Πίσω από την κλειστή πόρτα του Εθνικού Συμβουλίου – Τι λένε και τι εισηγούνται οι πολιτικοί αρχηγοί στον Πρόεδρο

Η διαχείριση του Κυπριακού βρίσκεται στα χέρια του εκάστοτε Προέδρου της Δημοκρατίας. Ωστόσο, η πολιτική ηγεσία, στο πλαίσιο του Εθνικού Συμβουλίου, έχει το δικό της ρόλο. Το ερώτημα είναι αν η σημερινή πολιτική ηγεσία μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτόν και να πάει ένα βήμα πέρα από την κριτική, τη δήλωση ή την ανάρτηση.

Τρεις ημέρες μετά την επιστροφή του από τη Νέα Υόρκη, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης συναντήθηκε με τους αρχηγούς των κομμάτων στο Προεδρικό Μέγαρο, για να τους ενημερώσει για όσα συνέβησαν στο Κυπριακό κατά την Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου. Στη Νέα Υόρκη ο ΠτΔ είχε και άλλες συναντήσεις, που στην παρούσα φάση δεν απασχολούσαν τα κόμματα.

Όταν, λοιπόν, έκλεισε η πόρτα της αίθουσας συνεδριάσεων, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έκανε τη δική του αποτίμηση των πεπραγμένων και εξέφρασε κάποιες εκτιμήσεις για τη συνέχεια.

Στη συνεδρία αυτή, δεδομένου ότι το τρίμηνο μέχρι το τέλος του χρόνου είναι σημαντικό για το Κυπριακό, ο Πρόεδρος ζήτησε από το Εθνικό Συμβούλιο, το οποίο θεωρητικά είναι συμβουλευτικό σώμα, να καταθέσει εισηγήσεις. Και εκεί φάνηκε ξεκάθαρα ότι κάποιοι δυσκολεύονται, όταν από την κριτική καλούνται να περάσουν σε προτάσεις για τους χειρισμούς στο Κυπριακό.

Μιλήσαμε με πρόσωπα που ήταν παρόντα στη συνεδρία και συμμετέχουν τακτικά στο Εθνικό Συμβούλιο. Αυτό που καταγράψαμε, μεταξύ άλλων, είναι μια απόκλιση ανάμεσα στα πολλά που λέγονται στις δημόσιες δηλώσεις και στα ελάχιστα που διατυπώνονται μέσα στην αίθουσα.

Έτοιμος και αναλυτικός ο Στέφανος

Όπως προκύπτει από τις πληροφορίες μας, καθ’ όλα έτοιμος να καταθέσει απόψεις για το Κυπριακό, εάν του ζητηθεί, εμφανίστηκε ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, Στέφανος Στεφάνου.

Ο ΓΓ του ΑΚΕΛ υποστηρίζει ότι το έγγραφο των συγκλίσεων πρέπει να αποτελέσει τη βάση για την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Μάλιστα, κατά τη συζήτηση, ο κ. Στεφάνου έδειξε να ανησυχεί για όσα ανέφερε η Μαρία Άνχελα Ολγκίν στην τελευταία της δήλωση, ότι δηλαδή οι συγκλίσεις «θα τεθούν στη διάθεση των μερών, όταν θα επαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις». Έθεσε, παράλληλα, το ερώτημα πώς μπορούν να επαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις, όταν οι συγκλίσεις δεν έχουν δοθεί προηγουμένως στα μέρη.

Ένα πρόσθετο στοιχείο ανησυχίας στις τοποθετήσεις του κ. Στεφάνου αφορά την επόμενη μέρα μετά την αποχώρηση του Αντόνιο Γκουτέρες από τη θέση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Όπως εκτιμά, θα χαθεί πολύς χρόνος μέχρι να ενημερωθεί ο διάδοχός του, ο οποίος ενδέχεται να θέλει να δώσει το δικό του στίγμα σε όλη τη διαδικασία.

Σύμφωνα με όσα φέρεται να είπε ο ΓΓ του ΑΚΕΛ, ανησυχία για την πορεία των εξελίξεων προκαλούν επίσης τα αρνητικά μηνύματα της Τουρκίας τόσο προς την Κύπρο όσο και προς την Ελλάδα, αλλά και η στάση της ΕΕ απέναντι στην Τουρκία. Ως παράδειγμα ανέφερε ότι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν έκανε καμία αναφορά στο Κυπριακό στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης (State of the Union) στο Ευρωκοινοβούλιο.

