Οι νέοι του σήμερα και, ουσιαστικά, οι συνταξιούχοι του αύριο θα βρεθούν ενώπιον σημαντικών αλλαγών, καθώς ανοίγει ο δρόμος για νέα συνταξιοδοτικά προγράμματα. Τα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα εξακολουθούν να αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» των συντάξεων στα κράτη μέλη, ωστόσο η πίεση στη βιωσιμότητά τους αυξάνεται.
Συνολικά, η τάση στην Ευρώπη είναι η στροφή προς ένα πιο κεφαλαιοποιητικό μοντέλο (όπου οι συντάξεις βασίζονται σε επενδεδυμένα κεφάλαια), ώστε να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα των συστημάτων, με έμφαση στην ενίσχυση της ιδιωτικής αποταμίευσης μέσω των επικουρικών συντάξεων. Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, οι ρυθμιστικές αρχές και οι φορείς της αγοράς αντιμετωπίζουν τις επικουρικές συντάξεις, στο πλαίσιο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investments Union – SIU), ως μια κρίσιμη μεταρρύθμιση για την αντιμετώπιση της γήρανσης του πληθυσμού και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η συνεδρίαση του Ecofin, πριν από λίγες ημέρες, ανέδειξε για ακόμη μία φορά την πτυχή της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και άνοιξε το κεφάλαιο των δομικών μεταρρυθμίσεων που θα καθορίσουν την ευρωπαϊκή οικονομία της επόμενης δεκαετίας. Ειδικότερα, συζητήθηκε η οδηγία για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης και η αναθεώρηση του κανονισμού για ένα πανευρωπαϊκό προσωπικό συνταξιοδοτικό προϊόν. Κεντρικό θέμα της συζήτησης ήταν οι επικουρικές συντάξεις, με στόχο την ενίσχυσή τους ως συμπληρωματικού άξονα των δημόσιων συνταξιοδοτικών συστημάτων και τη διασφάλιση επαρκούς εισοδήματος κατά τη συνταξιοδότηση. Στην πρώτη γραμμή βρίσκεται η αναθεώρηση της οδηγίας για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, στο πλαίσιο της ευρύτερης δέσμης μέτρων που συζητείται στο ECOFIN και εντάσσεται στην Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων.
Προωθούνται αλλαγές
Ο τομέας των επικουρικών συντάξεων παραμένει ανεπαρκώς ανεπτυγμένος σε πολλά κράτη μέλη. Σύμφωνα με την EIOPA (European Insurance and Occupational Pensions Authority – Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων), μόνο το 20% των Ευρωπαίων συμμετέχουν σε επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχήματα και μόλις το 18% διαθέτουν ατομικό συνταξιοδοτικό προϊόν. Αυτό αφήνει μεγάλο μέρος του πληθυσμού εκτεθειμένο στον κίνδυνο σημαντικής μείωσης του εισοδήματός του μετά τη συνταξιοδότηση. Στόχος είναι η διοχέτευση περισσότερων μακροπρόθεσμων αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις, η ενίσχυση της συμμετοχής εργαζομένων και επαγγελματιών σε συλλογικά συνταξιοδοτικά σχήματα και η στήριξη της χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποτελεί το νούμερο ένα θέμα πολιτικής που συζητείται σε όλη την Ευρώπη τους τελευταίους μήνες και η Κύπρος, όπως φάνηκε από τις δηλώσεις του Υπουργού Οικονομικών Μάκη Κεραυνού, στηρίζει την πρωτοβουλία, η οποία θα βοηθήσει τους πολίτες να εξασφαλίσουν πιο επαρκές εισόδημα κατά τη συνταξιοδότηση, μέσω της βελτίωσης της πρόσβασης σε ισχυρότερα και πιο αποτελεσματικά επικουρικά συνταξιοδοτικά συστήματα.
Στηρίζει η Κυπριακή Προεδρία
Στόχος της Κυπριακής Προεδρίας είναι η διοχέτευση ιδιωτικών κεφαλαίων στην πραγματική οικονομία μέσω των επικουρικών συντάξεων. Ο κ. Κεραυνός προσδιόρισε την ενίσχυση των επικουρικών συντάξεων ως κίνηση με διττό χαρακτήρα, κοινωνικό και αναπτυξιακό. Τόνισε ότι η βελτίωση της πρόσβασης σε αποτελεσματικά επικουρικά συστήματα αποσκοπεί στην εξασφάλιση επαρκέστερου εισοδήματος για τους πολίτες, λειτουργώντας συμπληρωματικά και όχι υποκατάστατα των δημόσιων συντάξεων. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η μεταρρύθμιση αυτή είναι καθοριστική για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, καθώς επιδιώκει τη διοχέτευση κεφαλαίων από τα συνταξιοδοτικά ταμεία στην πραγματική οικονομία, ενισχύοντας την παραγωγικότητα και τις στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ.
