Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Του Lionel Laurent

Κάθε φορά που ακούμε καλά νέα από την Ευρώπη – ναι, αύτη την Ευρώπη – μπορεί να μοιάζει με glitch στο matrix. Τα αισιόδοξα στοιχεία για την ανάπτυξη της βρετανικής οικονομίας την περασμένη εβδομάδα, με οδηγό την τεχνητή νοημοσύνη και τις κρατικές δαπάνες, οδήγησαν τον επικεφαλής Μακροοικονομικής Έρευνας της Deutsche Bank, Τζιμ Ριντ, να επισημάνει ότι “η εικόνα διεθνώς για το Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται πάντα πολύ πιο απαισιόδοξη (bearish) από την πραγματικότητα”.

Είχα μια παρόμοια εμπειρία πρόσφατα στη Γαλλία, όπου εν μέσω μιας σειράς κρίσεων – και καταστημάτων με σφραγισμένες βιτρίνες – η εθνική στατιστική υπηρεσία αποκάλυψε ότι το ποσοστό ανεργίας είχε μειωθεί απροσδόκητα στο τρίτο τρίμηνο τους έτους. Ένας επενδυτής με έδρα τις ΗΠΑ, ο οποίος επισκεπτόταν το Παρίσι εκείνη την περίοδο, μου είπε ότι, παρά τα πολλά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, η εικόνα της περιοχής ως μιας “χαμένης υπόθεσης”, όπως προβάλλεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ήταν τόσο υπερβολική όσο και εθιστική, ειδικά για τους συναδέλφους του από τον χρηματοοικονομικό κλάδο στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Αυτή η απαισιόδοξη άποψη, την οποία ο εν λόγω επενδυτής έχει ονομάσει “ο Αλγόριθμος”, έχει αποκτήσει δυναμική τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς το κίνητρο του κέρδους της αμερικανικής τεχνολογικής ελίτ συμπίπτει με την εχθρότητα που εκπέμπει ο Λευκός Οίκος. Ο επικεφαλής της SpaceX, Έλον Μασκ, έχει επιτεθεί στους Ευρωπαίους ηγέτες χαρακτηρίζοντάς τους τυράννους, ο Άλεξ Καρπ της Palantir έχει προειδοποιήσει για ανασφάλεια στους δρόμους, ενώ ο Διευθύνων Σύμβουλος της Meta Platforms, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, έχει μιλήσει για ένα “απομονωμένο περιβάλλον καινοτομίας” που στραγγαλίζει την ελευθερία του λόγου. Αυτές οι αναφορές έχουν προσελκύσει μεγάλο μέρος της επενδυτικής κοινότητας και έχουν ενταχθεί σε μια ευρύτερη κινητοποίηση “στρατιών τρολ” στο X, που ενώνει το κίνημα MAGA με υποστηρικτές ακροδεξιών κομμάτων όπως το γερμανικό AfD (το οποίο έχει υποστηρίξει ο Μασκ).

Για τους επενδυτές, η Ευρώπη τα πάει καλά - παρά τα όσα γράφονται στα social media

Φυσικά, η Ευρώπη έχει προβλήματα – και μάλιστα σοβαρά. Όταν ο Μάριο Ντράγκι προειδοποίησε την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024 ότι θα αντιμετώπιζε έναν “αργό θάνατο” χωρίς μια ριζική αναμόρφωση της ανταγωνιστικότητάς της, δεν το έκανε για να αυξήσει τον αριθμό των ακολούθων του. Και όπως σημείωσε επίσης ο Ριντ της Deutsche Bank, και το Ηνωμένο Βασίλειο έχει βάλει μερικά μεγάλα στρατηγικά αυτογκόλ.

Αλλά ακόμη και με τις καλύτερες προθέσεις να βγάλουν τους ηγέτες από τον εφησυχασμό, οι Ευρωπαίοι ενδέχεται να διατρέχουν τον κίνδυνο να εσωτερικεύσουν και να αναπαράγουν κατάφωρα ψευδή διαδικτυακά αφηγήματα. Για παράδειγμα: το Λονδίνο και το Παρίσι είναι πιο επικίνδυνα από τις αμερικανικές πόλεις (η κατάσταση στις ΗΠΑ είναι πολύ χειρότερη, αρκεί να δει κανείς τα εγκλήματα με χρήση πυροβόλων όπλων), η Ευρώπη διαθέτει σχετικά ανεπαρκή αστυνομική παρουσία (δεν ισχύει), οι ρυθμιστικές αρχές των ΗΠΑ είναι πάντα επιεικείς (όχι) και είναι αδύνατο να χτιστεί οτιδήποτε σημαντικό για την τοπική αγορά χωρίς να στραφεί κανείς πρώτα προς την Αμερική (Spotify; Revolut;).