Θέση του ΑΚΕΛ, όπως μεταφέρθηκε και στο τελευταίο Εθνικό Συμβούλιο, είναι ότι πρέπει να διαφυλαχθεί το διαπραγματευτικό κεκτημένο, στο οποίο περιλαμβάνονται και οι συγκλίσεις. Όσον αφορά το πλαίσιο Γκουτέρες, ο κ. Στεφάνου θεωρεί ότι, εφόσον και ο ίδιος ο ΓΓ του ΟΗΕ θέλει να το διατηρήσει, πρέπει να βρεθεί τρόπος να πάρει άλλο όνομα.

Να πάει επιστολή με τις εισηγήσεις

Ο κ. Στεφάνου εισηγήθηκε να σταλεί επιστολή στον ΓΓ του ΟΗΕ με τις προτάσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς. Σημείωσε, επίσης, ότι πρέπει να δοθεί έμφαση στα ανοικτά ζητήματα, όπως το περιουσιακό, η πολιτική ισότητα και η ασφάλεια.

Σημαντική πτυχή της παρέμβασής του ήταν η πρόταση για τη διαδικασία, η οποία θα περιλάμβανε τα εξής στάδια: καταγραφή και επίδοση των συγκλίσεων, υποβολή παρατηρήσεων από τις δύο πλευρές, σχόλια του ΟΗΕ επί των παρατηρήσεων, δικαίωμα των μερών να προβούν σε αλλαγές, συζήτηση των εκκρεμών θεμάτων και επίτευξη στρατηγικής συμφωνίας.

Συμφώνησε με Πρόεδρο και Στέφανο

Στη δική της τοποθέτηση, η Πρόεδρος του ΔΗΣΥ, Αννίτα Δημητρίου, συμφώνησε ότι το περιεχόμενο της δήλωσης Ολγκίν για τα ΜΟΕ είναι προβληματικό. Τάχθηκε, επίσης, υπέρ της θέσης του Προέδρου Χριστοδουλίδη ότι δεν μπορεί να κηρυχθεί αδιέξοδο, αλλά και υπέρ της πρότασης του κ. Στεφάνου να σταλεί επιστολή στον ΓΓ του ΟΗΕ εκ μέρους της ελληνοκυπριακής πλευράς.

Υπογράμμισε, επιπλέον, την ανάγκη για περισσότερες διεργασίες και επαφές με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στις δηλώσεις της μετά τη συνεδρία του Εθνικού Συμβουλίου, η κ. Δημητρίου είπε: «Βρισκόμαστε σε μια κρίσιμη καμπή για το Κυπριακό, ειδικά ενόψει της λήξης της θητείας του ΓΓ [του ΟΗΕ]. Η έγνοια μας αυτή τη στιγμή είναι να δούμε πώς δημιουργούμε τις προϋποθέσεις για να οδηγηθούμε σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις».

Τίποτα για την Τουρκία

Ο Πρόεδρος του ΕΛΑΜ, Χρίστος Χρίστου, διερωτήθηκε αν υπάρχει προοπτική για διεθνή διάσκεψη, και ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης απάντησε ότι αυτή παραμένει μία από τις βασικές του επιδιώξεις.

Ως προς τα 19 σημεία που πρότεινε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, τόσο στη συνάντηση με τον Τουφάν Έρχιουρμαν όσο και σε εκείνη με τον ΓΓ του ΟΗΕ και την κ. Ολγκίν, ο κ. Χρίστου εξέφρασε τη διαφωνία του.

Αρνητικός ήταν και στο κεφάλαιο των ευρωτουρκικών, τονίζοντας, σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, ότι η Τουρκία δεν πρέπει να πάρει τίποτα από την ΕΕ, αν δεν κάνει βήματα καλής θέλησης.

