ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ/ΑΠΟΣΤΟΛΗ

Η Κυπριακή Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης άφησε πολύ θετικό αποτύπωμα ως προς την αποστολή που ανέλαβε κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 και έστρωσε το έδαφος για αρκετά θέματα. Για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο η σκληρή και ουσιαστική συζήτηση τώρα ξεκινά. Ως προς την Ουκρανία, η ενταξιακή της πορεία τα επόμενα χρόνια θα δοκιμάσει τις θέσεις και τις προθέσεις πολλών χωρών, όπως και τα ανοίγματα προς τη Μέση Ανατολή, καθώς η ιρλανδική Προεδρία δεν αναμένεται να ακολουθήσει τον βηματισμό της Κυπριακής Προεδρίας.

Στο Ουκρανικό, η ικανοποίηση όλων στις Βρυξέλλες ότι, για πρώτη φορά μετά από καιρό, η ΕΕ κατάφερε να υιοθετήσει ομόφωνη απόφαση όλων των 27 κρατών-μελών έμεινε στη σκιά των διαφωνιών – κάποιες από τις οποίες ήταν έντονες – για τις μελλοντικές επαφές και τον ρόλο της Ένωσης. Διαφωνίες παραμένουν και σ’ ό,τι αφορά τη στάση που πρέπει να τηρηθεί έναντι της Ρωσίας.

Στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο τα δύσκολα αρχίζουν τώρα. Πίσω από την ικανοποίηση όλων για όσα παρέδωσε η Κυπριακή Προεδρία – αυτό ακριβώς που της ζητήθηκε να πράξει – ακολουθεί η πολύ δύσκολη διαπραγμάτευση των αριθμών, με την ΕΕ χωρισμένη σε δύο στρατόπεδα ως προς τα συμφέροντά τους. Κάποιοι απορρίπτουν ακόμα και τις συμβιβαστικές φόρμουλες που έχουν παρουσιαστεί έως τώρα.

Στο θέμα της Μέσης Ανατολής, μπορεί να υπάρχει καταγεγραμμένη ομοφωνία στα θέματα αρχής, πλην όμως η σύνοδος ανέδειξε σημαντικές διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών σχετικά με τη λήψη εμπορικών μέτρων κατά του Ισραήλ. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στη συνέντευξη Τύπου στο τέλος της συνόδου, μίλησε για τη σημασία έργων όπως ο IMEC. Το επόμενο διάστημα θα διαφανεί πώς βλέπουν ανάλογα έργα τα κράτη μέλη και κυρίως εκείνες οι χώρες που ζητούν σκληρή γραμμή κατά του Ισραήλ – μία από τις χώρες που συμμετέχουν στον IMEC. Η Ιρλανδία, που αναλαμβάνει την 1η Ιουλίου την Προεδρία της ΕΕ, μαζί με την Ισπανία πρωτοστατούν στη λήψη απόφασης για μερική αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ-Ισραήλ. Η Γερμανία και η Ιταλία φρόντισαν στη σύνοδο να μπλοκάρουν κάθε αυστηρό οικονομικό μέτρο κατά του Ισραήλ.

Τι λένε τα Συμπεράσματα και τι είπαν οι τρεις πρόεδροι

Στη συνέχεια καταγράφονται όσα αναφέρονται στα συμπεράσματα για συγκεκριμένα ζητήματα που βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα της ΕΕ, καθώς και όσα είπαν ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας στη διάρκεια της κοινής συνέντευξης Τύπου.

  • Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034: Η Κυπριακή Προεδρία παρουσίασε αναθεωρημένο διαπραγματευτικό πλαίσιο με αριθμητικά στοιχεία, πετυχαίνοντας τρεις μερικές γενικές προσεγγίσεις σε βασικά χρηματοδοτικά μέσα. Ο Χριστοδουλίδης μίλησε για «καθοριστικό βήμα» που διαφυλάσσει φακέλους όπως το Ταμείο Συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική, ενώ η φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε «σημαντικό βήμα προς τα εμπρός» τη συμφωνία επί της νέας αρχιτεκτονικής του προϋπολογισμού και το πρώτο «negotiating box» με συγκεκριμένα στοιχεία. Ο Κόστα εκτίμησε ότι η ΕΕ είναι «ένα βήμα πιο κοντά» σε προϋπολογισμό που ανταποκρίνεται στις φιλοδοξίες της Ένωσης. Τα επίσημα Συμπεράσματα καταγράφουν πιο λιτά την ανταλλαγή απόψεων μετά την παρουσίαση του πλαισίου και καλούν την ιρλανδική Προεδρία να προωθήσει τις εργασίες έως τον Οκτώβριο 2026. Στόχος είναι συμφωνία πριν το τέλος του 2026, ώστε να εκδοθούν οι νομοθετικές πράξεις το 2027 και να εξασφαλιστεί αδιάλειπτη χρηματοδότηση από τον Ιανουάριο 2028.
  • Στήριξη Ουκρανίας / Πόλεμος / Κυρώσεις / Ρωσία: Οι τρεις πρόεδροι αναφέρθηκαν στη συμφωνία για πακέτο χρηματοδοτικής βοήθειας 90 δισ. ευρώ και στην υιοθέτηση του 20ού πακέτου κυρώσεων, με τη φον ντερ Λάιεν να τονίζει την ανανέωση των κυρώσεων για δώδεκα μήνες αντί έξι ως «ισχυρό πολιτικό μήνυμα». Ο Κόστα υπεραμύνθηκε του θεσμικού ρόλου της Κομισιόν και του Συμβουλίου απέναντι στις αξιώσεις της Συμμαχίας των Προθύμων, δηλώνοντας ότι «δεν έχει έρθει ακόμη η ώρα για διαπραγματεύσεις» με τη Ρωσία. Τα επίσημα Συμπεράσματα είναι πολύ πιο εκτενή και αιχμηρά: καταδικάζουν ονομαστικά το πλήγμα κατά της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου και το περιστατικό ρωσικού drone με εκρηκτικά σε πολυκατοικία στη Ρουμανία, καθώς και τη στρατιωτική υποστήριξη της Ρωσίας από Βόρεια Κορέα, Ιράν και Λευκορωσία. Προσβλέπουν στη Διάσκεψη Ανάκαμψης της Ουκρανίας στο Γκντανσκ (25-26 Ιουνίου) και ζητούν ταχεία έγκριση της 21ης δέσμης κυρώσεων, με ρητή πρόνοια ότι η Ρωσία δεν θα κανονικοποιηθεί σε αθλητικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις όσο διαρκεί ο πόλεμος. Περιλαμβάνουν επίσης ζητήματα που απουσίαζαν εντελώς από τη συνέντευξη Τύπου, όπως η επιστροφή απαχθέντων ουκρανικών παιδιών και οι τεχνικές εργασίες για τους πρώην Ρώσους μαχητές ως εσωτερική απειλή της ΕΕ.
  • Ουκρανία – Διεύρυνση: Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρέτισε το άνοιγμα της ομάδας κεφαλαίων «Θεμελιώδη πεδία» στις 15 Ιουνίου 2026 τόσο για την Ουκρανία όσο και για τη Μολδαβία, μετά από δύο χρόνια αδιεξόδου, όπως σημείωσε ο Χριστοδουλίδης. Η φον ντερ Λάιεν και ο Κόστα το χαρακτήρισαν «ιστορικό ορόσημο» και συνεχάρησαν τον Ζελένσκι, με τον Κόστα να υπογραμμίζει ότι ήταν η πρώτη φορά από τον Δεκέμβριο 