Συνταξιοδοτικό: Ανατροπή στις διαπραγματεύσεις, όλα στο τραπέζι πλέον – Αύξηση εισφορών, επέκταση ορίου συνταξιοδότησης

Από χθες, μπορεί με ασφάλεια να πει κάποιος, οι τρεις παράμετροι, οι οποίες είχαν συμφωνηθεί από όλες τις πλευρές όταν ξεκινούσε η προσπάθεια για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση τίθενται εν αμφιβόλω.

Πλέον, ο διάλογος δυσκολεύει ακόμη περισσότερο και σε συνδυασμό με τα στενά χρονοδιαγράμματα που έχουν τεθεί από την Κυβέρνηση για κατάθεση του νομοσχεδίου στη Βουλή στο τέλος του τρέχοντος μήνα και υλοποίηση της μεταρρύθμισης την 1.1.2027, γίνεται αντιληπτό ότι κάθε συνεδρία θα έχει τεράστια σημασία.

Την ίδια ώρα, από πλευράς κοινωνικών εταίρων, γίνεται τώρα λόγος για μεταρρύθμιση πενταετίας, καθώς μετά το 2032 αναμένεται ότι θα αλλάξουν αρκετά από τα σημερινά στοιχεία.

Να πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Όταν ξεκινούσε η διαδικασία υλοποίησης της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, είχε συμφωνηθεί απ’ όλες τις πλευρές ότι:
(α) Το όριο συντάξιμης ηλικίας, (β) το ποσό των εισφορών και (γ) η βιωσιμότητα του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων δεν πρόκειται να τεθούν προς συζήτηση.

Θεωρήθηκε, δηλαδή, δεδομένο ότι αυτά τα τρία σημεία δεν θα αλλάξουν. Με την κατάθεση ωστόσο του κυβερνητικού νομοσχεδίου περί τα τέλη Αυγούστου, διαπιστώθηκε ότι υπήρχε πρόνοια σε αυτό που έλεγε ότι στα πέντε χρόνια από την έναρξη υλοποίησης της μεταρρύθμισης θα πραγματοποιηθεί νέα αναλογιστική μελέτη. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι προκύπτει πρόβλημα βιωσιμότητας του Ταμείου, τότε μια από τις επιλογές που θα εξεταστούν είναι η αύξηση των εισφορών. Με την προσθήκη αυτού του σημείου στο νομοσχέδιο, καθίστατο σαφές ότι οι δυο από τις τρεις παραμέτρους που είχαν συμφωνηθεί έμπαιναν υπό αμφισβήτηση. Δηλαδή, τόσο το θέμα της βιωσιμότητας, όσο και της αύξησης των εισφορών.

Τα τρία σημεία

Οι πληροφορίες του «Φ» αναφέρουν ότι τόσο ο Αναλογιστής, όσο και η ομάδα του Υπουργείου Οικονομικών είχαν επισημάνει εδώ και μέρες προς τους κοινωνικούς εταίρους ότι, στη βάση των υπολογισμών τους, αυτή είναι μια παράμετρος η οποία δεν συγκεντρώνει αρκετές πιθανότητες, ωστόσο έχει συμπεριληφθεί στο νομοσχέδιο για κάθε ενδεχόμενο.

Οι κοινωνικοί εταίροι, ωστόσο, με βάση τα δεδομένα που έχουν ενώπιον τους δεν φαίνεται να έχουν πειστεί για κάτι τέτοιο, ούτε και συμμερίζονται την αισιοδοξία της κυβερνητικής πλευράς. Και αυτό γιατί, σύμφωνα με τις πληροφορίες του «Φ», οι παράγοντες που θα οδηγήσουν σε μη αύξηση των εισφορών κρίθηκαν ως ιδιαίτερα αισιόδοξοι.
Συγκεκριμένα, η κυβερνητική πλευρά ποντάρει στα εξής τρία σημεία:
(1) Η επενδυτική πολιτική του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων θα επιφέρει απόδοση περίπου 3,24%.
(2) Θα επιτευχθεί ο στόχος της πάταξης της αδήλωτης και παράνομης εργασίας, ώστε να αυξηθούν τα έσοδα του Ταμείου από πρόσθετες εισφορές.
(3) Θα ενισχυθεί το πραγματικό αποθεματικό του Ταμείου, το οποίο σήμερα υπολογίζεται μόλις στο 1% μέσω της επενδυτικής πολιτικής και της αποπληρωμής του δανείου από την κυβέρνηση. Σύμφωνα με τους κοινωνικούς εταίρους, με αυτά τα σενάρια «δεν βγαίνουν οι αριθμοί». Με αυτό το σκεπτικό και στο ενδεχόμενο μετά από πέντε χρόνια να πρέπει να αυξηθούν οι εισφορές, η ΟΕΒ τόνισε χθες ότι πέραν της αύξησης των εισφορών, θα πρέπει να εξετάσουμε και το σημείο αύξησης του ορίου συνταξιοδότησης. Ως εκ τούτου και τα τρία δεδομένα που είχαν συμφωνηθεί στην αρχή της όλης διαδικασίας, πλέον μπαίνουν στο τραπέζι των συζητήσεων.