Δημόσια, ο κ. Χρίστου δήλωσε ότι «η θέση του ΕΛΑΜ είναι ότι δεν συμφωνούμε με βάση τη λύση του Κυπριακού τη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία και θεωρούμε ότι το Εθνικό Συμβούλιο στο σύνολό του πρέπει να αποφασίσει για μια νέα πορεία, για μια νέα στρατηγική». Σύμφωνα με τον Πρόεδρο του ΕΛΑΜ, η νέα αυτή στρατηγική πρέπει να οδηγήσει «σε μια νέα βάση για λύση του Κυπριακού, η οποία θα επικυρώνει τον κυπριακό Ελληνισμό και θα εγγυάται τη μακροημέρευση των επόμενων γενεών».

Έτοιμος και ο Νικόλας

Αρκούντως έτοιμος να καταθέσει εισηγήσεις ενώπιον του Νίκου Χριστοδουλίδη ήταν, όπως πληροφορούμαστε, και ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, Νικόλας Παπαδόπουλος. Στην παρέμβασή του χαρακτήρισε ορθή την πρακτική του ΠτΔ να καταθέτει προτάσεις, καθώς έτσι εκτίθεται η αδιαλλαξία της άλλης πλευράς.

Ο κ. Παπαδόπουλος θεωρεί ότι οι Τούρκοι αξιοποιούν το θέμα των συγκλίσεων για να κερδίζουν χρόνο. Εξέφρασε, παράλληλα, την ανησυχία ότι η τουρκική πλευρά δεν θα αποδεχθεί τις συγκλίσεις, αφού στόχος της παραμένει η αλλαγή της βάσης λύσης και τα «δύο κράτη». Προειδοποίησε, ακόμη, ότι η Τουρκία μπορεί να εμφανιστεί θετική σε μια διεθνή διάσκεψη, προσδοκώντας ότι εκεί θα κηρυχθεί ένα ακόμα αδιέξοδο.

Μεταξύ των εισηγήσεών του ήταν και το ενδεχόμενο συμφωνίας σε ένα νέο κοινό ανακοινωθέν, το οποίο θα διατυπώνει τις γενικές αρχές και θα μπορούσε να συμβάλει στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Διερωτήθηκε, όπως και ο κ. Στεφάνου, αν μπορεί να υπάρξει ένα νέο «πλαίσιο Γκουτέρες» με άλλη ονομασία.

Εναλλακτικά, θα έβλεπε μια διαδικασία που θα ξεκινά με εκ του σύνεγγυς διαπραγματεύσεις σε επιμέρους θέματα και θα κλιμακώνεται σταδιακά.

Η Τουρκία θα ροκανίζει χρόνο, εκτιμά ο Οδυσσέας

Ο Πρόεδρος του ΑΛΜΑ, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, θεωρεί απίθανο να προκύψει κάτι στο Κυπριακό το αμέσως επόμενο διάστημα. Εκτιμά ότι η Τουρκία δεν έχει κανένα λόγο να κινηθεί τώρα και θα επιλέξει να ροκανίζει το χρόνο μέχρι να αποχωρήσει ο Αντόνιο Γκουτέρες.

Στις δημόσιες δηλώσεις του, ο κ. Μιχαηλίδης ανέφερε ότι, σε σχέση με τα οδοφράγματα και ειδικότερα με εκείνο της Μιας Μηλιάς, είχε εισηγηθεί στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας να χειριστεί το θέμα έτσι ώστε η Τουρκία να μην μπορεί να προβάλει στη διεθνή κοινή γνώμη το επιχείρημα ότι η τουρκική πλευρά είναι θετική και η ελληνοκυπριακή αρνητική.

Απορρίπτει τον GSI ο Φειδίας, θέλει μπαταρίες

Αν και η συνεδρία του Εθνικού Συμβουλίου αφορούσε τις εξελίξεις στο Κυπριακό μετά τη Νέα Υόρκη, ο Φειδίας Παναγιώτου έφερε στη συζήτηση και το θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Ο Πρόεδρος της Άμεσης Δημοκρατίας διερωτήθηκε ποιο είναι το γεωπολιτικό όφελος για την Κύπρο από τον GSI.

Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έδωσε κάποιες απαντήσεις για τις εξελίξεις που αναμένονται εντός Οκτωβρίου. Ωστόσο, ο κ. Παναγιώτου επέμεινε ότι βλέπει «πολλά γεωπολιτικά ρίσκα» στην περιοχή λόγω του GSI και υποστήριξε ότι το πρόβλημα που θέλει να αντιμετωπίσει η Κύπρος μέσω της ηλεκτρικής διασύνδεσης μπορεί να λυθεί με μπαταρίες.

