Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Με αφορμή τη συναυλία του, μαζί με το μουσικό σύνολο Μυρωθκιές του Γιασεμιού, ο Ευαγόρας Καραγιώργης μιλά για τις μουσικές του μνήμες, την κυπριακή διάλεκτο, τον έρωτα στην κυπριακή λαϊκή ποίηση και τη σχέση ανάμεσα στην παράδοση και την προσωπική έκφραση του συνθέτη.

Η κυπριακή μουσική παράδοση αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς στο πολυδιάστατο έργο του, άλλοτε ως άμεση πηγή έμπνευσης και άλλοτε ως υπόγεια παρουσία που συνομιλεί με τη σύγχρονη δημιουργία. Από τα ακούσματα της παιδικής του ηλικίας και τη μουσική του οικογένεια μέχρι τη συστηματική μελέτη των καταγραφών και των αρχειακών ηχογραφήσεων, η παράδοση υπήρξε για τον ίδιο ένας ζωντανός μουσικός κόσμος, τον οποίο εξακολουθεί να εξερευνά και να επανερμηνεύει.

–Ένα μεγάλο μέρος του πολυδιάστατου έργου σου σχετίζεται με την κυπριακή παράδοση. Μίλησέ μου γι’ αυτό.  Μικρός είχα ακούσματα από την κυπριακή παράδοση. Ο πατέρας μου, παλιός λαουτάρης, μας έπαιζε συχνά παραδοσιακούς σκοπούς και τραγουδούσε αμανέδες. Μεγαλύτερος, κατά τη διάρκεια των μουσικών μου σπουδών, άρχισα να μελετώ την παράδοσή μας μέσα από τις καταγραφές των Καλλίνικου, Αβέρωφ, Τομπόλη, Κ. Ιωαννιδη (ΚΕΕ) αλλά και μέσα από αρχειακή δισκογραφία/ηχογραφήσεις των Dietrich, Λαογρ. Πελοπ. Ιδρύματος, του Νοτοπουλου, ακόμα και του Λαογράφου Χρ. Κυπριανού. Επομένως ήταν φυσικό στη δουλειά μου να παρεισφρήσουν ή να αξιοποιήσω στοιχεία από όλο αυτό το υλικό (ρυθμοί, κλίμακες, τρόποι, μελωδικό ύφος, χαρακτήρας…), αλλά φυσικά μπορεί κανείς να εντοπίσει και πολλά στοιχεία από διάφορα άλλα μουσικά είδη.

-Ο έρωτας είναι ένα από τα διαχρονικά θέματα της κυπριακής μουσικής. Τι είναι αυτό που σε γοητεύει στον τρόπο με τον οποίο ο κυπριακός λαϊκός πολιτισμός μιλά για τον έρωτα;  Η αμεσότητα με την οποία εκφράζεται ερωτικά ο λαϊκός ποιητής είναι ένα από τα στοιχεία που με γοητεύουν, όπως και ο τρόπος, η τρέλα, η μοναδικότητα, η ουσία, το χιούμορ με το οποίο προσεγγίζεται ο έρωτας και η αγάπη. Τα πιο κάτω παραδείγματα είναι ενδεικτικά.

Τρεις ελιές τζιαι μιαν τομάταν, αγαπώ μιαμ μαυρομμάταν.

Αγάπα αγάπα όμορφες τον νουν επήραμ μου τον,

τωρά που μ’ επελλάνασιν ήρταν τζι έφεραμ μου τον.

Έλα να πάμεμ μάνα μου τζιει στα βουνά τ’ Ακάμα,

που δύννει ο ήλιος γλήορα να ππέφτουμεν αντάμα. 

