Την ώρα που συνεχίζονται με εντατικούς ρυθμούς οι διαβουλεύσεις μεταξύ Κυβέρνησης και κοινωνικών εταίρων για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού, αλλά και οι τοποθετήσεις του Υπουργού Εργασίας, Μαρίνου Μουσιούττα, για το ύψος των αυξήσεων στις κατώτατες συντάξεις, οι οποίες θα κυμανθούν από 5% μέχρι 55%, στο φως έρχονται στοιχεία για τις πρακτικές που εφαρμόζουν άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με στοιχεία που περιλαμβάνονται σε μελέτη που διενήργησαν οι υπηρεσίες της Βουλής, μετά από αίτημα του βουλευτή του ΑΚΕΛ, Νίκου Κέττηρου, διαπιστώνονται μεγάλες αποκλίσεις ως προς το ποσό της κατώτατης σύνταξης γήρατος, το οποίο κυμαίνεται από €230 σε κάποιες χώρες, μέχρι €2.350 τον μήνα. Αυτό οφείλεται στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης που εφαρμόζει κάθε χώρα, στο βιοτικό επίπεδο, καθώς και στο κόστος διαβίωσης.

Τι λένε τα στοιχεία

Το ύψος της κατώτατης σύνταξης στα κράτη μέλη της ΕΕ, σύμφωνα με τη μελέτη της υπηρεσίας της Βουλής, έχει ως εξής:

• Στην Κύπρο, το μηνιαίο ύψος της πλήρους βασικής σύνταξης ανέρχεται σε €483,77 και της κατώτατης σύνταξης σε €411,20 για δικαιούχους χωρίς εξαρτώμενα πρόσωπα. Το μηνιαίο ύψος της κοινωνικής σύνταξης ανέρχεται σε €391,85.

• Στην Ελλάδα, το πλήρες ποσό της εθνικής σύνταξης σήμερα ανέρχεται σε €436,40. Στην περίπτωση μειωμένων συντάξεων, το ποσό μειώνεται κατά 2% για κάθε έτος λιγότερο από τα 20 έτη ασφάλισης, με ελάχιστο όριο τα 15 έτη ασφάλισης.

Παράλληλα, μειώνεται κατά 1/40 για κάθε έτος λιγότερο από τα 40 έτη μόνιμης και νόμιμης διαμονής στην Ελλάδα πριν από την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης για χορήγηση σύνταξης γήρατος. Εξάλλου, σε περιπτώσεις χορήγησης μειωμένης σύνταξης γήρατος, αυτή μειώνεται κατά 6% για κάθε έτος λιγότερο από τη νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης για πλήρη σύνταξη, μέχρι μέγιστο όριο 30%.

• Στην Αυστρία, το βασικό ποσό σύνταξης είναι €1.273,99 για τους άγαμους και €2.009,85 για έγγαμους.

• Στο Βέλγιο, η ελάχιστη μηνιαία σύνταξη για πλήρη 45ετή εργασιακή περίοδο είναι περίπου €1.619 μεικτά ή περίπου €1.500 καθαρά για τους μισθωτούς και τους αυτοαπασχολούμενους.

• Στην Εσθονία, όταν ο δικαιούχος δεν έχει επαρκή συντάξιμη υπηρεσία, δηλαδή λιγότερα από 15 έτη, λαμβάνει εθνική σύνταξη. Το 2025, το ύψος της εθνικής σύνταξης ανερχόταν στα €393,26. Αν ένα άτομο έχει συμπληρώσει 15 έτη συντάξιμης υπηρεσίας, αλλά με χαμηλό εισόδημα, η σύνταξη μπορεί να είναι χαμηλότερη του μέσου όρου, αλλά όχι χαμηλότερη από την εθνική σύνταξη.

• Στην Ιταλία, το ελάχιστο ποσό σύνταξης μπορεί να αλλάζει κάθε χρόνο, ανάλογα με την προσωπική κατάσταση του δικαιούχου.

