεπαφή κειμένου του ChatGPT θυμίζει την Eliza, ένα chatbot της δεκαετίας του ’60 που προσποιούνταν –μάλλον ανεπιτυχώς– έναν ψυχοθεραπευτή.

Ο Altman θέλει να δημιουργήσει ένα εντελώς νέο παράδειγμα: συσκευές που κάνουν την AI αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής μας. Για αυτόν τον σκοπό, η OpenAI αγόρασε την IO, την εταιρεία hardware του σχεδιαστή Jony Ive (γνωστού για το iMac, το iPhone και το Apple Watch), έναντι $6,5 δισ. τον Ιούλιο.

“Ο Sam καταλαβαίνει ότι η διεπαφή χρήστη δεν είναι διακοσμητική”, λέει ο Ive. “Καθορίζει την ανθρώπινη εμπειρία”.

Ο Altman είναι ενθουσιασμένος με το project, αλλά αρνείται πεισματικά να το περιγράψει λεπτομερώς· η ομάδα δουλεύει σε ένα μυστικό γραφείο στη συνοικία North Beach του Σαν Φρανσίσκο. Μιλά γι’ αυτό σχεδόν με αφηρημένο, αινιγματικό τρόπο: βλέπει μια οικογένεια συσκευών που παρέχουν “ακραία επίγνωση του πλαισίου και βοήθεια πριν καν παρουσιαστεί ένα πρόβλημα”. Μπορεί να υπάρχει ένας “μικρός φιλικός σύντροφος” που σε παρατηρεί, διευκολύνοντας εργασίες και βελτιώνοντας τη ζωή σου.

Κάποια στιγμή περιγράφει μια συσκευή που θα επέλεγε ακόμα και τα αντικείμενα που σου ο ίδιος σου είχε δείξει νωρίτερα, λέγοντας (η συσκευή): “Ξέρω τι σκεφτόταν πρόσφατα ο Sam, τι τον ενθουσιάζει πιθανότατα. Έχω επίσης παρακολουθήσει πού πηγαίνει το βλέμμα του στο δωμάτιο”.

Αυτό θα μπορούσε να είναι και αποπροσανατολισμός. Ο Altman έχει τη φήμη ότι ενθουσιάζεται εύκολα με “λαμπερά” νέα αντικείμενα (shiny object syndrome). Και η πρόκληση να σχεδιάσει κανείς τις συσκευές που θα μπορούσαν να καθορίσουν την ανθρώπινη εμπειρία δεν είναι χωρίς ρίσκο.

Η Silicon Valley είναι γεμάτη από αποτυχημένα projects που υποσχέθηκαν ότι “θα αλλάξουν τον κόσμο” – το σκούτερ Segway, η υπερφιλόδοξη επαυξημένη πραγματικότητα της Magic Leap και, πιο πρόσφατα, το γελοιοποιημένο wearable AI pin της Humane (μια εταιρεία που υποστηρίχθηκε από τον Altman). “Μπορεί να αποτύχει”, παραδέχεται ο Altman. “Δεν είναι πολλές οι φορές στην ιστορία που οι άνθρωποι έχουν καταφέρει να δημιουργήσουν μια θεμελιωδώς νέα διεπαφή υπολογιστή”.

Υπάρχει επίσης και ο κίνδυνος ότι όλα αυτά μπορεί να είναι επιβλαβή. Η OpenAI έχει δεχτεί κριτική επειδή λανσάρει προϊόντα χωρίς επαρκή έλεγχο ασφάλειας και επειδή κυκλοφορεί λειτουργίες που δίνουν προτεραιότητα στην εμπλοκή των χρηστών έναντι της ψυχολογικής ευημερίας.

Η εταιρεία έχει κατονομαστεί σε αρκετές αγωγές για άδικους θανάτους, οι οποίες ισχυρίζονται ότι το ChatGPT ενθάρρυνε ή/και διευκόλυνε αυτοτραυματισμό και αυτοκτονία. Πολλοί υποστηρίζουν επίσης ότι τα γιγαντιαία data centers που στηρίζουν το ChatGPT είναι ενεργειακά εξαντλητικά, “διψασμένα” για νερό και περιβαλλοντικά καταστροφικά.

Η OpenAI συνήθως απαντά γρήγορα με συγγνώμες και υποσχέσεις ότι θα βελτιωθεί, αλλά είναι δύσκολο να μη δει κανείς ότι σχηματίζεται ένα μοτίβο.