Όπως είπε, «αν έχουμε μπαταρίες [για την αποθήκευση του ρεύματος που παράγεται από φωτοβολταϊκά] τότε θα είμαστε πιο ασφαλείς».

Αναμένεται έκθεση από Γκουτέρες στο τέλος της διαδρομής

Περιμένει απαντήσεις από την Άγκυρα για τα επόμενα βήματα

Πληροφορίες από πηγές που γνωρίζουν καλά όσα συζητούνται παρασκηνιακά στο Κυπριακό αναφέρουν ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες, λίγο πριν από το τέλος της θητείας του στη θέση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, θα καταθέσει έκθεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας για όσα συνέβησαν στο Κυπριακό.

Ο ΓΓ του ΟΗΕ υποβάλλει τακτικά έκθεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας, στο πλαίσιο των Καλών Υπηρεσιών για το Κυπριακό. Πρόκειται, κατά κανόνα, για καταγραφή όσων έγιναν στο Κυπριακό κατά την υπό αναφορά περίοδο.

Στην προκειμένη περίπτωση, η έκθεση που αναμένεται να ετοιμάσει ο Αντόνιο Γκουτέρες μπορεί να έχει διαφορετικό χαρακτήρα και να μην περιοριστεί στην παρούσα κατάσταση και στις τρέχουσες εξελίξεις. Μπορεί, δηλαδή, να καλύψει ευρύτερα τις δικές του προσπάθειες καθ’ όλη τη διάρκεια της δεκαετούς θητείας του ως Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, από το 2017 μέχρι και σήμερα.

Σε μια τέτοια περίπτωση, θα έχει σημασία τι θα καταγράψει και εάν θα επιρρίψει ευθύνες εκεί όπου πραγματικά ανήκουν, για το ότι δεν κατέστη εφικτή η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων.

Αυτό που κρατά η Λευκωσία, μετά τις επαφές της Νέας Υόρκης, είναι ότι ο Αντόνιο Γκουτέρες θέλει να συνεχίσει να προσπαθεί στο Κυπριακό μέχρι και το τέλος της θητείας του. Εμφανίστηκε αποφασισμένος να πετύχει τη σύγκληση μιας νέας διεθνούς διάσκεψης για το Κυπριακό. Γι’ αυτό και, στη συνάντησή του με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, μίλησε για «καλά νέα», ότι δηλαδή η Τουρκία δεν είναι αρνητική στο να συγκληθεί μια τέτοια διάσκεψη.

Μίλησε, όμως, και για «κακά νέα», όσον αφορά τις θέσεις της Τουρκίας, η οποία θέλει η βάση λύσης να είναι τα δύο κράτη.

Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έφυγε από τη Νέα Υόρκη με την εντύπωση ότι ο ΓΓ του ΟΗΕ θεωρεί ότι υπάρχει έδαφος για να προχωρήσει η προσπάθεια στο Κυπριακό. Σύμφωνα με τις πληροφορίες μας, ο Αντόνιο Γκουτέρες είπε στον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη ότι θα μιλήσει και με την τουρκική κυβέρνηση και θα επανέλθει επί του θέματος.

Κλειδί για τις εξελίξεις αποτελεί το ταξίδι της Μαρίας Άνχελα Ολγκίν στο νησί το αμέσως επόμενο διάστημα. Η ίδια είχε αναφέρει ότι θα έρθει στην Κύπρο εντός Οκτωβρίου, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινώσει την ημερομηνία της επίσκεψής της.

Θα φανεί αν η κ. Ολγκίν θα εξακολουθήσει να επιμένει στην πρόταξη των ΜΟΕ, όπως αφήνει να εννοηθεί μέσα από την τελευταία της δήλωση, ή αν θα δώσει περισσότερη βαρύτητα στην ουσία. Είναι πάντως αξιοσημείωτη η στροφή που έκανε το τελευταίο διάστημα, καθώς τόσο η ίδια όσο και η ηγεσία του ΟΗΕ έβλεπαν μέχρι πρότινος όλα αυτά περί ΜΟΕ και «κοινωνίας των πολιτών», ούτε λίγο ούτε πολύ, ως χάσιμο χρόνου και απομάκρυνση από την ουσιαστική συζήτηση.