• Στην Κροατία, η κατώτατη σύνταξη καθορίζεται για κάθε έτος συντάξιμης υπηρεσίας σε ποσοστό 106% της τρέχουσας αξίας της σύνταξης κατά την ημερομηνία καθορισμού.

• Στη Λετονία, το ελάχιστο ποσό σύνταξης γήρατος καθορίζεται την ημέρα που χορηγείται ή αναθεωρείται η σύνταξη. Από την 1η Ιανουαρίου 2025, για τον σκοπό αυτό εφαρμόζεται το διάμεσο εισόδημα του 2022, το οποίο ανέρχεται σε €754,74.

• Στο Λουξεμβούργο, η ελάχιστη μηνιαία σύνταξη γήρατος είναι €2.350,89 ακαθάριστα, υπό την προϋπόθεση ότι ο δικαιούχος έχει συμπληρώσει 40 έτη ασφάλισης.

• Στην Ολλανδία, το ύψος της σύνταξης γήρατος εξαρτάται από το αν ο δικαιούχος διαμένει μόνος του ή με άλλον ενήλικο, καθώς και από τα χρόνια κατά τα οποία έχει ζήσει ή εργαστεί στην Ολλανδία. Το κατώτατο ποσό μηνιαίας σύνταξης γήρατος που καταβάλλεται σε άτομα που διαμένουν μόνα, από την 1η Ιουλίου 2025, είναι €1.527,63 καθαρά και σε έγγαμους ή άτομα που συζούν με άλλον ενήλικο €1.045,91 καθαρά. Επιπρόσθετα, καταβάλλεται ετήσιο συμπλήρωμα, το οποίο για άτομα που διαμένουν μόνα είναι €100 και για έγγαμους ή άτομα που συζούν €71,71 μηνιαίως.

• Στην Πορτογαλία, στους δικαιούχους σύνταξης αναπηρίας και γήρατος του γενικού συστήματος με ιστορικό εισφορών μικρότερο των 15 ετών εξασφαλίζεται ελάχιστη σύνταξη €331,79. Στους δικαιούχους σύνταξης αναπηρίας και γήρατος του γενικού συστήματος με ιστορικό εισφορών 15 ετών και άνω εξασφαλίζονται τα ακόλουθα ελάχιστα ποσά σύνταξης: Για 15 έως 20 έτη, το ποσό είναι €348,05. Για 21 έως 30 έτη, η κατώτατη σύνταξη είναι €384,07 και για 31 έτη και άνω το ποσό της κατώτατης σύνταξης είναι €480,08.

• Στη Σουηδία, το ύψος της κατώτερης εγγυημένης σύνταξης ανέρχεται σε €1.095 μηνιαίως για άγαμο άτομο και σε €992 για έγγαμο άτομο. Το υψηλότερο ποσό εγγυημένης σύνταξης ισχύει για όσους έχουν ζήσει στη Σουηδία τουλάχιστον 40 χρόνια από τότε που συμπλήρωσαν τα 16 έτη και δεν έχουν καθόλου ή έχουν πολύ χαμηλό ποσό σύνταξης βάσει εισοδήματος. Το ανώτατο όριο εγγυημένης σύνταξης είναι €1.667 μηνιαίως για έγγαμο άτομο και €1.509 μηνιαίως για άγαμο άτομο.

Επιπλέον, οι δικαιούχοι εγγυημένης σύνταξης μπορούν να υποβάλουν αίτηση για επίδομα στέγασης και να λάβουν έως €671 τον μήνα. Το επίδομα οικονομικής υποστήριξης ηλικιωμένων ανέρχεται σε €692 μηνιαίως για άγαμα άτομα και σε €557 για έγγαμα άτομα. Πρόσθετα, οι δικαιούχοι του εν λόγω επιδόματος μπορούν να αιτηθούν επίδομα στέγασης, το οποίο ανέρχεται σε €690 μηνιαίως για άγαμα άτομα και σε €345 για έγγαμα άτομα.

