Σε εφαρμογή τίθεται το νέο Σχέδιο Στήριξης Κατεχόμενων Κοινοτήτων «ΝΟΣΤΟΣ» 2026, με το οποίο το Υφυπουργείο Πολιτισμού επιδιώκει να ενισχύσει πρωτοβουλίες για τη διάσωση, την τεκμηρίωση και την ανάδειξη της υλικής και άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς των κατεχόμενων περιοχών της Κύπρου.
Το πρόγραμμα φιλοδοξεί να στηρίξει δράσεις που διαφυλάσσουν τη συλλογική μνήμη των προσφυγικών κοινοτήτων, αλλά και να τη μεταφέρουν στις νεότερες γενιές μέσα από σύγχρονες μορφές πολιτιστικής δημιουργίας.
Το σχέδιο, η δημιουργία του οποίου είχε προαναγγελθεί από το Υφυπουργείο Πολιτισμού, αποσκοπεί στη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας των κατεχόμενων κοινοτήτων και της ιστορικής συνέχειας των ανθρώπων και των τόπων τους, μέσα από δράσεις που αφορούν την ιστορία, τις προφορικές μαρτυρίες, τα έθιμα, τη γλώσσα, την αρχιτεκτονική και γενικότερα τη συλλογική μνήμη. Καλύπτει δράσεις από τον Δεκέμβριο του 2026 μέχρι τον Ιούνιο του 2027.
Η στοχευμένη πρωτοβουλία έρχεται να καλύψει ένα κενό στη χρηματοδότηση δράσεων που μέχρι σήμερα υλοποιούνταν αποσπασματικά από κοινότητες, προσφυγικούς φορείς και ερευνητές.
Ειδικοί στόχοι:
- Συν-ευθύνη φορέων και κοινοτήτων
- Τεκμηρίωση, διάσωση και ψηφιακή/αρχειακή υποστήριξη της πολιτιστικής μνήμης
- Προώθηση συμμετοχικών δράσεων
- Ενδυνάμωση κοινωνικής συνοχής και συλλογικής ταυτότητας
- Προώθηση πολιτιστικής πολυμορφίας και ισότιμης πρόσβασης
- Ενίσχυση της συλλογικής μνήμης και ταυτότητας
- Βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα πολιτιστικών πόρων και δομών
Δικαιούχοι είναι οι κατεχόμενες κοινότητες, τα προσφυγικά σωματεία κατεχόμενων κοινοτήτων, καθώς και φυσικά πρόσωπα ή οργανισμοί που υποβάλλουν πρόταση με τη στήριξη του κοινοτικού συμβουλίου της αντίστοιχης κατεχόμενης κοινότητας. Οι εν λόγω φορείς μπορούν να επιλέξουν οι δράσεις τους να υλοποιηθούν σε οποιονδήποτε χώρο κρίνεται κατάλληλος, εντός ή εκτός αστικών κέντρων, ανάλογα με τη φυσιογνωμία και τις ανάγκες της πρότασης.
Σε αντίθεση με μια κλασική επιχορήγηση εκδηλώσεων, το «ΝΟΣΤΟΣ» δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συστηματική τεκμηρίωση της μνήμης των κατεχόμενων κοινοτήτων, ενθαρρύνοντας τη συλλογή προφορικών μαρτυριών, τη δημιουργία ψηφιακών αρχείων και δράσεις που αφήνουν μόνιμο πολιτιστικό αποτύπωμα, όπως εκδόσεις, εκπαιδευτικό υλικό και ψηφιακά αποθετήρια. Παράλληλα, καλύπτει ένα ευρύ φάσμα καλλιτεχνικών πεδίων, από τη λογοτεχνία και το θέατρο μέχρι τον κινηματογράφο, τη μουσική και τις εικαστικές τέχνες, με τις χορηγίες να μπορούν να καλύψουν έως το 100% του κόστους κάθε εγκεκριμένης πρότασης, με ανώτατο ποσό τις €5.000.
Το «ΝΟΣΤΟΣ» καλύπτει ένα ευρύ φάσμα πολιτιστικών δράσεων, ενθαρρύνοντας νέες ή ουσιαστικά ανασχεδιασμένες παραγωγές που αντλούν έμπνευση από την ιστορία, την παράδοση και τη συλλογική μνήμη των κατεχόμενων κοινοτήτων.
Στις ενδεικτικές δράσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, λογοτεχνικές λέσχες και εργαστήρια δημιουργικής γραφής, εικαστικές εκθέσεις και εργαστήρια κοινοτικής δημιουργίας, συναυλίες και μουσικά εργαστήρια, θεατρικές και χορευτικές παραγωγές εμπνευσμένες από την ιστορία των κατεχόμενων κοινοτήτων, δράσεις «ζωντανής μνήμης» με καταγραφή αφηγήσεων και παραδόσεων, εργαστήρια παραδοσιακών τεχνών και γαστρονομίας, παραγωγή ντοκιμαντέρ και άλλων οπτικοακουστικών έργων, καθώς και ιστορικές έρευνες, εκδόσεις και δημιουργία ψηφιακών αρχείων.
Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται αποκλειστικά μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας grants4arts, η οποία θα ανοίξει στις 24 Αυγούστου, ενώ η προθεσμία λήγει στις 14 Σεπτεμβρίου 2026, στις 2 μ.μ.
Στο πλαίσιο της ενημέρωσης των ενδιαφερομένων, το Υφυπουργείο θα πραγματοποιήσει παρουσίαση του σχεδίου την 1η Σεπτεμβρίου, από τις 12 μέχρι τις 2 μ.μ., στο κτήριο του Υφυπουργείου Πολιτισμού στον Στρόβολο, όπου θα δοθούν διευκρινίσεις για τη διαδικασία και τη συμπλήρωση των αιτήσεων.
Το πλήρες κείμενο της προκήρυξης, οι όροι συμμετοχής και τα κριτήρια αξιολόγησης είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα του Υφυπουργείου Πολιτισμού.