Τον Δεκέμβριο ο Altman και ο Iger προκάλεσαν αίσθηση στη Silicon Valley και στο Χόλιγουντ όταν ανακοίνωσαν μια συμφωνία που θα επέτρεπε στην OpenAI να αποκτά πρόσβαση σε χαρακτήρες από το σύμπαν της Disney, συμπεριλαμβανομένων του Mickey Mouse, του Darth Vader και της Cinderella, για χρήση στην εφαρμογή Sora, η οποία χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να δημιουργεί ρεαλιστικά βίντεο από τις πιο απλές περιγραφέΉταν μια εντυπωσιακή συμμαχία, καθώς η Disney είναι διαβόητα προστατευτική με την πνευματική της ιδιοκτησία και το Χόλιγουντ γενικά έχει αντιμετωπίσει την AI ως υπαρξιακή απειλή. Η συμφωνία, που συζητιόταν για περισσότερο από έναν χρόνο, επέτρεψε επίσης στην Disney, μεταξύ άλλων, να ενσωματώνει βίντεο που δημιουργεί η Sora στην πλατφόρμα streaming της Disney+.

Παράλληλα, ο Altman έπεισε τον κολοσσό της ψυχαγωγίας να επενδύσει $1 δισ. στην OpenAI, δίνοντας στην εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης την πιο “μαγική” έγκριση από το Χόλιγουντ. “Ο Sam ήθελε αυτό ως ένδειξη εμπιστοσύνης και, ουσιαστικά, για να ενισχύσει τη συνεργασία”, λέει ο Iger. “Και για να δημιουργήσει μια κατάσταση όπου η Disney θα είχε λίγο περισσότερο “προσωπικό συμφέρον””.

Αυτό δείχνει επίσης την επιρροή του Altman, η οποία έχει εκτοξευθεί μαζί με εκείνη της OpenAI. Την πρώτη πλήρη ημέρα της δεύτερης θητείας του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο Altman εμφανίστηκε στον Λευκό Οίκο μαζί με τον συνιδρυτή της Oracle, Larry Ellison, και τον δισεκατομμυριούχο επενδυτή της SoftBank, Masayoshi Son, για να ανακοινώσουν το Project Stargate, μια φιλόδοξη δέσμευση $500 δισ. για υποδομές AI στις ΗΠΑ.

Ήταν μια μεγαλεπήβολη κίνηση, αντάξια ενός προέδρου με τάση για υπερβολή και ενός επενδυτή που αγαπά το ρίσκο όπως ο Son. Αλλά ήταν ο Altman που ήθελε να πάει ακόμα πιο μακριά. “Το συζητήσαμε και είπε: “Το περισσότερο είναι καλύτερο””, λέει ο Son. “Το περισσότερο είναι καλύτερο”.

Ο Altman λέει ότι ο Τραμπ είναι εύκολος στη συνεργασία όταν πρόκειται για την τεχνητή νοημοσύνη, αν και οι εθνικιστικές πολιτικές της κυβέρνησής του δεν ευθυγραμμίζονται πλήρως ούτε με τις δικές του ούτε με αυτές της OpenAI. “Η δουλειά του είναι να διασφαλίσει ότι η Αμερική θα κερδίσει. Και εγώ βλέπω την αποστολή μας ως κάτι για όλη την ανθρωπότητα”, λέει ο Altman. “Υπάρχει κάποια αντίθεση εκεί”.

Παρ’ όλα αυτά, καθώς η OpenAI επεκτείνεται επιθετικά σε πολλαπλούς τομείς του μέλλοντος, υπάρχουν και σημεία σύγκλισης σε αυτή τη φιλοσοφία “επέκτασης”. Πέρα από το ChatGPT, τη Sora και ό,τι πραγματικά ετοιμάζει ο Jony Ive, η εταιρεία αναπτύσσει δικό της τσιπ AI, μια εφαρμογή κοινωνικής δικτύωσης για να ανταγωνιστεί το X και εξετάζει ακόμα και ανθρωποειδή ρομπότ για εργοστάσια.