2024 που τα συμπεράσματα για την Ουκρανία εγκρίθηκαν από τους 27. Ο Χριστοδουλίδης ανέφερε επίσης συγκεκριμένη πρόοδο για το Μαυροβούνιο και την Αλβανία, λεπτομέρειες που όμως δεν εμφανίζονται στο επίσημο κείμενο. Τα Συμπεράσματα προσβλέπουν στο άνοιγμα και άλλων ομάδων κεφαλαίων σύμφωνα με την αξιοκρατική προσέγγιση, στη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Μολδαβίας στις 22 Ιουνίου και επικροτούν τη Σύνοδο ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων στο Τίβατ. Η στρατηγική συζήτηση για τη διεύρυνση στο σύνολό της παραπέμπεται επισήμως στον Οκτώβριο 2026.
  • Συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν / Στενά Ορμούζ: Η φον ντερ Λάιεν και ο Κόστα χαρακτήρισαν την ενδιάμεση συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν «σημαντική εξέλιξη» που ανοίγει δρόμο για αποκατάσταση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και για περιφερειακή σταθερότητα. Η φον ντερ Λάιεν συνέδεσε την κρίση με την ανάγκη διαφοροποίησης ενεργειακών διαδρόμων όπως ο IMEC, ενώ ο Κόστα έδωσε έμφαση και στον σεβασμό της κυριαρχίας του Λιβάνου. Τα επίσημα Συμπεράσματα επικροτούν το μνημόνιο συνεννόησης ΗΠΑ-Ιράν και συγχαίρουν ρητά το Πακιστάν, το Κατάρ και άλλους περιφερειακούς εταίρους για τις διαμεσολαβητικές τους προσπάθειες. Υπενθυμίζουν τον ρόλο της ναυτικής επιχείρησης EUNAVFOR ASPIDES και ζητούν την ενίσχυσή της, ενώ καλούν ρητά το Ιράν να σταματήσει τη βία και την καταστολή εις βάρος του δικού του λαού – ζήτημα που δεν αναφέρθηκε καθόλου στη συνέντευξη Τύπου. Τέλος, επισημαίνουν πιθανές επιπτώσεις στις μεταναστευτικές ροές, καλώντας για ετοιμότητα σε συνεργασία με χώρες καταγωγής και διέλευσης.
  • Μέση Ανατολή – Γάζα / Δυτική Όχθη / Λίβανος: Ο Κόστα ανέφερε στη συνέντευξη Τύπου τη «δραματική ανθρωπιστική κατάσταση» στη Γάζα και τις εξελίξεις στη Δυτική Όχθη, ενώ η φον ντερ Λάιεν αρκέστηκε σε γενική αναφορά για αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και σεβασμό της κυριαρχίας του Λιβάνου. Τα επίσημα Συμπεράσματα είναι πολύ πιο αναλυτικά και πολιτικά αιχμηρά, απαιτώντας από το Ισραήλ άνοιγμα σημείων διέλευσης και λειτουργία του θαλάσσιου διαδρόμου της Κύπρου, ενώ απορρίπτουν κατηγορηματικά την πρόθεση του Ισραήλ να ελέγξει το 70% της Γάζας. Καταδικάζουν την κακομεταχείριση κρατουμένων μετά την αναχαίτιση του Στολίσκου Sumud και στρέφονται κατά της επέκτασης οικισμών στην περιοχή Ε1, παραπέμποντας στη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου του 2024. Για τον Λίβανο, ζητούν πλήρη εφαρμογή της κατάπαυσης πυρός και πλήρη αφοπλισμό της Χεζμπολάχ βάσει της απόφασης 1701 του ΣΑΗΕ, καταδικάζοντας παράλληλα τις επιθέσεις κατά της UNIFIL. Κανένα από αυτά τα συγκεκριμένα στοιχεία – Sumud, Ε1, το 70% της Γάζας, η UNIFIL – δεν αναφέρθηκε στις δηλώσεις των τριών προέδρων.

