Στις χώρες που έχουν καταγράψει καλύτερες επιδόσεις -σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης– στη μείωση των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών από τροχαία ατυχήματα συγκαταλέγεται η Κύπρος, σύμφωνα με την 20ή ετήσια έκθεση «A two-speed Europe on road safety: a handful of countries on course to halve deaths, most falling behind» του Δείκτη Επιδόσεων Οδικής Ασφάλειας (Road Safety Performance Index PIN) του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφάλειας Μεταφορών (ETSC).

Η έκθεση καταγράφει την πορεία των ευρωπαϊκών χωρών από το 2015 μέχρι το 2025 και αναδεικνύει δέκα κράτη που πέτυχαν μεγαλύτερη πρόοδο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Πρόκειται για την Κύπρο, το Βέλγιο, τη Βουλγαρία, την Τσεχία, την Ελλάδα, τη Φινλανδία, την Ουγγαρία, τη Λετονία, τη Λιθουανία και την Πολωνία, οι οποίες κατάφεραν να μειώσουν θανάτους και σοβαρούς τραυματισμούς στους δρόμους τους.

Παρά τη θετική αυτή επίδοση, η έκθεση επισημαίνει ότι οι συγκρίσεις μεταξύ των χωρών πρέπει να γίνονται με προσοχή, καθώς οι ετήσιοι ρυθμοί μείωσης των σοβαρών τραυματισμών επηρεάζονται και από τον τρόπο καταγραφής των περιστατικών. Σε αρκετές χώρες εξακολουθούν να γίνονται βελτιώσεις στα συστήματα συλλογής και επεξεργασίας των στοιχείων, γεγονός που μπορεί να επηρεάζει την εικόνα των στατιστικών.

Ο οικονομικός παράγοντας

Η διαπίστωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση αναφέρει ότι η συνολική πρόοδος στη μείωση των τροχαίων θυμάτων παραμένει πιο αργή από τον απαιτούμενο ρυθμό για την επίτευξη του στόχου της μείωσης των θανάτων κατά 50% έως το 2030. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η επίδοση της Κύπρου καταγράφεται ως μία από τις θετικές εξαιρέσεις, επιβεβαιώνοντας τη βελτίωση που έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια στον τομέα της οδικής ασφάλειας.

Τα τροχαία ατυχήματα επιβαρύνουν σημαντικά την εθνική και παγκόσμια οικονομία, απορροφώντας ετησίως περίπου το 1% έως 3% του ΑΕΠ κάθε χώρας σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα. Το συνολικό κόστος περιλαμβάνει τις υλικές ζημιές, την ιατρική περίθαλψη, τη μακροχρόνια αποκατάσταση, καθώς και την απώλεια παραγωγικότητας λόγω θανάτων ή σοβαρών τραυματισμών. Στην ΕΕ ετησίως διατίθεται για τη διαχείριση δυστυχημάτων και τραυματισμών/θανάτων ποσό ύψους €160 δισ., το οποίο ισοδυναμεί με το 2% του ΑΕΠ της ΕΕ.

Το 2025, περίπου 19.500 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ πάνω από 100.000 τραυματίστηκαν σοβαρά. Για την επίτευξη του στόχου του 2030, θα έπρεπε μέχρι σήμερα να έχει επιτευχθεί συνολική μείωση τουλάχιστον 31% σε σχέση με το 2019.

Ωστόσο, η πραγματική πρόοδος περιορίστηκε στο 15%. Η Πολωνία καταγράφει τη μεγαλύτερη πρόοδο μεταξύ 2019 και 2025, με μείωση των θανάτων από τροχαία κατά 43%, ενώ ακολουθεί η Δανία με μείωση 32%.

