Made in Israel και στην Κύπρο; Η αμυντική βιομηχανία του Ισραήλ «χτυπά την πόρτα» μετά τον Χέρτσογκ

Η ισραηλινή αμυντική βιομηχανία ψάχνει συνεχώς για χώρους επέκτασης των δραστηριοτήτων της εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Κύπρος είναι μια από τις χώρες αυτές με τις οποίες θα μπορούσε να υπάρξει συνεργασία, που όπως φαίνεται και από τις υφιστάμενες δράσεις σε Γερμανία και Ρουμανία θα υπάρξει και αντίστοιχο όφελος για την κυπριακή οικονομία.

Το ενδιαφέρον των ισραηλινών εταιρειών να δημιουργήσουν χώρους παραγωγής εδώ στην Κύπρο ήταν ένα από τα σημαντικά θέματα της τελευταίας επίσκεψης του Ισαάκ Χέρτσογκ στη Λευκωσία την περασμένη Πέμπτη. Σύμφωνα με πληροφορίες από πηγές που έχουν γνώση για τα όσα λέχθηκαν στη συνάντηση των Προέδρων της Κύπρου και του Ισραήλ, ισραηλινές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον αμυντικό τομέα ενδιαφέρονται πολύ να δημιουργήσουν έδρες και βιομηχανικές μονάδες στην Κύπρο.

Το ενδιαφέρον αυτό έχει να κάνει με τις σχέσεις που έχουν ήδη αναπτύξει οι εταιρείες αυτές με χώρες της ΕΕ αλλά και το πρόγραμμα SAFE. Δηλαδή η συνεργασία εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης κινείται σε δύο επίπεδα: σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικά όπως είναι το SAFE, και χωριστά τα κράτη μέλη μέσα από διμερείς συμφωνίες.

Για την Κύπρο το όφελος θα είναι παράλληλο καθώς μια τέτοια βιομηχανία θα συμβάλει σημαντικά στην οικονομία της χώρας και παράλληλα θα βοηθήσει και την ίδια στο δικό της κομμάτι αμυντικής ενίσχυσης, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά συστήματα σύγχρονου πολέμου.

Ραγδαία αναπτυσσόμενη συνεργασία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε μια συστηματική προσπάθεια επανεξοπλισμού, η οποία κινείται πάνω σε δύο άξονες: τον βαρύ οπλισμό, όπως διάφορα οπλικά συστήματα, άρματα μάχης και αεροσκάφη, και τα συστήματα σύγχρονης ασφάλειας, όπως αισθητήρες, αναχαιτιστικά και τεχνολογίες επιτήρησης.

Οι αγορές για όλο αυτό το φάσμα είναι πολύ συγκεκριμένες και εν μέρει περιορισμένες. Ως προς τον πρώτο άξονα, η βασική αγορά για όσα δεν κατασκευάζονται εντός ΕΕ είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, με τις οποίες υπάρχει ούτως ή άλλως άμεση σχέση σε οπλικά συστήματα λόγω και του ΝΑΤΟ.

Ως προς τον δεύτερο άξονα, που αφορά τις σύγχρονες μορφές πολέμου, η κατεύθυνση προς την οποία στρέφονται οι πλείστες ευρωπαϊκές χώρες για να ενισχύσουν την αμυντική τους θωράκιση είναι το Ισραήλ.

Αλώβητες από το πολιτικό κλίμα

Οι σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το Ισραήλ βρίσκονται συνεχώς στην κόψη του ξυραφιού. Στον τομέα της άμυνας όμως οι σχέσεις ανάμεσα σε ευρωπαϊκά κράτη και Ισραήλ έμειναν αλώβητες από το γενικότερο κλίμα, κάτι που αποδεικνύεται και από τους ίδιους τους αριθμούς.

Σ’ ένα πρόσφατο δημοσίευμά του το Politico κατέγραφε ορισμένες από τις συνεργασίες που έχουν αναπτυχθεί ανάμεσα σε ευρωπαϊκά κράτη και την ισραηλινή αμυντική βιομηχανία.