Εμπόριο, Κίνα και ανταγωνισμός

  • ΕΕ–Κίνα / Εμπορική Άμυνα: Η φον ντερ Λάιεν παρουσίασε στη συνέντευξη Τύπου συγκεκριμένα στοιχεία για το εμπόριο με την Κίνα – αύξηση εισαγωγών 45% σε πέντε χρόνια και ιστορικό εμπορικό έλλειμμα 360 δισ. ευρώ το 2025 – και ανήγγειλε νέο, ουδέτερο ως προς τη χώρα, εργαλείο διαφοροποίησης. Ο Κόστα μίλησε γενικότερα για παγκόσμιες οικονομικές ανισορροπίες που έχουν καταστεί μη βιώσιμες και για την ανάγκη «ίσων όρων για όλους». Τα επίσημα Συμπεράσματα, αντίθετα, περιορίζονται σε μία γενική αναφορά περί «στρατηγικής συζήτησης για τις παγκόσμιες μακροοικονομικές ανισορροπίες», χωρίς καμία ονομαστική αναφορά στην Κίνα. Αυτό αποτελεί τη σημαντικότερη απόκλιση ανάμεσα στις δύο πηγές: τα αριθμητικά στοιχεία και η ρητή στόχευση στην Κίνα φαίνεται να προέρχονται αποκλειστικά από τη ρητορική της συνέντευξης Τύπου και όχι από το διαπραγματευμένο κείμενο των 27.
  • Ανταγωνιστικότητα / Απλούστευση Νομοθεσίας: Ο Χριστοδουλίδης αναφέρθηκε σε συμφωνίες για Τεχνητή Νοημοσύνη, Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις, χημικά και ασφάλεια τροφίμων, καθώς και στην ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του Τελωνειακού Κώδικα. Η φον ντερ Λάιεν χαιρέτισε τη συμφωνία για αναθεώρηση των κανόνων δικαιωμάτων επιβατών αεροπορικών μεταφορών, την πρώτη μεγάλη μεταρρύθμιση εδώ και δύο δεκαετίες. Τα επίσημα Συμπεράσματα εστιάζουν αντίθετα στο θεματολόγιο «Μία Ευρώπη, μία αγορά» και σε μια πιο τεχνική εκκρεμότητα, την επανεξέταση του συστήματος ΣΕΔΕ, με πρόταση της Επιτροπής αναμενόμενη έως τα μέσα Ιουλίου 2026. Δεν υπάρχει καμία ονομαστική αναφορά σε ΑΙ, ΜΜΕ, χημικά ή Τελωνειακό Κώδικα στο επίσημο κείμενο, και το θέμα της ανταγωνιστικότητας στο σύνολό του παραπέμπεται για περαιτέρω συζήτηση τον Οκτώβριο 2026.
  • Ευρωπαϊκή Άμυνα και Ασφάλεια: Ο Χριστοδουλίδης ανέφερε πρόοδο μέσω της εφαρμογής του SAFE με αποφάσεις χρηματοδοτικής συνδρομής για 18 κράτη μέλη, καθώς και προώθηση της ατζέντας Στρατιωτικής Κινητικότητας και του Άρθρου 42.7. Τα επίσημα Συμπεράσματα είναι πολύ πιο αναλυτικά, θέτοντας τον στόχο αποφασιστικής ενίσχυσης της αμυντικής ετοιμότητας έως το 2030 με προσέγγιση «360 μοιρών». Καταδικάζουν ονομαστικά το περιστατικό του ρωσικού drone στη Ρουμανία και αναφέρονται στο έργο «Eastern Flank Watch» για την ανατολική πτέρυγα της ΕΕ, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη συμπληρωματικότητα με το ΝΑΤΟ. Προβλέπουν αναλυτική λίστα δράσεων, από συνασπισμούς δυνατοτήτων σε drones και αεράμυνα μέχρι τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, με στόχο συμφωνία έως το τέλος του 2026 για το πρόγραμμα αμυντικής καινοτομίας και τη στρατιωτική κινητικότητα. Κανένα από τα στοιχεία Eastern Flank Watch, ΝΑΤΟ ή drones δεν αναφέρθηκε στη συνέντευξη Τύπου.
  • Εμπορικές Συμφωνίες με Τρίτες Χώρες: Ο Χριστοδουλίδης ανέφερε «σημαντικά αποτελέσματα» στην ενίσχυση εμπορικών και πολιτικών σχέσεων της ΕΕ, αναφέροντας ονομαστικά τις συμφωνίες με Mercosur, Μεξικό, Ελβετία και ΗΠΑ, καθώς και πρόοδο στις σχέσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο μετά το Brexit. Κανένα από αυτά τα θέματα δεν εμφανίζεται στα επίσημα Συμπεράσματα της συνόδου της 18-19 Ιουνίου. Η απουσία αυτή δείχνει ότι πρόκειται για στοιχεία του γενικότερου απολογισμού της Κυπριακής Προεδρίας και όχι για περιεχόμενο αυτής καθαυτής της συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Πρόκειται, συνεπώς, για το θέμα με τη μεγαλύτερη απόκλιση ανάμεσα στις δύο πηγές, αφού εμφανίζεται αποκλειστικά στη ρητορική της συνέντευξης Τύπου.