Οι δόσεις του δανείου

Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να υπογραμμίσουμε δύο σημεία, τα οποία χρίζουν αναφοράς.

(1) Η Κυβέρνηση, στις παραδοχές ανάλυσης που ετοίμασε όσον αφορά την καταβολή των δόσεων για την αποπληρωμή του δανείου των 12 δισ. περίπου στο ΤΚΑ έχει συμπεριλάβει τα εξής κριτήρια: Ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης του πραγματικού ΑΕΠ να είναι περίπου 2%, ο μέσος πληθωρισμός 2%, το μέσο επιτόκιο δανεισμού από τις αγορές 3,5% και μέση απόδοση νέων επενδύσεων 3,5-5%. Ο ορίζοντας προβλέψεων είναι τα έτη 2026-2060. Δηλαδή, εάν αυτά τα κριτήρια διαφοροποιηθούν προς το χειρότερο, θα παγώνει η καταβολή των δόσεων.
(2) Για να μην συγχέεται το κομμάτι που αφορά στην αύξηση των εισφορών που αποτελεί ένα ενδεχόμενο που θα εξεταστεί, με την αύξηση των εισφορών που επέρχεται αυτόματα κάθε πέντε χρόνια και για την οποία είχε κάνει λόγο προ ημερών ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός, πρέπει να σημειωθεί το εξής: Το 2012, στα πλαίσια διατήρησης της βιωσιμότητας του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων, είχαν αποφασιστεί με την Τρόικα, τρία μέτρα.
Πρώτο, επιβολή του πέναλτι 12% για όσους συνταξιοδοτούνται στα 63,
δεύτερο, η συντάξιμη ηλικία να συνδέεται με το προσδόκιμο ηλικίας
και τρίτο, οι εισφορές να αυξάνονται αυτόματα κάθε πέντε χρόνια μέχρι το 2039.
Αυτό δηλαδή είναι κάτι που ήδη ισχύει και δεν έχει σχέση με το ενδεχόμενο αύξησης του ποσοστού εισφορών, στην περίπτωση που προκύψει ανάγκη, στη βάση της αναλογιστικής μελέτης που θα πραγματοποιηθεί την περίοδο 30-31.

Διασφάλιση βιωσιμότητας

Όσον αφορά τώρα στη χθεσινή συνεδρία, ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός τόνισε ότι κύριος στόχος σε αυτή τη φάση είναι να προχωρήσουμε με τον πυλώνα ένα και η προσπάθεια και η πρωτοβουλία της κυβέρνησης είναι η επικέντρωση στην αύξηση των συντάξεων των χαμηλοσυνταξιούχων.

Πρόσθεσε ότι από εκεί και πέρα δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να μας διαφεύγει και η γενικότερη εικόνα, ότι η όποια συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση για να έχει και περιεχόμενο, πρέπει να συνάδει και με την συνέχιση της διασφάλισης της βιωσιμότητας της οικονομίας μας, της δημοσιονομικής ισορροπίας, όχι μόνο σήμερα, αλλά και μελλοντικά, προσθέτοντας ότι γι αυτή την πτυχή έχει ενημερώσει τους κοινωνικούς εταίρους για κάποια θέματα και έχει ακούσει τις δικές τους απόψεις. Ανέφερε επίσης ότι είναι σημαντικό σε αυτήν τη μεταρρύθμιση θα πρέπει να υπάρχουν και ασφαλιστικές δικλείδες σε περίπτωση κρίσης.

Από την πλευρά του, ο υπουργός Εργασίας Μαρίνος Μουσιούττας, σημείωσε ότι η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση έρχεται να καλύψει ένα μέρος του πληθυσμού, το οποίο έμεινε εκτός της φορολογικής μεταρρύθμισης, διότι τα εισοδήματα του και αυτό αφορά κυρίως τους συνταξιούχους, ήταν κάτω από το όριο των 19,5 χιλιάδων που ήταν τότε και όσο μας επιτρέπουν τα οικονομικά εμάς και του κράτους να ανεβάσουμε το εισόδημά τους έτσι ώστε να διαβιούν μία πιο αξιοπρεπή ζωή.