Κόσμος πάει τζι έρκεται γενιέται πεθανίσκει 

μα όμως στην άλλην τη ζωήν αγάπην εν τζιαι βρίσκει 

–Ποια είναι η δική σου πιο δυνατή μουσική μνήμη από τον τόπο όπου μεγάλωσες; Δυνατές μνήμες υπάρχουν πολλές, ανάλογα με την εποχή, αλλά θα πάω στην παιδική ηλικία όπου τα καλοκαιρινά βράδια της δεκαετίας του 1960, στο σπίτι μας έπαιζε ο πατέρας στο λαούτο τους κυπριακούς χορούς από τη μια και από την άλλη, τα μεγαλύτερα αδέλφια, Στέλιος και Σωτήρης στα 18-20 τους χρόνια, έπαιζαν τα νέα ακούσματα της εποχής, έντεχνα και λαϊκά με μπουζούκια, κιθάρες και φίλους τους… Ήταν τότε η νέα μουσική και εποχή της Οδού Ονείρων, του Άξιον εστί, της Άπονης Ζωής και της Φτωχολογιάς…

-Ωριμάζοντας, άλλαξε ο τρόπος με τον οποίο ακούς και γράφεις κυπριακή μουσική; Πρώτα πρώτα βιολογικά αρχίζεις να γερνάς και να κουφαίνεις… χα χα χα. Γιατί το αυτί, όταν για 60 χρόνια τεντώνεται να ακούσει, πλέον όλα είναι στη σφαίρα του πόσο μπορεί(;) Σίγουρα θα ήθελα να ακούω περισσότερη μουσική από όση ακούω. Κατά τα άλλα, ναι, ωριμάζοντας εργάζεσαι/γράφεις πιο αφαιρετικά ή αν θες, ζουμάρεις περισσότερο και αξιοποιείς πιο σωστά όσα για δεκαετίες μάζεψες στη βιβλιοθήκη του συνειδητού αλλά και του υποσυνείδητου. Επίσης, ποτέ δεν γράφεις μόνος. Όσο περνούν τα χρόνια έχεις γύρω σου φίλους, νέους μουσικούς, άλλους συνθέτες με τους οποίους συνομιλείς, συνεργάζεσαι, διαλογίζεσαι, παρακολουθείς τη δουλειά τους, σε παρακολουθούν, συνομιλείς και κτίζεις μαζί τους.

–Έχεις πει στο παρελθόν ότι ήθελες η μουσική σου «να έχει σχέση με τους δικούς σου, να μπορούν να την καταλάβουν». Νιώθεις ότι η παραδοσιακή μουσική πετυχαίνει πιο άμεσα αυτή την επικοινωνία με τον κόσμο;  Δεν είμαι από τους ανθρώπους που γράφω μουσική για τη μουσική αλλά μάλλον γράφω μουσική για τον άνθρωπο. Πολλές φορές, στη νέα μουσική ή τη νέα τέχνη, τα πράγματα γίνονται τεχνικά, επιτηδευμένα. Μπορεί δε να είναι πολύ ασαφή και ακατανόητα, ακόμα και για μας τους ίδιους. Όμως, αν πιστεύουμε πως είναι σημαντικό αυτό που γράφουμε, θα θέλουμε να κοινωνείται στον δικό μας κόσμο. Αν πάει και πάρα κάτω, ακόμη καλύτερα. Δεν μπορείς όμως να αγνοείς τον κύπριο και να γράφεις μουσική για τον αμερικάνο. Όσον αφορά στην παραδοσιακή/δημοτική μουσική, ναι, πιστεύω πως έχει μια αμεσότητα με το κοινό αφού είναι η γλώσσα και οι ήχοι της πιο κοντά του. Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, γίνεται εντονότερο αυτό, μια που πολλοί νέοι, άρτια καταρτισμένοι μουσικοί, την παρουσιάζουν στον κόσμο με σπουδή, μελέτη και μεγάλο σεβασμό. 