Κοινωνία και μετανάστευση

  • Μεταναστευτικό: Ο Χριστοδουλίδης ανέφερε ως «σημαντικό ορόσημο» τη συμφωνία επί του Κανονισμού για τις Επιστροφές και την εποπτεία της έναρξης εφαρμογής του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Τα επίσημα Συμπεράσματα είναι πολύ πιο λιτά, περιοριζόμενα σε γενικό απολογισμό προόδου του νομοθετικού θεματολογίου με αναφορά στην πρόσφατη επιστολή της Προέδρου της Επιτροπής. Δεν αναφέρεται ονομαστικά ούτε ο Κανονισμός Επιστροφών ούτε το Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου στο επίσημο κείμενο. Η ουσιαστική στρατηγική συζήτηση για τη μετανάστευση παραπέμπεται επισήμως στη σύνοδο του Οκτωβρίου 2026.
  • Παράνομα Ναρκωτικά: Ο Κόστα σημείωσε ότι ήταν η πρώτη φορά που οι 27 συζήτησαν συλλογικά την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών, τονίζοντας την ανάγκη στοχευμένων μέτρων και συμπράξεων με τρίτες χώρες. Τα επίσημα Συμπεράσματα επιβεβαιώνουν αυτή την ολοκληρωμένη προσέγγιση σε τοπικό, εθνικό, ενωσιακό και διεθνές επίπεδο, αναφέροντας ονομαστικά τον Ευρωπαϊκό Συνασπισμό κατά των Ναρκωτικών. Προσθέτουν ένα στοιχείο που δεν αναφέρθηκε στη συνέντευξη: την πρόθεση της Επιτροπής και της Ύπατης Εκπροσώπου να προτείνουν νέο οριζόντιο καθεστώς κυρώσεων κατά ομάδων διεθνικού οργανωμένου εγκλήματος. Το θέμα θα επανεξεταστεί όταν κριθεί σκόπιμο, χωρίς να καθορίζεται συγκεκριμένη ημερομηνία.
  • Κοινωνική Πολιτική: Ο Χριστοδουλίδης ανέφερε γενικά πρόοδο σε ζητήματα κοινωνικής πολιτικής, δικαιωμάτων επιβατών, κοινωνικής ασφάλισης, υγείας και δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών. Τα επίσημα Συμπεράσματα δεν περιλαμβάνουν αυτοτελή ενότητα για την κοινωνική πολιτική, με τη μόνη συγγενική αναφορά να αφορά το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις για το 2026. Δεν υπάρχει αντιστοιχία ανάμεσα στις δύο πηγές σε αυτό το θέμα, καθώς πρόκειται για διαφορετικά αντικείμενα πολιτικής. Η αναφορά του Χριστοδουλίδη φαίνεται να συνοψίζει ευρύτερο απολογισμό της εξάμηνης Προεδρίας και όχι συγκεκριμένο σημείο της συνόδου της 18-19 Ιουνίου.

Αποτίμηση της Κυπριακής Προεδρίας

 Οι τρεις πρόεδροι αφιέρωσαν εκτενές τμήμα της συνέντευξης Τύπου σε προσωπικές δηλώσεις και ευχαριστίες, με τον Χριστοδουλίδη να εκφράζει υπερηφάνεια για «μοναδική τιμή» και να μιλά για αποτελέσματα που «μιλούν από μόνα τους». Η φον ντερ Λάιεν ευχαρίστησε την κυπριακή ομάδα για τη «σκληρή δουλειά» και την «επιδέξια καθοδήγηση» σε μια ιδιαίτερα απαιτητική περίοδο. Ο Κόστα μίλησε για την ενότητα ως κοινό παρονομαστή των τριών βασικών προτεραιοτήτων και ευχαρίστησε προσωπικά τον «αγαπητό Νίκο».

Τα θετικά σχόλια των επικεφαλής των ευρωπαϊκών θεσμών δίνουν στην Κύπρο ένα ευνοϊκό πρόσημο, καθώς η χώρα τους επόμενους μήνες θα παρακολουθεί με προσοχή αν η δουλειά που έγινε το πρώτο εξάμηνο του 2026 είχε αντίκτυπο στο οικοδόμημα της ΕΕ.