Η Λευκωσία έχει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για να μετατρέψει την Κύπρο σε μια βιώσιμη, ανταγωνιστική και διασυνδεδεμένη αγορά ενέργειας, δήλωσε την Πέμπτη ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Μιχάλης Δαμιανός, στην ομιλία του στο Διεθνές Συνέδριο για τη Δράση για το Κλίμα στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, που πραγματοποιείται στη Λευκωσία στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.
Kάθε επένδυση που γίνεται στην αποθήκευση, στο υγροποιημένο φυσικό αέριο, στη διασύνδεση, στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στο πράσινο υδρογόνο, αποτελεί ένα βήμα προς ένα πιο ανθεκτικό, κυρίαρχο και βιώσιμο ενεργειακό μέλλον, είπε.
Ο κ. Δαμιανός ανέφερε ότι η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή θερμαίνονται με περίπου διπλάσιο ρυθμό από τον παγκόσμιο μέσο όρο και ότι η περιοχή αντιμετωπίζει εντεινόμενους καύσωνες, παρατεταμένες ξηρασίες, μειωμένη διαθεσιμότητα γλυκού νερού και άνοδο της στάθμης της θάλασσας που απειλούν τους παράκτιους πληθυσμούς, τις κρίσιμες υποδομές και τη βιοποικιλότητα.
«Για τις μικρές νησιωτικές οικονομίες όπως η Κύπρος, αυτές δεν είναι αφηρημένες προβλέψεις – είναι πραγματικότητες του παρόντος», πρόσθεσε.
Σημειώνοντας ότι η Κύπρος «είναι το μόνο κράτος μέλος της ΕΕ που δεν διαθέτει διασύνδεση ηλεκτρικής ενέργειας με καμία άλλη χώρα», ο Δαμιανός είπε ότι το νησί εξαρτάται «σχεδόν εξ ολοκλήρου» από εισαγόμενα υγρά καύσιμα για την παραγωγή ενέργειας. Αυτή η απομόνωση, είπε, έχει άμεση συνέπεια η Κύπρος να έχει από τις υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τόσο σε ονομαστικούς όρους όσο και σε όρους ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης.
Το τρέχον ενεργειακό μείγμα της Κύπρου «αντανακλά έντονα αυτή την πρόκληση», είπε, σημειώνοντας ότι τα ορυκτά καύσιμα αντιπροσωπεύουν το 85,5% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας – 84% προϊόντα πετρελαίου και 1,5% στερεά καύσιμα – ενώ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ανέρχονται στο 14,5% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και στο 21% της τελικής κατανάλωσης ενέργειας.
Ο κ. Δαμιανός ανέφερε επίσης ότι ένα σημαντικό μερίδιο της ανανεώσιμης ενέργειας που παράγεται στην Κύπρο περιορίζεται επί του παρόντος, κάτι που αντιστοιχεί με «σημαντική απώλεια καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας». «Αυτό είναι το κόστος της απομόνωσης και το πιο σαφές δυνατό επιχείρημα για διασύνδεση, αποθήκευση και μεταρρύθμιση της αγοράς», είπε.
Ο Υπουργός σημείωσε επίσης ότι το 15% των κυπριακών νοικοκυριών – περίπου 50.000 οικογένειες – χαρακτηρίζονται ως ενεργειακά φτωχά, αδυνατούν να καλύψουν το ενεργειακό τους κόστος, αναφέροντας ότι η πράσινη μετάβαση «πρέπει να φτάσει και σε αυτούς», προσθέτοντας ότι πρέπει να είναι μια δίκαιη μετάβαση.
Σε αυτό το πλαίσιο, πρόσθεσε, το Υπουργείο έχει αναπτύξει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για να μετατρέψει την Κύπρο σε μια βιώσιμη, ανταγωνιστική και διασυνδεδεμένη αγορά ενέργειας.
Είπε ότι αυτό βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: στην εισαγωγή του φυσικού αερίου, στην επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της αποθήκευσης, στη στρατηγική επιδίωξη της φυσικής διασύνδεσης με το ευρωπαϊκό δίκτυο και στον εκσυγχρονισμό της αγοράς ενέργειας της Κύπρου.
Ο κ. Δαμιανός είπε ότι η ανάπτυξη περιφερειακών διασυνδέσεων ηλεκτρικής ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή «παραμένει στρατηγική προτεραιότητα» για την ενίσχυση της σταθερότητας και της ενεργειακής ασφάλειας στην περιοχή». Αυτά, πρόσθεσε όχι μόνο θα επιτρέψουν τη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και τη μεγαλύτερη σταθερότητα στον εφοδιασμό, η οποία είναι κρίσιμη για μικρά και απομονωμένα ενεργειακά συστήματα όπως η Κύπρος, αλλά θα επιτρέψουν επίσης στις χώρες να εξάγουν πιθανή πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.
Αυξάνοντας τη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και, κατά συνέπεια, μειώνοντας τις εκπομπές άνθρακα, τα διασυνοριακά έργα ηλεκτρικής ενέργειας συμβάλλουν σε ένα πιο βιώσιμο, ανθεκτικό και αξιόπιστο ενεργειακό σύστημα, επισήμανε.
«Οι περιφερειακές διασυνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας αποτελούν στρατηγική προτεραιότητα για ολόκληρη την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής», ανέφερε, προσθέτοντας ότι τα κοινά δίκτυα σημαίνουν κοινή ανθεκτικότητα και η δυνατότητα εξαγωγής πλεονάζουσας ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας πέρα από τα σύνορα επιταχύνει την απαλλαγή από τον άνθρακα για όλους μας.