• Ολλανδία: Το 2025, η C4I and Cyber της Elbit Systems – ο τομέας κυβερνοασφάλειας της εταιρείας – κέρδισε σύμβαση ύψους 25 εκατ. ευρώ για την προμήθεια συστημάτων διαχείρισης πεδίου μάχης.
• Ισπανία: Το 2024, το ισπανικό υπουργείο Άμυνας ανέθεσε στη Rafael Advanced Defense Systems σύμβαση ύψους 1,17 εκατ. ευρώ χωρίς ανοιχτό διαγωνισμό. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε ακύρωση αμυντικών συμβάσεων ύψους 1 δισ. ευρώ με το Ισραήλ, αλλά από την άλλη η περιφερειακή κυβέρνηση της Μαδρίτης ζήτησε και έλαβε τον περασμένο Γενάρη βοήθεια από τη διεύθυνση κυβερνοασφάλειας του Ισραήλ για την προστασία κρίσιμων υποδομών.
• Δανία: Σύμβαση ύψους 6,5 εκατ. ευρώ της Elbit Systems Deutschland τον Σεπτέμβριο του 2025, για μια συσκευή που χρησιμεύει στην επεξεργασία και ανάλυση ηλεκτρονικών σημάτων.

Τον περασμένο Ιανουάριο Γερμανία και Ισραήλ υπέγραψαν μνημόνιο για κυβερνοασπίδα σε γερμανικό έδαφος με ισραηλινή τεχνολογία. Ένα μήνα μετά, τον Φεβρουάριο, Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ εγκαινίασαν στη Λευκωσία το κέντρο θαλάσσιας κυβερνοασφάλειας.

Η Ιταλία έδωσε προτεραιότητα στην ισραηλινή τεχνολογία ενώ προχώρησε και σε μια σημαντική κίνηση το 2024 δίνοντας κίνητρο σύμφωνα με το οποίο το ισραηλινό λογισμικό κυβερνοασφάλειας αντιμετωπίζεται ισότιμα με τα προϊόντα ΕΕ και ΝΑΤΟ στους δημόσιους διαγωνισμούς.

Μade in Israel σε ευρωπαϊκό έδαφος

Αυτό που Νίκος Χριστοδουλίδης και Ισάακ Χέρτσογκ συζήτησαν, όσον αφορά την ισραηλινή αμυντική βιομηχανία, δεν είναι κάτι το πρωτοφανές καθώς ήδη εντός της ΕΕ υπάρχουν αρκετά εργοστάσια και γραμμές παραγωγής ισραηλινών συμφερόντων.

Η Ρουμανία αποτελεί έναν από τους κεντρικούς κόμβους παραγωγής της Elbit Systems στην Ευρώπη. Η εταιρεία διαθέτει 7 παραγωγικές εγκαταστάσεις στη χώρα που προσφέρουν 1000 άμεσες θέσεις εργασίας (μηχανικοί, τεχνικοί) και πάνω από 2500 έμμεσες (τοπικοί προμηθευτές κ.λπ.).

Η Γερμανία εξελίσσεται σε βασικό πυλώνα για τα συστήματα αεράμυνας. Η Rafael Advanced Defense Systems, σε συνεργασία με το κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας και το επενδυτικό fund Aurelius, υπέγραψαν συμφωνία για τη μετατροπή του εργοστασίου της αυτοκινητοβιομηχανίας Volkswagen στο Οσναμπρίκ (Osnabrück) σε αμυντικό κέντρο. Rafael και IAI Europe μέσω Γερμανίας εξυπηρετούν ευρωπαϊκά συμβόλαια. Η μετατροπή του εργοστασίου στο Οσναμπρίκ αποτέλεσε σανίδα σωτηρίας και διέσωσε εκατοντάδες θέσεις εργασίας.

Η Ελλάδα εντάχθηκε ενεργά σε αυτό το δίκτυο μετά την εξαγορά της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας Intracom Defense (IDE) από την κρατική Israel Aerospace Industries (IAI). Μέσω αυτής της εξαγοράς, μέρος της παραγωγής και των ευρωπαϊκών προγραμμάτων ανάπτυξης (συμπεριλαμβανομένων κονδυλίων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας) υλοποιείται απευθείας σε ελληνικές εγκαταστάσεις.

