Ευρωπαϊκή Ένωση και οι ηγέτες των χωρών της Μέσης Ανατολής απλώνουν χέρι για ενίσχυση της μεταξύ τους συνεργασίας. Η παρουσία περιφερειακών εταίρων στη σύνοδο της Λευκωσίας ήταν μια ευκαιρία να σταλούν εκατέρωθεν μηνύματα για την ανάγκη περαιτέρω εμβάθυνσης στη μεταξύ τους συνεννόηση. Οι ηγέτες της ΕΕ χαρακτήρισαν ως εξαιρετική την πρωτοβουλία της Κύπρου να καλέσει ηγέτες της περιοχής, καθώς δόθηκε ευκαιρία για ανταλλαγή απόψεων και συντονισμό μαζί τους.  

Έστειλα ισχυρό μήνυμα

Ισχυρό κοινό μήνυμα έστειλαν από τη Λευκωσία, Ευρωπαϊκή Ένωση και ηγέτες της Μέσης Ανατολής. Κεντρικό μήνυμα από τη συνάντηση στο πλαίσιο της άτυπης συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι η ενίσχυση της συνεργασίας ανάμεσα στην Ευρώπη και τους εταίρους της στη Μέση Ανατολή και τον Κόλπο.

Η παρουσία των ηγετών της Αιγύπτου, του Λιβάνου, της Συρίας και της Ιορδανίας, καθώς και του γενικού γραμματέα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου έρχεται σε μια στιγμή που αναζητείται ένα πλαίσιο εμβάθυνσης των σχέσεων ανάμεσα στα κράτη της ευρύτερης Μέσης Ανατολής με την Ευρώπη. Παράλληλα, η συνάντηση της Λευκωσίας έρχεται λίγα 24ωρα μετά τις συμφωνίες εκεχειρίας ανάμεσα σε ΗΠΑ – Ιράν και Λίβανο – Ισραήλ.

Σε ανάρτηση της Προεδρίας της Κυπριακής Δημοκρατίας στο «Χ» αναφέρεται ότι «στο Άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να είναι παρούσα και ενεργή για στενή συνεργασία με τους εταίρους της στην περιοχή και την Κύπρο να λειτουργεί ως γέφυρα συνεργασίας, πραγματοποιήθηκαν διευρυμένες εργασίες με τη συμμετοχή ηγετών της ευρύτερης Μέσης Ανατολής και του Κόλπου».

Οι περιφερειακοί εταίροι που συμμετείχαν στη συνάντηση της Λευκωσίας: Πρόεδρος της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίτι, Πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, Πρόεδρος της Συρίας, Άχμαντ αλ-Σαράα, διάδοχος πρίγκιπας Χουσεΐν της Ιορδανίας και Τζάσεμ Μοχάμαντ αλ-Μπουντάιουι, Γ.Γ. του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου.

Τα μηνύματα των Ευρωπαίων

Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου μετά τη συνάντηση, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης, έστειλε σαφές μήνυμα ότι «η αυτοσυγκράτηση πρέπει να υπερισχύσει της κλιμάκωσης, η διπλωματία πρέπει να παραμείνει στην πρώτη γραμμή και ο διάλογος είναι ο μόνος δρόμος για την αποκατάσταση της σταθερότητας». Τόνισε επίσης ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση «είναι παρούσα, συμμετέχει ενεργά και συνεργάζεται στενά με τους εταίρους της σε αυτό το μέρος της γειτονιάς της, δεσμευμένη στην προώθηση των κοινών μας στόχων για σταθερότητα, ασφάλεια και ευημερία».

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανέφερε -μεταξύ άλλων- ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη δείξει τις καταστροφικές του συνέπειες, προσθέτοντας ότι η ΕΕ στέκεται με αλληλεγγύη στις χώρες και στους λαούς της περιοχής. Παράλληλα, σημείωσε ότι τα Στενά του Ορμούζ θα πρέπει να ξανανοίξουν αμέσως, χωρίς περιορισμούς και χωρίς διόδια. «Η κατάσταση στον Λίβανο είναι θέμα μεγάλης ανησυχίας για εμάς», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Χεζμπολάχ είναι υπαρξιακή απειλή για τον Λίβανο και αποσταθεροποιητικός παράγοντας στην περιοχή.