Αύξηση ηλικίας συνταξιοδότησης

Όσον αφορά τους κοινωνικούς εταίρους:

• Ο γενικός διευθυντής της ΟΕΒ Μιχάλης Αντωνίου τόνισε ότι με τις βελτιώσεις που προωθούνται υπάρχει το ενδεχόμενο, «το οποίο αναγνωρίζεται ρητά στο νομοσχέδιο που μας δόθηκε, να αυξηθούν οι εισφορές». Για να προσθέσει ότι «εκτός από το ενδεχόμενο δυνητικής αύξησης των εισφορών, πρέπει το νομοσχέδιο όταν θα ψηφιστεί σε νόμο, να προβλέπει και δυνητική αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης». Επισήμανε ότι και τα δύο ενδεχόμενα, εάν και εφόσον διακυβεύεται η βιωσιμότητα του ταμείου πρέπει να είναι δυνητικά εργαλεία για να μην διακινδυνεύσουμε την βιωσιμότητα του ταμείου.
• Ο γγ του ΚΕΒΕ Φιλόκυπρος Ρουσουνίδης επισήμανε ότι το θέμα αύξησης της συντάξιμης ηλικίας συζητήθηκε και πριν να ξεκινήσει όλη η μεταρρύθμιση, προσθέτοντας ότι «βεβαίως, εάν προκύπτει ένα άλλο σενάριο μέσα από την κατάληξη, σίγουρα θα πρέπει να δούμε και όλες τις παραμέτρους, πώς θα μπορούν να αλλάξουν αναλόγως, ούτως ώστε να διασφαλίζονται και τα δημόσια οικονομικά και η βιωσιμότητα του ταμείου, αλλά και όλη η μεταρρύθμιση να είναι κοινωνικά δίκαιη».
• Ο Πανίκος Αργυρίδης αναπληρωτής γενικός γραμματέας της ΣΕΚ, υπογράμμισε ότι «έχουμε τονίσει κατ’ επανάληψη ότι, στο πλαίσιο αυτής της μεταρρύθμισης, δεν συζητούμε ούτε επέκταση της ηλικίας συνταξιοδότησης πέραν από το συμφωνημένο πλαίσιο που προβλέπεται στον νόμο, ούτε περαιτέρω αύξηση των συνεισφορών, πέραν όσων έχουν συμφωνηθεί στο πλαίσιο της νομοθεσίας του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων». Πρόσθεσε ότι υπάρχουν σημεία τα οποία επιβεβαιώνουν τις ανησυχίες της ΣΕΚ, «ότι διαφοροποιούνται βασικές αρχές που είχαν συμφωνηθεί στην αρχή της συζήτησης για τη μεταρρύθμιση».
• Η Σωτηρούλα Χαραλάμπους, γενική γραμματέας της ΠΕΟ, υπογράμμισε επίσης ότι δεν συζητούμε αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης, ούτε και αύξηση των εισφορών για να προσθέσει σε σχέση με τη συνάντηση ότι «αναμέναμε τον Υπουργό Οικονομικών να μας δώσει το πλαίσιο των οικονομικών δεδομένων αυτής της μεταρρύθμισης, ώστε να δοθεί μια σύγκριση του τι πληρώνει σήμερα το κράτος και τι θα πληρώνει αύριο το κράτος. «Το έχουμε πει προηγουμένως, το επαναλαμβάνουμε και τώρα. Αν αυτά τα δεδομένα δεν τεθούν ξεκάθαρα ενώπιόν μας, τότε η συζήτηση δεν είναι και πολύ δημιουργική», ανέφερε.
• Ο πρόεδρος της ΔΕΟΚ, Στέλιος Χριστοδούλου, ανέφερε ότι «η πραγματικότητα είναι ότι σήμερα φεύγουμε περισσότερο προβληματισμένοι απ’ ό,τι τις προηγούμενες φορές» σημειώνοντας ότι αναμένουν γραπτώς τις διευκρινίσεις από τον Υπουργό Οικονομικών, ενώ ο αναπληρωτής γενικός γραμματέας της ΠΑΣΥΔΥ, Αλέξης Αλέκου, ανέφερε ότι παρά το ότι σήμερα, οι δύο Υπουργοί έδωσαν αριθμούς και στοιχεία, εξακολουθούν να υφίστανται «κάποια κενά όπως και κάποιοι προβληματισμοί από όλους. Αναμένουμε τη συμπλήρωση όλων αυτών των κενών».