Η λογική είναι να δοθεί σε όλους η δυνατότητα να αξιοποιούν τις αποταμιεύσεις τους με ασφάλεια, βάσει των αναγκών και των στόχων τους. Οι νεότεροι μπορούν να αναλάβουν μεγαλύτερο ρίσκο με μακροχρόνιο ορίζοντα, οι μεγαλύτεροι να επενδύουν πιο συντηρητικά, ενώ ο καθένας θα μπορεί να προσαρμόζει τις επιλογές του. Οι πολίτες θα απολαμβάνουν υψηλότερες αποδόσεις σε βάθος χρόνου και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα αποκτούν καλύτερη πρόσβαση σε μετοχικό κεφάλαιο, με υγιέστερη χρηματοδοτική δομή. Πρόκειται για έναν κύκλο που ωφελεί πολίτες, επιχειρήσεις και την ευρωπαϊκή οικονομία.
Δεν αποταμιεύουν για τη σύνταξη
Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η ομοσπονδία των ευρωπαϊκών ασφαλιστικών ενώσεων πραγματοποίησε πανευρωπαϊκή έρευνα κοινής γνώμης, στην οποία συμμετείχαν 12.700 πολίτες από 12 ευρωπαϊκές χώρες. Η έρευνα καταδεικνύει ότι, παρά την αυξανόμενη αναγνώριση της σημασίας της αποταμίευσης, τέσσερις στους δέκα Ευρωπαίους εξακολουθούν να μην αποταμιεύουν για τη σύνταξή τους. Παρά την αυξανόμενη ενημέρωση για την ανάγκη αποταμίευσης, το 41% των Ευρωπαίων εξακολουθεί να μην συνεισφέρει σε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, με τα ποσοστά ανά χώρα να κυμαίνονται από 16% έως 65%.
Η ασφάλεια παραμένει η κύρια προτεραιότητα για τους Ευρωπαίους αποταμιευτές: το 81% προτιμά προϊόντα που εγγυώνται τουλάχιστον το κεφάλαιό τους. Μόνο το 19% των συμμετεχόντων προτιμά υψηλότερο ρίσκο για μεγαλύτερες αποδόσεις. Οι συντάξεις παραμένουν η προτιμητέα μορφή πληρωμής (43%), ωστόσο καταγράφεται και ενδιαφέρον για εφάπαξ ή συνδυαστικές λύσεις.
Υπέρ Κύπρος, Ελλάδα και ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομίας
Σαφές στίγμα υπέρ της ενίσχυσης των επενδύσεων μέσω της κινητοποίησης ιδιωτικών αποταμιεύσεων έδωσαν ο προεδρεύων του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών (ECOFIN), Μάκης Κεραυνός, και ο Επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, τοποθετώντας τη διαπραγμάτευση για τις επικουρικές συντάξεις στο ευρύτερο πλαίσιο της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings and Investments Union – SIU). Ο Υπουργός επισήμανε ότι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων είναι καθοριστική για την απελευθέρωση δυνάμεων και τη διοχέτευση χρημάτων σε παραγωγικές επενδύσεις.
Ο κ. Κεραυνός ανέδειξε τον κοινωνικό αλλά και αναπτυξιακό χαρακτήρα του πακέτου για τις επικουρικές συντάξεις, σημειώνοντας ότι «ο υπέρτατος στόχος του πακέτου για τις επικουρικές συντάξεις είναι να βοηθήσει τους πολίτες να εξασφαλίσουν πιο επαρκές εισόδημα κατά τη συνταξιοδότηση, μέσω της βελτίωσης της πρόσβασης σε ισχυρότερα και πιο αποτελεσματικά επικουρικά συνταξιοδοτικά συστήματα». Παράλληλα, υπογράμμισε τον ρόλο των συνταξιοδοτικών κεφαλαίων στην πραγματική οικονομία.
Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Ντομπρόβσκις επιβεβαίωσε ότι οι επικουρικές συντάξεις αποτελούν βασικό πυλώνα της στρατηγικής SIU. «Στόχος μας είναι να ενισχύσουμε τόσο την προσφορά όσο και τη ζήτηση επικουρικών συνταξιοδοτικών προϊόντων, ώστε να βοηθήσουμε τους πολίτες να εξασφαλίσουν επαρκές εισόδημα στη συνταξιοδότηση», σημείωσε.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Έλληνας υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης τόνισε ότι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποτελεί το νούμερο ένα θέμα πολιτικής που συζητείται σε όλη την Ευρώπη τους τελευταίους μήνες, προσθέτοντας ότι «εάν επιτευχθεί, θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη πολιτική νίκη μιας γενιάς», επισημαίνοντας, ωστόσο, πως πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σύνθετο εγχείρημα, δύσκολο να επικοινωνηθεί ευρέως, λόγω του τεχνικού χαρακτήρα των ζητημάτων που το απαρτίζουν.