Μια ραγδαία αναπτυσσόμενη βιομηχανία

Οι σημαντικές συμφωνίες για την κάλυψη συγκεκριμένων αμυντικών αναγκών εντός ΕΕ ήρθαν να δώσουν μεγαλύτερη ώθηση στην ισραηλινή αμυντική βιομηχανία, ιδιαίτερα σε τρεις τομείς:

• Αεράμυνα: Συστήματα προστασίας από πυραύλους και ρουκέτες.
• Κυβερνοασφάλεια: Προηγμένες ψηφιακές λύσεις προστασίας υποδομών.
• Τεχνολογία αιχμής: Τεχνητή νοημοσύνη και έξυπνα πυρομαχικά.

Οι αριθμοί έρχονται την ίδια ώρα να επιβεβαιώσουν ότι το αρνητικό κλίμα που επικρατεί κατά του Ισραήλ διεθνώς δεν αγγίζει την ισραηλινή αμυντική βιομηχανία καθώς καταγράφει ιστορικό ρεκόρ εσόδων, όχι μόνο λόγω αυξημένης εγχώριας ζήτησης αλλά και λόγω των μεγάλων εξαγωγών στην Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο.

Ο συνολικός τζίρος των τριών γιγάντων της ισραηλινής αμυντικής βιομηχανίας ξεπερνά τα 21,5 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.

• Elbit Systems: Τζίρος το 2025 στα 7,94 δισ. δολάρια (έναντι 6,83 δισ. το 2024), ενώ έχει ένα υπόλοιπο παραγγελιών που αγγίζει τα 25 δισεκατομμύρια δολάρια.
• Israel Aerospace Industries (IAI): 7,38 δισ. δολάρια τζίρο το 2025 έναντι 6,11 το 2024, σημειώνοντας 21% αύξηση.
• Rafael Advanced Defense Systems: Ο τζίρος το 2025 έφτασε τα 6,28 δισ. δολάρια, σε σύγκριση με 4,85 δισ. το 2024. Η κατασκευάστρια του Iron Dome πουλά περίπου τη μισή παραγωγή στο εξωτερικό.

Ισραηλινή ποιότητα vs τουρκική ποσότητα

Παρά το γεγονός ότι Ισραήλ και Τουρκία δεν είναι αντίπαλοι στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας ως προς τα προϊόντα που κατασκευάζουν, υπάρχει μεταξύ τους ένας σκληρός ανταγωνισμός για τα μερίδια της αγοράς αλλά και τη γεωπολιτική επιρροή που πάει πολύ πέρα από την περιοχή της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.

Το Ισραήλ είναι ο «εγκέφαλος»: Πουλάει τεχνολογία που ελάχιστες χώρες στον κόσμο κατέχουν.  Η Τουρκία είναι ο «κατασκευαστής»: Πουλάει έτοιμες, ολοκληρωμένες πλατφόρμες (πλοία, ελικόπτερα, τεθωρακισμένα) σε εξαιρετικά ανταγωνιστικές τιμές για χώρες της Ασίας ή της Αφρικής. Επίσης τα στοιχεία δείχνουν πως οι πελάτες των δύο χωρών διαφέρουν ριζικά λόγω πολιτικής. Το Ισραήλ έχει ως βασικούς αγοραστές τις χώρες της Δύσης (ΗΠΑ, ΕΕ) και χώρες της Ασίας με μεγάλους προϋπολογισμούς (Ινδία, Σιγκαπούρη). Οι δυτικές χώρες εμπιστεύονται το Ισραήλ για την ασφάλεια των συστημάτων τους.

Η Τουρκία έχει διεισδύσει σε αγορές στις οποίες το Ισραήλ δεν έχει πρόσβαση για πολιτικούς λόγους, όπως ο μουσουλμανικός κόσμος, οι χώρες του Κόλπου και πολλές αναπτυσσόμενες χώρες στην Αφρική.