–Στη συγκεκριμένη συναυλία η παραδοσιακή μουσική συναντά τη σύγχρονη δημιουργία. Πού τελειώνει η παράδοση και πού αρχίζει η προσωπική δημιουργία ενός συνθέτη;  Υπάρχουν συνθέτες που ενώ έχουν στοιχεία παράδοσης στο έργο τους (Ξενάκης, Χατζιδάκις κ.ά.), αυτά δεν είναι ευδιάκριτα ούτε εντοπίζονται εύκολα. Άλλοι συνθέτες (Κωστέας, Καλδάρας, Μαρκόπουλος κ.ά.) έχουν πιο εμφανή παραδοσιακά στοιχεία στη δουλειά τους. Εξαρτάται πώς ένας δημιουργός προσεγγίζει την παράδοση και πόσο τον ενδιαφέρει να είναι καθαρός από επιρροές και χρήσεις, ή να μπορεί διακρίνει κάποιος, στο έργο του, τις επιρροές, χρήσεις ή δάνεια από την παράδοση. Οι συνθέτες Μπαχ, Μότσαρτ, Μπετόβεν, που σίγουρα δανείστηκαν στοιχεία από τη μουσική παράδοση της εποχής τους, έχουν δημιουργήσει νέα παράδοση· το κλασικό μουσικό είδος. Ανώνυμα τραγούδια/μουσικές δεν γράφονται πια. Στα μέρη μας, ίσως ο Δασονόμος να είναι ένα από τα τελευταία δημοτικά, ανώνυμου συνθέτη, τραγούδια. Η προσωπική και επώνυμη δημιουργία εδώ αρχίζει με τον Κλ. Αρτεμίδη, τον Αρ. Δημητρίου, τον Αχ. Λυμπουρίδη, τον Κ. Κωστέα και όλους τους νεότερους που έκαναν τη δική τους μουσική η οποία βασίστηκε, σαφώς, πάνω στην προϋπάρχουσα παράδοση. Η ιστορία αυτή, μας θυμίζει μια αλυσίδα της οποίας, ένας-ένας οι κρίκοι συνδέονται από το παρελθόν προς το μέλλον. Ιδιαίτερα στις μέρες μας, η παράδοση τελειώνει ή αρχίζει εκεί που ξεκινά η ανάγκη κάποιου για προσωπική μουσική έκφραση.

–Έχεις μελοποιήσει επανειλημμένα Κυπρίους ποιητές. Τι είναι αυτό που σε γοητεύει ιδιαίτερα στην κυπριακή διάλεκτο ως μουσικό υλικό;  Ο κυπριακή ντοπιολαλλιά έχει τα δικά της μέτρα και ρυθμούς, τους δικούς της κυμματισμούς, τα δικά της γυρίσματα, τη δική της μελωδικότητα. Αλλιώς αναστενάζει, αλλιώς χαίρεται κι αλλιώς μοιρολογά. Είναι, ας πούμε, πιο ΄χορευτική΄ από τη νεοελληνική καθομιλουμένη. Πέρα από την ιδιοτυπία της και τη συγκινησιακή γοητεία που εξασκεί σ’ εμάς τους ντόπιους, είναι και πρόκληση προς τον μουσικό η οποία δεν τον αφήνει ανεπηρέαστο. Επίσης, τα ερωτικά, κοινωνικά ή άλλα θέματα τα οποία αγγίζουν ή θίγουν οι ντόπιοι ποιητές, έχουν άλλο ύφος, άλλο χαρακτήρα, άλλη χροιά, άλλο κυματισμό, είναι πιο κοντά σου και σε γοητεύουν πιο άμεσα. Αλλιώς θα πεις το «σ’ αγαπώ» τζι αλλιώς το «αγαπώ σε». Ή ακόμα, αλλιώς θα μελοποιηθεί το «Εδ δίψαν πο’ χουν τα πουλιά…» του Μ. Πασιαρδή από το «Έχουνε δίψαν ή Διψάνε τα πουλιά…».

Ελεύθερα, 30.08.2026