Από την πλευρά της, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανέφερε -μεταξύ άλλων- ότι «κοινός μας στόχος είναι να διαπραγματευθούμε μια διαρκή ειρήνη που να προνοεί ελεύθερη ναυσιπλοΐα από τα Στενά του Ορμούζ». Εκφράζοντας την πλήρη αλληλεγγύη της ΕΕ στους εταίρους της στη Μέση Ανατολή, ζήτησε να γίνει σεβαστή η εδαφική ακεραιότητα του Λιβάνου, ενώ τόνισε ότι δεν αρκεί η προσωρινή κατάπαυση του πυρός. Παράλληλα, ευχαρίστησε τα κράτη του Κόλπου για τη στήριξή τους στον επαναπατρισμό Ευρωπαίων πολιτών. Αναφερόμενη στις σχέσεις της ΕΕ με τους εταίρους της στη Μέση Ανατολή, είπε ότι «οι δεσμοί γίνονται ισχυρότεροι σε περιόδους κρίσης. Δεν είμαστε απλώς εταίροι στη διαχείριση της κρίσης, αλλά εταίροι για το μέλλον».

Απλώνουν χέρι συνεργασίας προς την ΕΕ

Από τους περιφερειακούς εταίρους μίλησαν οι ηγέτες του Λιβάνου και της Συρίας.

Ο Πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, ανέφερε ότι στη συνάντηση περιέγραψε την πραγματικότητα του Λιβάνου. Ο πόλεμος ήρθε σε μια εποχή όπου ο Λίβανος δεν είχε ακόμα ανακάμψει από προηγούμενους πολέμους, σημείωσε, προσθέτοντας ότι η χώρα του «πληρώνει ένα πολύ μεγάλο ανθρωπιστικό τίμημα». Παρόλα αυτά, συνέχισε, ο Λίβανος δεν θεωρεί ότι αντιμετωπίζει σύρραξη, αλλά βλέπει τεράστιες δυνατότητες για οικονομική ολοκλήρωση και διασύνδεση σε υπηρεσίες και εμπόριο.

Ο Πρόεδρος της Συρίας, Αχμέτ Αλ Σάρα, δήλωσε ότι η συνάντηση «δείχνει πολιτική ωριμότητα». Είπε ακόμη ότι η ασφάλεια της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής είναι αλληλένδετες, σημειώνοντας ότι «η Ευρώπη χρειάζεται τη Συρία όσο η Συρία χρειάζεται την Ευρώπη». Επιπλέον, κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει τις ευθύνες της για την επιθετικότητα του Ισραήλ στο έδαφος της χώρας του.

Ψήφος εμπιστοσύνης στην Κύπρο

Οι τοποθετήσεις των επικεφαλής των Ευρωπαϊκών Θεσμών, αλλά και η αποκάλυψη του Νίκου Χριστοδουλίδη για την ισχυρή στήριξη από την Πολωνία, δίνουν μία σημαντική ψήφο εμπιστοσύνης στην κυπριακή πρωτοβουλία για τα επόμενα βήματα που θα γίνουν σε σχέση με το άρθρο 42.7 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ήταν αρκούντως ξεκάθαροι στηρίζοντας τα επόμενα βήματα στη συζήτηση. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπογράμμισε πως το περιεχόμενο της ρήτρας είναι ξεκάθαρο, ότι δηλαδή η συνδρομή ανάμεσα στα κράτη-μέλη της ΕΕ είναι υποχρεωτική.

Η φον ντερ Λάιεν σημείωσε ότι η συνθήκη δεν λέει ακριβώς τι πρέπει να γίνει σε περίπτωση που ένα κράτος δεχθεί επίθεση και αυτό είναι ένα ζήτημα που πρέπει να δουν.

Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επανέλαβε και δημοσίως, ό,τι είχε πει και στη διάρκεια του δείπνου στην Αγία Νάπα, ότι το άρθρο δεν πρέπει να παραμείνει ένα νεκρό κείμενο. Τόνισε δε με ικανοποίηση ότι υπάρχουν κράτη-μέλη της ΕΕ που είναι στον σκληρό πυρήνα του ΝΑΤΟ, όπως η Πολωνία, που υποστηρίζουν με θέρμη την πρωτοβουλία της Λευκωσίας ώστε να δοθεί ουσία στο σχετικό άρθρο.

Εντός Μαΐου προγραμματίζεται άσκηση προσομοίωσης σε επίπεδο πρέσβεων, με διάφορα σενάρια που αφορούν το πώς αντιδρά η ΕΕ σε ενεργοποίηση του άρθρου 42.7. Μετά την άσκηση, αναμένεται έκθεση προς την Επιτροπή, η οποία θα τη διαβιβάσει στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων. Το σώμα αυτό θα καταγράψει τα ευρήματα, αλλά το κείμενο που θα προκύψει δεν θα είναι οριστικό- τα κράτη-μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν δικές τους εισηγήσεις.

Η κυπριακή προσέγγιση ξεκινά από ένα κεντρικό νομικό επιχείρημα: η συνδρομή των υπόλοιπων 26 κρατών-μελών, όταν ένα κράτος ενεργοποιεί το άρθρο 42.7, δεν είναι πολιτική επιλογή. Είναι νομικό καθήκον.