Ο κ. Δαμιανός αναφέρθηκε επίσης στο επικαιροποιημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, που υποβλήθηκε στην ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2024, το οποίο, όπως είπε, δεσμεύει την Κύπρο σε μερίδιο 33,17% των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας έως το 2030, εξοικονόμηση ενέργειας ισοδύναμου 349.000 τόνων πετρελαίου και δεσμευτική ετήσια μείωση 1,9% στην κατανάλωση ενέργειας του δημόσιου τομέα. Από το 2030, όλα τα νέα κτίρια στην Κύπρο πρέπει να επιτύχουν καθεστώς κτιρίου μηδενικών εκπομπών, σημείωσε.
Παράλληλα, είπε, η Κύπρος προωθεί επίσης την πράσινη μετάβασή της στον βιομηχανικό τομέα μέσω μιας ολοκληρωμένης και μακρόπνοης βιομηχανικής πολιτικής που ενσωματώνει την απαλλαγή από τον άνθρακα, τις προηγμένες τεχνολογίες και την ανταγωνιστικότητα. Η Λευκωσία ολοκληρώνει τώρα ένα νέο Έγγραφο Πολιτικής για την Ανταγωνιστικότητα και τη Διεθνοποίηση της Κυπριακής Βιομηχανίας για την περίοδο 2026-2030, «τοποθετώντας την πράσινη μετάβαση στον πυρήνα της», ενώ ολοκλήρωσε επίσης την Εθνική Στρατηγική για το Υδρογόνο, η οποία εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο τον Ιούνιο του 2025, και επικεντρώνεται στο πράσινο υδρογόνο από ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια, με ένα πλήρες κανονιστικό πλαίσιο που αναμένεται έως το 2027, είπε ακόμη.
Είπε επίσης ότι το Υπουργείο του «υποστηρίζει ενεργά τις επιχειρήσεις στη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα προωθώντας την ενεργειακή απόδοση, την ενσωμάτωση συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την υιοθέτηση καθαρότερων τεχνολογιών παραγωγής».
Ο κ. Δαμιανός ανέφερε επίσης ότι η Κύπρος διαδραματίζει «κεντρικό ρόλο» στην προώθηση της περιφερειακής ενεργειακής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, συμβάλλοντας ενεργά σε πρωτοβουλίες όπως το Φόρουμ Φυσικού Αερίου Ανατολικής Μεσογείου και δημιουργώντας συνεργασίες με βασικές διεθνείς εταιρείες. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Συμφωνία-Πλαίσιο που υπογράφηκε με την Αίγυπτο στις 30 Μαρτίου 2026 καλύπτει την ανάπτυξη οικοπέδων φυσικού αερίου στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου, συμπεριλαμβανομένων των «Κρόνος» και «Αφροδίτη», και θεσπίζει Μικτή Επιτροπή για τις διαπραγματεύσεις πώλησης φυσικού αερίου, ανέφερε. Η Συμφωνία για το Οικόπεδο 6 με την Eni και την TotalEnergies στοχεύει στην πρώτη παραγωγή το 2028, πρόσθεσε, σημειώνοντας ότι οι συζητήσεις με το Ισραήλ για το «Ishai» «υπογραμμίζουν περαιτέρω το βάθος της διασυνοριακής συνεργασίας στην περιοχή μας».
«Αυτές οι πρωτοβουλίες διαφοροποιούν τις ενεργειακές οδούς, υποστηρίζουν την οικονομική ανάπτυξη και ενισχύουν τον ρόλο της Κύπρου ως αξιόπιστου ενεργειακού κόμβου και πυλώνα σταθερότητας στην περιοχή», σημείωσε.
Ο κ. Δαμιανός είπε επίσης ότι η Κύπρος «έχει δεσμευτεί» να διαχειρίζεται τους πόρους υδρογονανθράκων της κατά τρόπο συνεπή με τις ευρωπαϊκές και κλιματικές υποχρεώσεις της, χρησιμοποιώντας το φυσικό αέριο υπεύθυνα, ως μεταβατικό καύσιμο, ενώ ο μετασχηματισμός των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας κλιμακώνεται.
«Καθώς η Κύπρος κατέχει την Προεδρία της ΕΕ, θα ήθελα επίσης να σημειώσω ότι το Πακέτο Δικτύων (European Grids Package) – που βρίσκεται επί του παρόντος ενώπιον του Συμβουλίου – είναι μία από τις κορυφαίες προτεραιότητές μας. Στόχος μας είναι να εξασφαλίσουμε μια Γενική Προσέγγιση στο Συμβούλιο Ενέργειας τον Ιούνιο του 2026, παρέχοντας ένα πλαίσιο που θα ωφελήσει όχι μόνο τα κράτη μέλη της ΕΕ, αλλά και την ευρύτερη περιφερειακή ενεργειακή αρχιτεκτονική», είπε.
Η Κύπρος, είπε, «γνωρίζει τι σημαίνει ενεργειακή ευπάθεια» αλλά και ότι οι αντιξοότητες μπορούν να αποτελέσουν καταλύτη. «Κάθε επένδυση που κάνουμε – σε αποθήκευση, σε στο υγροποιημένο φυσικό αέριο, σε διασυνδέσεις, σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σε πράσινο υδρογόνο – αποτελεί ένα βήμα προς ένα πιο ανθεκτικό, κυρίαρχο και βιώσιμο ενεργειακό μέλλον».
Καταλήγοντας, είπε ότι η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή «μπορούν να αποτελέσουν μια περιοχή όχι μόνο κλιματικής ευπάθειας, αλλά και κλιματικής ηγεσίας».
ΚΥΠΕ
