Φιλοτελικά

Μέχρι το 1984 ονομαζόταν «République de Haute-Volta», όπως την έλεγαν οι Γάλλοι που έφυγαν το 1960. Έτσι την ξέραμε κι εμείς, οι παιδιόθεν συλλέκτες.

Πιο σημαντική βέβαια για μας ήταν η ενδοσχολική ανταλλακτική αξία των γραμματοσήμων, κάτι που είχε σχέση με την πολυχρωμία και τον εξωτισμό, παρά με τη φιλοτελική σπέκουλα ή τη γεωπολιτική της Δυτικής Αφρικής. Τον Αύγουστο λοιπόν του ’84 η «Άνω Βόλτα» έγινε αίφνης «Μπουρκίνα Φάσο», όπως όρισε ένας φιλόδοξος νεαρός στρατιωτικός, σε μια προσπάθεια εξαγνισμού της χώρας του, όπως μαρτυρεί και το καινούργιο όνομα, που στις γλώσσες των ιθαγενών, τη Μοσσί και την Ντιούλα, σημαίνει «Γη των Αδιάφθορων». Αν είναι δυνατόν…

Φανταστείτε, να ’βγαινε εδώ σ’ εμάς ένας «baş» πραξικοπηματίας, τώρα που πήραμε την κάτω βόλτα, και να κήρυττε το τέλος της ασυδοσίας. «Enough», με την ευτέλεια του «this is Cyprus», «bitti», τέλος και με την αλα-τούρκα διαφθορά στα κατεχόμενα, άμεση αλλαγή σημαιών και λαβάρων, τόσο στη «Νέα Φάσο» όσο και στην «Υeni Burkin»… να διέγραφε με μια μονοκονδυλιά κι εκείνο το ντιζαϊνάτο οικόσημο στο βουνό απέναντι… «and last but not least» να έκανε τα γραμματόσημα …«vegan», χωρίς εθνοσωτήρες και σαρκοβόρα, παρά μόνο με γαϊδουράκια και παρδαλούς τσαλαπετεινούς, «πουπούξιους» ή «ibibik», άκακα ζωάκια γενικώς, προκειμένου η νήσος να ενωθεί ή να «επανενωθεί» με ήπιο οικολογικό τρόπο… ας είναι, έστω και με κάποιο ψυχαναγκαστικό κόλπο, όπως εξάλλου υπονοεί εκείνο το αμοιβαίως διαλεκτικό επίρρημα, «eşek gibi», το τροπικό «εσ̆έκκιπι».

Μια φαντασίωση είναι κι αυτή, που παραπέμπει ωστόσο στην αξέχαστη δικοινοτική πρωτοβουλία που είχε ξεκινήσει τον Δεκέμβρη του 2004 η Καίτη Κληρίδου, βουλευτίνα τότε του ΔΗΣΥ, λίγους μήνες μετά την απόρριψη του σχεδίου Ανάν. Την όντως πρωτότυπη κίνηση για την προστασία των γαϊδουριών που θα μπορούσε να ενώσει επιτέλους το νησί, τουλάχιστο συμβολικά.

Η Καίτη έφυγε δυστυχώς πέρσι σε ηλικία 76 ετών, και δεν ξέρουμε αν είχε δει την εξίσου φιλοζωική ταινία με τον Γιάννη τον μουσικό και το σκυλάκι του τον Τζίμι, όταν οι δυο τους βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον νόμο που απαγορεύει τη διέλευση ζώων από τα κατεχόμενα στις ελεύθερες περιοχές.

Επί της οθόνης αυτά, στην ταινία μεγάλου μήκους του Μάριου Πιπερίδη, «Φυγαδεύοντας τον Χέντριξ», μια «feelgood» αφήγηση του 2018, από την οποία ωστόσο δεν λείπει η λυπητερή αναφορά στο πρόβλημα του Χασάν, που μπορεί να είναι γεννημένος εδώ αλλά παραμένει Τούρκος έποικος, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τον ρόλο που του ανέθεσε ο σκηνοθέτης.

Τελικά είναι να ζηλεύει κανείς τ’ αδέσποτα που μπορούν να πηδούν πάνω από τις αμμοσακούλες της «πράσινης γραμμής», και τ’ άλλα ζωντανά που ελίσσονται απαρατήρητα στα πιο χαμηλά της νεκρής, δήθεν, ζώνης. Σε αντίθεση βέβαια με τα ογκωδέστερα γαϊδουράκια που μόνο ζωγραφιστά μπορούν να τη διαβούν, στην καλύτερη περίπτωση ως εκθέματα για κάποια έκθεση τέχνης, απ’ αυτές που διοργανώνει το NiMAC στη Λευκωσία με συμμετοχή εκλεκτών Τουρκοκυπρίων καλλιτεχνών.

Ανάμεσά τους και ο Emin Çizenel που γεννήθηκε το 1949 στη Μαλιά της επαρχίας Λεμεσού, ένας πράγματι σημαντικός εικαστικός με πρόδηλη αγάπη και σεβασμό για τα συμπαθή, όπως λέμε, τετράποδα. Εκτός από την «Gadriye» του, που την είδαμε σε ατομική έκθεση, «Syncopated Rhythms» στην γκαλερί ΑΡΓΩ το 2015, ν’ αναφέρουμε εδώ και τον αρσενικό «EQUUS ASINUS» που κοσμεί ένα γραμματόσημο των 500 TL, το πιο εντυπωσιακό ίσως από τα πολλά που εξέδωσε η ταχυδρομική υπηρεσία των κατεχομένων μετά το 1983 με εικόνες γαϊδουριών.

Τα «Κρατικά Ταχυδρομεία» της Δημοκρατίας δεν έχουν εκδώσει ακόμα κάτι ανάλογο, παρόλο που το γαϊδουράκι μας, ο «σιερκάς», αποτελεί κεντρικό στοιχείο σε πολλές θεματικές ή θρησκευτικές εκδόσεις.

Να λοιπόν, ένα ακόμα «paradoxon» στα πολλά που συνιστούν το «κυπριακό» πρόβλημα, τα τρίμετρα ζωγραφικά τελάρα να διαπερνούν τη γραμμή καταπαύσεως του πυρός πιο εύκολα κι από τα τρίποντα ππούλια. Μπορεί βέβαια ο βαρυφορτωμένος «equus asinus asinus» στο «ψευδοππούλλιν» του Emin να βρίσκεται ήδη σε κάποια προχώ μαθητικά άλμπουμ. Ωστόσο, το γράμμα με τη «Βαϊφόρο» των 26 σεντ που ταχυδρόμησα κάποτε εγώ ιδιοχείρως δεν έφτασε ποτέ. Ίσως να έφταιγε το όνομα του παραλήπτη, το προσφυγόσημο του Τάσσου από δίπλα, μπορεί και να σκάλωσε στη Μερσίνα, ποιος ξέρει…

Ελεύθερα, 30.08.2026