Τον Ιανουάριο η OpenAI ανακοίνωσε επίσης εργαλεία λογισμικού για οργανισμούς υγείας και ένα μοντέλο freemium με διαφημίσεις για το ChatGPT. Ο επικεφαλής έρευνας Mark Chen δήλωσε ότι μέσα στον επόμενο χρόνο η εταιρεία ελπίζει να αναπτύξει έναν “πρακτικάριο” AI ερευνητή που θα βοηθά την ομάδα να επιταχύνει τις ιδέες της.

“Οδεύουμε προς ένα σύστημα που θα είναι ικανό να παράγει καινοτομία μόνο του”, λέει ο Altman. “Δεν νομίζω ότι ο περισσότερος κόσμος έχει συνειδητοποιήσει τι θα σημαίνει αυτό”.

Οι επικριτές βλέπουν σε όλα αυτά μια προσπάθεια του Altman να κάνει την OpenAI “πολύ μεγάλη για να αποτύχει”, κάτι που οι σύμμαχοί του απορρίπτουν. “Δεν νομίζω ότι υπάρχει κάποιο μυστικό σχέδιο”, λέει ο πρόεδρος της OpenAI, Bret Taylor. “Οι άνθρωποι είναι απλώς πολύ ενθουσιασμένοι με τον αντίκτυπο της AI στην ανθρωπότητα”.

Ο Paul Graham το αποδίδει περισσότερο στη φύση του Altman: αν δει μια ευκαιρία που δεν αξιοποιείται, δυσκολεύεται να αντισταθεί. “Πιστεύω ότι θα δυσκολευόταν να μην αγοράσει εμπορικά ακίνητα στο Σαν Φρανσίσκο”, λέει χαρακτηριστικά.

Ο Altman έχει μερίδια σε περισσότερες από 400 εταιρείες, κάτι που θα μπορούσε να υποδηλώνει διάσπαση εστίασης. Πολλοί εργαζόμενοι της OpenAI ανησυχούν ότι η εταιρεία προσπαθεί να κάνει πάρα πολλά, πολύ γρήγορα. Υπάρχουν αμφιβολίες για το αν μπορεί να διατηρήσει το προβάδισμά της, ειδικά μετά το GPT-5, το οποίο θεωρήθηκε απογοητευτικό από αρκετούς.

Και προκλήθηκαν αναταράξεις όταν η Apple επέλεξε τα μοντέλα της Google για την επόμενη γενιά του Siri, μια συμφωνία που θεωρούνταν ότι θα μπορούσε να κερδίσει η OpenAI. “Ναι, αυτό δεν ήταν καλό”, λέει ένας μηχανικός. “Πολλοί από εμάς νομίζαμε ότι ήταν δεδομένο”.

Ο Altman, από την πλευρά του, λέει ότι είναι “110%” συγκεντρωμένος στην OpenAI και στην κεντρική της αποστολή για την AGI (Artificial General Intelligence), η οποία βολικά είναι δύσκολο να οριστεί και μπορεί να απέχει από τρία έως τριάντα ή και περισσότερα χρόνια.

Σε κάποιο σημείο, δηλώνει απλώς ότι έχει ήδη επιτευχθεί: “Βασικά έχουμε κατασκευάσει AGI ή κάτι πολύ κοντά σε αυτό”.

Όταν του μεταφέρεται αυτή η δήλωση, ο CEO της Microsoft, Satya Nadella, κάνει μια προσγείωση στην πραγματικότητα: “Δεν νομίζω ότι είμαστε καθόλου κοντά στην AGI”, λέει γελώντας. “Έχουμε μια καλή διαδικασία. Δεν είναι θέμα του Sam ή εμού να το ανακηρύξουμε”. Παρότι είναι ένας από τους πιο σημαντικούς συνεργάτες της OpenAI, ο Nadella αναγνωρίζει ότι υπάρχει φυσική “τριβή” καθώς οι εταιρείες ανταγωνίζονται στον χώρο της AI. “Θα υπάρχουν γκρίζες ζώνες”, λέει. “Ο όρος “frenemies” νομίζω ότι περιγράφει καλά τη σχέση”.

Λίγες ημέρες μετά, ο Altman χαμηλώνει τους τόνους: “Το εννοούσα ως πνευματική δήλωση, όχι κυριολεκτικά”, λέει. Η επίτευξη της AGI, παραδέχεται, θα απαιτήσει “πολλά μεσαίου μεγέθους άλματα. Δεν νομίζω ότι χρειαζόμαστε ένα μεγάλο”.