• Στη Φινλανδία, το πλήρες ποσό της εγγυημένης σύνταξης ανέρχεται σε €986,30 μηνιαίως.

Τι ισχύει στην ανατολική Ευρώπη

• Στη Βουλγαρία, το ελάχιστο ποσό σύνταξης για ασφαλιστική υπηρεσία και γήρας καθορίζεται ετησίως από τον σχετικό νόμο για το αντίστοιχο έτος. Τώρα, το ύψος της κατώτατης σύνταξης είναι €322,38.

• Στην Ουγγαρία, το υποχρεωτικό ελάχιστο ποσό πλήρους παροχής γήρατος είναι περίπου €74,10 μηνιαίως. Δεν ισχύει ελάχιστο ποσό όταν η περίοδος ασφάλισης είναι μικρότερη από 20 έτη.

• Στην Πολωνία, από την 1η Μαρτίου 2025 η ελάχιστη σύνταξη γήρατος είναι περίπου €440 μεικτά.

• Στη Ρουμανία, παραχωρείται ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη, η οποία είναι €253 τον μήνα.

• Στη Σλοβακία, η ελάχιστη σύνταξη ήταν €397,70 τον μήνα.

• Στη Σλοβενία, η βάση της ελάχιστης σύνταξης ανερχόταν στα €774,67.

• Στην Τσεχία, το ελάχιστο ποσό της σύνταξης είναι €255.

Τρεις χώρες χωρίς καθορισμένη κατώτατη σύνταξη

• Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε η κυπριακή Βουλή, στη Γαλλία, δεν υπάρχει ενιαία «κατώτατη σύνταξη», αλλά ένα σύστημα ελάχιστης εγγυημένης σύνταξης, που σχετίζεται με τα έτη ασφάλισης και το αν το άτομο πληροί τις προϋποθέσεις πλήρους σύνταξης. Η ελάχιστη εγγυημένη σύνταξη το 2025 ανερχόταν στα €747,69 μηνιαίως και μπορεί να ανέλθει στα €800-€850 μηνιαίως για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις πλήρους ασφάλισης.

• Ούτε στη Γερμανία υπάρχει θεσμοθετημένη κατώτατη μηνιαία σύνταξη όπως σε άλλες χώρες της ΕΕ. Το ύψος της σύνταξης εξαρτάται από τα χρόνια ασφάλισης, το ύψος των αποδοχών και τις εισφορές που έχουν καταβληθεί. Πάντως, στην περίπτωση που η σύνταξη είναι χαμηλή, οι συνταξιούχοι μπορούν να λάβουν από το κράτος τη βασική εγγύηση στο γήρας, Grundsicherung im Alter, το ποσό της οποίας υπολογίζεται με βάση τις ανάγκες διαβίωσης και, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να αντιστοιχεί σε περίπου €900-€1.000 τον μήνα.

• Στη Λιθουανία επίσης δεν είναι καθορισμένη η κατώτατη σύνταξη. Ωστόσο, σε όλους όσοι λαμβάνουν χαμηλές συντάξεις καταβάλλονται αυτόματα επιδόματα σύνταξης, το ύψος των οποίων συνδέεται με τις ελάχιστες καταναλωτικές ανάγκες, οι οποίες το 2025 εκτιμήθηκαν στα €450. Εάν έχει συμπληρωθεί η απαιτούμενη διάρκεια υπηρεσίας, αλλά η σύνταξη είναι χαμηλότερη από τις καταναλωτικές ανάγκες, προστίθεται σε αυτήν ένα συμπληρωματικό ποσό.

Εάν έχει συμπληρωθεί μόνο η ελάχιστη διάρκεια υπηρεσίας των 15 ετών, η κατώτατη σύνταξη δεν πρέπει να είναι κατώτερη του ποσού της βασικής σύνταξης, η οποία το 2025 ήταν €298,45. Ωστόσο, σε αυτό το ποσό προστίθεται συμπλήρωμα €66,68.