Στην Κύπρο για την ίδια περίοδο η μείωση των θανάτων από τροχαία είναι 13,5% και στην Ελλάδα 24,5%. Για τις υπόλοιπες χώρες τα στοιχεία μεταξύ 2019 και 2025 ως προς την μείωση θανάτων από τροχαία δείχνουν: Bέλγιο -30,9%, Ρουμανία -30,5%, Βουλγαρία -24,7%, Λετονία -25,8%, Ελλάδα -24,9%, Ουγγαρία -24,6%, Τσεχία -23%, Εσθονία -17,3%, Πορτογαλία -14,4%, Κύπρος -13,5%, Λετονία -10,6%, Σλοβενία -9,8%, Ιταλία -8,7%, Φιλανδία -8,5%, Σουηδία -8,1%, Γερμανία -8%, Σλοβακία -7,3%, Αυστρία -3,1%. Υπάρχουν και οι χώρες που αύξησαν τους θανάτους από τροχαία την περίοδο 2019-2025 και είναι: Γαλλία 0,6%, Ισπανία 1,3%, Ελβετία 14,4%, Ολλανδία 14,8%, Ιρλανδία 30,7%, Μάλτα 31,3%.

Σύμφωνα με την έκθεση, μεταξύ 2016 και 2025, αποτράπηκαν περισσότεροι από 31.000 θάνατοι στις χώρες της ΕΕ σε σύγκριση με αυτό που θα είχε συμβεί αν οι θάνατοι συνεχίζονταν στα επίπεδα του 2015 και οι ανθρώπινες απώλειες που αποφεύχθηκαν ανέρχονται σε περίπου 77 δισεκατομμύρια ευρώ. Εάν είχε επιτευχθεί η ετήσια μείωση που απαιτείται για την επίτευξη του στόχου, θα μπορούσαν να είχαν σωθεί άλλες 42.900 ζωές.

Μείωση θανάτων

Την τελευταία δεκαετία, καμία χώρα δεν πέτυχε μείωση των θανάτων από τροχαία ατυχήματα που να υπερβαίνει το 50%. Δεκαέξι χώρες (Πολωνία, Λιθουανία, Βέλγιο, Λετονία, Εσθονία, Βουλγαρία, Τσεχία, Ελλάδα, Ρουμανία, Ουγγαρία, Φινλανδία, Κροατία, Δανία, Σλοβενία, Σουηδία και Κύπρος) ξεπέρασαν τον μέσο όρο της ΕΕ, επιτυγχάνοντας μειώσεις άνω του 20%. Ωστόσο, ορισμένες χώρες σημείωσαν μικρότερη πρόοδο.

Στην Πορτογαλία ο αριθμός των θανάτων από τροχαία παρέμεινε στάσιμος, ενώ σε τέσσερις χώρες καταγράφηκε αύξηση των θανάτων κατά την ίδια περίοδο: στη Μάλτα σημειώθηκε αύξηση 91%, Ολλανδία 22%, και στην Ιρλανδία οι θάνατοι από τροχαία αυξήθηκαν κατά 13%.

Στην έκθεση σημειώνεται, ότι χάρη, εν μέρει, στο έργο των εμπειρογνωμόνων, οι περισσότερες χώρες διαθέτουν πλέον ένα σαφές πλαίσιο δράσης: 26 από τις 31 χώρες έχουν θέσει σε εφαρμογή εθνική στρατηγική οδικής ασφάλειας, με την πλειονότητα αυτών να ευθυγραμμίζεται με τον στόχο της ΕΕ για μείωση κατά το ήμισυ των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών έως το 2030, σε σύγκριση με το 2020.

Αρκετές κυβερνήσεις ενίσχυσαν επίσης τη νομοθεσία και αύξησαν την επιβολή των κανόνων: το Βέλγιο θέσπισε άμεση απαγόρευση οδήγησης διάρκειας 14 ημερών για οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, ενώ η Λιθουανία μείωσε στο ήμισυ τους θανάτους από τροχαία που σχετίζονται με την κατανάλωση αλκοόλ μεταξύ 2020 και 2024, μέσω αυστηρότερων ποινών και της ευρύτερης χρήσης συσκευών ελέγχου αλκοόλ χωρίς επαφή.