Ο Altman αναγνωρίζει ότι τα κίνητρά του μπορεί να φαίνονται αινιγματικά. “Είναι δύσκολο να ξέρεις τι συμβαίνει μέσα στο κεφάλι του”, λέει ο Paul Graham, ο μακροχρόνιος μέντοράς του.

Η επιμονή του Altman να κλιμακώσει άμεσα και επιθετικά προκαλεί συχνά κριτική. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η δέσμευσή του για δαπάνες $1,4 τρισ., κυρίως σε τσιπ AI και data centers, μέσα στα επόμενα οκτώ χρόνια. Στο μυαλό του, είναι “προφανές” ότι απαιτούνται αυτά τα ποσά και η υπολογιστική ισχύς για να ακολουθηθεί η εκθετική ανάπτυξη της AI. “Και μετά ο υπόλοιπος κόσμος λέει: “οικονομική πραγματικότητα”. Και δεν νομίζω ότι είμαι ο καλύτερος στο να κρατάω αυτές τις δύο οπτικές ταυτόχρονα”, λέει.

Ο Altman έχει ένα αρκετά απλό σχέδιο διαδοχής για την OpenAI: να παραδώσει την εταιρεία σε ένα μοντέλο AI. Αν ο στόχος είναι η τεχνητή νοημοσύνη να γίνει τόσο προηγμένη ώστε να μπορεί να διοικεί εταιρείες, τότε γιατί όχι και τη δική του; “Δεν θα στεκόμουν ποτέ εμπόδιο σε αυτό”, λέει. “Θα έπρεπε να είμαι ο πιο πρόθυμος να το δεχτώ”.

Και μετά τι;

Λέει ότι δεν έχει επαγγελματικές φιλοδοξίες πέρα από την OpenAI, με μία επιφύλαξη: σε έναν κόσμο μετά την AGI, μπορεί να βρει νόημα σε μια νέα μορφή εργασίας που δεν έχει ακόμη εφευρεθεί. “Τα πράγματα που πραγματικά ήθελα να πετύχω τα έχω σε μεγάλο βαθμό πετύχει”, λέει. “Νιώθω ότι πλέον παίζω για τους επιπλέον βαθμούς”.

ΕΥΦΥΕΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Οι συλλέκτες τεχνολογίας όπως ο Sam Altman πρέπει να είναι προετοιμασμένοι να ξοδέψουν πολύ περισσότερα από μερικές εκατοντάδες δολάρια για να αποκτήσουν εμβληματικά δείγματα αμερικανικής καινοτομίας. Τα καλά νέα: οι τιμές έχουν αυξηθεί, ειδικά για μοναδικά κομμάτια. Ακολουθούν μερικά παραδείγματα που έχουν περάσει από οίκους δημοπρασιών.

Οι αρχικοί κανόνες του μπάσκετ

Οι 13 δακτυλογραφημένοι κανόνες του James Naismith για το άθλημα που εφηύρε σε ένα YMCA στη Μασαχουσέτη το 1891 –συμπεριλαμβανομένου του κανόνα ότι “αν μία ομάδα κάνει τρία συνεχόμενα φάουλ, μετράει ως γκολ/καλάθι για τους αντιπάλους”– πωλήθηκαν για $4,3 εκατ. σε δημοπρασία το 2010.

Model T

Ο Henry Ford γέμισε τους αμερικανικούς δρόμους με 15 εκατομμύρια Model T. Το πρώτο έχει χαθεί στην ιστορία, αλλά αυτό το έντονο κόκκινο “Tin Lizzie” –που διαφημίστηκε ως σειριακό No 2– πουλήθηκε για $250.000 το 2022.

Προπέλα Wright Flyer

Αυτό το μικροσκοπικό θραύσμα μίας ίντσας από την προπέλα των αδελφών Wright πέταξε στο Kitty Hawk το 1903, μετά ταξίδεψε μέχρι τη Σελήνη με το “Apollo 11”, πριν πουληθεί το 2018 για $275.000.

Apple I Computer

Το πρώτο προϊόν της Apple (αν και το Apple II ήταν αυτό που έφερε πραγματικά την προσωπική πληροφορική στις μάζες). Ένα Apple I που βρισκόταν στο γραφείο του Steve Jobs πωλήθηκε για ρεκόρ $945.000 στη δημοπρασία της περιουσίας του Paul Allen το 2024.

Forbes