Αναλύσεις σε εξειδικευμένα ΜΜΕ στην Ευρώπη υποστηρίζουν πως οι τιμές στις υπεραγορές και τις φρουταρίες έχουν μεν αυξηθεί από τις αρχές του 2026, κυρίως λόγω της αταξίας που προκαλεί στο παγκόσμιο εμπόριο η πολεμική αντιαπαράθεση στη Μέση Ανατολή, αλλά οι αυξήσεις αυτές έχουν επιβληθεί με λιγότερη ένταση σε σχέση με προηγούμενες πληθωριστικές κρίσεις.
Το ποσοστό αύξησης της τιμής βασικών τροφίμων στην ΕΕ μέσα στην άνοιξη του 2026 ήταν περίπου 2 με 3%, σε σχέση με την άνοιξη του 2025.
Το φαινόμενο αυτό καθησυχάζει μεν τους Ευρωπαίους καταναλωτές, οι οποίοι με την έκρηξη του πολέμου ίσως ανέμεναν πολύ πιο μεγάλες αυξήσεις και ανατροπές στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, όμως ταυτόχρονα αποκαλύπτει μια ιδιαίτερη πίεση που δέχθηκαν τα εισοδήματα των παραγωγών και ειδικότερα των αγροτών.
Κάποιες αναλύσεις αναφέρουν πως τα εισοδήματα των παραγωγών έχουν δεχθεί μεγαλύτερη πίεση από την επιβάρυνση που καταγράφεται στους καταναλωτές, επειδή οι αυξήσεις στις πρώτες ύλες και στο τελικό κόστος παραγωγής δεν έχουν αντισταθμιστεί με ανάλογες αυξήσεις στις τιμές παραγωγού.
Επιπλέον, υπάρχει ανησυχία ότι το επόμενο διάστημα θα συνεχιστεί η μετακύλιση αυξημένου κόστους παραγωγής σε γεωργούς και κτηνοτρόφους, καθώς οι αυξήσεις στις τιμές προϊόντων όπως τα λιπάσματα, τα φάρμακα φυτοπροστασίας, την ενέργεια και τα καύσιμα θα συνεχιστούν, έστω με διακυμάνσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβη την Παρασκευή σε μια κίνηση προστασίας του εισοδήματος των Ευρωπαίων αγροτών και μείωσης του κόστους παραγωγής τους για την επόμενη καλλιεργητική περίοδο, ώστε να αποτρέψει παράλληλα μια πληθωριστική πίεση στις τιμές καταναλωτή για τα βασικά αγροτικά προϊόντα.
Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, η Επιτροπή ανακοίνωσε δύο βραχυπρόθεσμα μέτρα:
Πρώτον, παροχή οικονομικής βοήθειας στους αγρότες που πρέπει να αγοράσουν λιπάσματα για τις επόμενες καλλιέργειές τους. Θα διατεθούν συνολικά 540 εκατομμύρια ευρώ.
Επίσης, η Επιτροπή προχωρεί σε ενίσχυση του γεωργικού αποθεματικού κρίσης, με επιπλέον 300 εκατομμύρια ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2026, επιπλέον των υπόλοιπων κονδυλίων. Τα κονδύλια αυτά θα μπορούν να αξιοποιηθούν εκτάκτως για αιτιολογημένη αντιμετώπιση μιας πιθανής επιδείνωσης της κατάστασης στον αγροτικό τομέα. Τα κράτη μέλη θα μπορούν να το συμπληρώσουν με εθνικά κονδύλια σε ποσοστό μέχρι 200%, ανεβάζοντας τη συνολική διαθέσιμη οικονομική στήριξη στους αγρότες σε ποσό 1,5 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Δεύτερον, η Επιτροπή προτείνει στοχευμένες προσαρμογές στην Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ), οι οποίες θα επιτρέπουν στα κράτη μέλη να παρέχουν στους αγρότες ταχύτερη και πιο ευέλικτη στήριξη για την πρόσβαση σε λιπάσματα.
Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν:
– ένα νέο σχέδιο ρευστότητας στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης για την υποστήριξη της κρίσης,
-τη δυνατότητα των κρατών μελών να καταβάλλουν νωρίτερα τις άμεσες πληρωμές στους αγρότες,
-και τη δυνατότητα των κρατών μελών να προσαρμόσουν τον προϋπολογισμό τους για τις άμεσες πληρωμές για το ημερολογιακό έτος 2027.
– Το νέο καθεστώς ρευστότητας μπορεί να συγχρηματοδοτηθεί έως και 65% από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και να συμπεριλάβει αχρησιμοποίητα κεφάλαια που διαφορετικά θα μπορούσαν να χαθούν.
– Όσον αφορά τις προκαταβολές άμεσων πληρωμών προς τους αγρότες (για το έτος 2026), τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να τους παράσχουν, πριν από τις 16 Οκτωβρίου, αυξημένο ποσοστό προκαταβολών, βοηθώντας τους να βελτιώσουν τη ταμειακή τους ροή.
Η πρόταση για το γεωργικό αποθεματικό με συνολική οικονομική ανακούφιση ύψους 540 εκατομμυρίων ευρώ θα υποβληθεί προς ψηφοφορία στα κράτη μέλη στην Επιτροπή για την Κοινή Οργάνωση των Αγορών, με τα αντίστοιχα εθνικά κονδύλια να καθορίζονται στην πρόταση. Εάν συμφωνήσουν τα κράτη μέλη, η τελική έγκριση έχει προγραμματιστεί να ληφθεί έως τα τέλη Ιουλίου 2026.