Αυτό δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί με ελαφρότητα ως απλό υλικό για memes. Η παραπληροφόρηση των “tech bros” (η οποία υποστηρίζεται με ενθουσιασμό από τον “στρατό” των τρολ του Βλαντίμιρ Πούτιν) ενδέχεται να έχει ήδη επιπτώσεις στην οικονομία και στην εμπιστοσύνη των επενδυτών, η οποία ήταν ευάλωτη ακόμη και πριν οι επενδυτές της αγοράς ομολόγων αρχίσουν να μετρούν τις βιτρίνες που καλύπτονται με κόντρα πλακέ και την αστυνομική παρουσία για να εκτιμήσουν τον αντίκτυπο των διαδηλώσεων στη Γαλλία. Γνωρίζουμε ότι τα social media επηρεάζουν τις επενδυτικές αποφάσεις: Μια έρευνα της Fidelity International σε 1.000 ιδιώτες επενδυτές του Ηνωμένου Βασιλείου έδειξε ότι περισσότεροι από τους μισούς είχαν χρησιμοποιήσει τα social media για να λάβουν μια χρηματοοικονομική απόφαση τα τελευταία δύο χρόνια. Γνωρίζουμε επίσης ότι οι μεταβολές στο κλίμα των παγκόσμιων ειδήσεων έχουν πολύ μεγαλύτερη και πιο μακροχρόνια επίδραση στις αποδόσεις των μετοχών από ό,τι οι τοπικές ειδήσεις που αφορούν συγκεκριμένες χώρες.

Επομένως, δεν είναι παράλογο να φανταστεί κανείς ότι οι οριακές δεσμεύσεις για θέσεις εργασίας ή κεφάλαια κρέμονται από μια κλωστή, ειδικά αν τα κέντρα λήψης αποφάσεων βρίσκονται έναν ωκεανό μακριά. “Μεσοπρόθεσμα, όσοι δεν πιστεύουν πλέον στην Ευρώπη ως τόπο για την ίδρυση επιχείρησης ή την πραγματοποίηση επενδύσεων θα στραφούν – κατά πάσα πιθανότητα – αποκλειστικά στις ΗΠΑ και αλλού”, προειδοποίησε ο Πάτρικ Νιούτον της Form Ventures το 2025. Από τότε, έχουμε δει τον επιταχυντή νεοφυών επιχειρήσεων Entrepreneurs First να καταργεί προγράμματα στη Γαλλία και τη Γερμανία και τον κολοσσό του venture capital Sequoia Capital να κλείνει το γραφείο του στο Λονδίνο. Αν και δεν αποτελούν έκφραση απαισιοδοξίας για την περιοχή καθεαυτή, αυτές οι κινήσεις έχουν επικριθεί επειδή ενισχύουν την αντίληψη ότι το ευρωπαϊκό οικοσύστημα είναι αδύναμο.

Ο υπερβολικός πεσιμισμός έχει οικονομικό κόστος, αναφέρει η επικεφαλής οικονομολόγος της ING, Μάριεκε Μπλομ. Λέει ότι τα νοικοκυριά γίνονται λιγότερο πρόθυμα να δαπανήσουν, οι εταιρείες όλο και πιο διστακτικές να επενδύσουν και υπάρχει μια γενική τάση αναμονής για ενδείξεις ανάκαμψης πριν από τη δέσμευση κεφαλαίων. Προειδοποιεί επίσης ότι αυτό θα μπορούσε να κάνει τους πολιτικούς λιγότερο, και όχι περισσότερο, τολμηρούς στην αναζήτηση λύσεων. Εξάλλου, η τρέχουσα διάθεση στις Βρυξέλλες φαίνεται να είναι ένα μείγμα κυριαρχίας και δειλίας: ενώ υπάρχουν ορισμένες ενθαρρυντικές κινήσεις για τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από την αμερικανική τεχνολογία, υπάρχει επίσης μια στάση “υπομένω με χαμόγελο” απέναντι στο bullying, η οποία έχει ως αποτέλεσμα οι Ευρωπαίοι ηγέτες να αποδέχονται τους εμπορικούς όρους που υπαγορεύει ο Τραμπ και να αποδυναμώνουν τους κανόνες τους για το κλίμα χωρίς σαφή πολιτική κατεύθυνση.

474997467

Προφανώς, η ΕΕ έχει μπροστά της πολλή δουλειά για να καταστήσει την αγορά της πιο ελκυστική και να επενδύσει στο εσωτερικό της, ώστε να προσαρμοστεί σε έναν γεωπολιτικά πιο επισφαλή κόσμο. Ωστόσο, δεδομένου ότι και οι εντυπώσεις έχουν σημασία, είναι είναι ενθαρρυντικό να βλέπει κανείς την Μπλομ της ING να δημοσιεύει ένα είδος “αντι-αφηγήματος”, το οποίο η ίδια αποκαλεί “Europe’s Pitch Book”. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια σειρά εκθέσεων σχετικά με την ευρωπαϊκή οικονομία, οι οποίες συνδυάζουν γνώριμα πλεονεκτήματα με απρόσμενα στοιχεία – για παράδειγμα, το γεγονός ότι το αίσθημα του “ανήκειν” των Ευρωπαίων ενισχύεται, την ίδια στιγμή που η εθνική υπερηφάνεια των Αμερικανών εξασθενεί. Αυτό αποτελεί μία από τις πολλές ενδείξεις ότι οι Ευρωπαίοι δεν είναι πλέον διατεθειμένοι να αποτελούν τον σάκο του μποξ σε επίπεδο αφηγήματος. Είναι δύσκολο να ξεφύγει κανείς από το matrix, αλλά αξίζει να προσπαθήσει.   

BloombergOpinion