Το αρχείο του Άντη Χατζηαδάμου στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου

Το αρχείο ενός από τους πιο ιδιότυπους Κύπριους δημιουργούς του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα περνά στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου.

Πρόκειται για το αρχείο του εικαστικού και λογοτέχνη Άντη Χατζηαδάμου (1936–1990), το οποίο παραχωρήθηκε από την οικογένειά του και πρόκειται να ψηφιοποιηθεί και να καταστεί σταδιακά διαθέσιμο στην ψηφιακή πλατφόρμα «ΛΗΚΥΘΟΣ».

Η συμφωνία δωρεάς, χρήσης και αξιοποίησης του αρχείου υπογράφηκε τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου, σε τελετή στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, μεταξύ του γιου του και οικογενειακού διαχειριστή του αρχείου Σέργη Χατζηαδάμου και του πρύτανη του Πανεπιστημίου Κύπρου Τάσου Χριστοφίδη. Στην τελετή παρέστησαν μέλη και φίλοι της οικογένειας, καθώς και εκπρόσωποι της Βιβλιοθήκης.

Το αρχείο περιλαμβάνει χειρόγραφα και δακτυλογραφημένα κείμενα, τα περισσότερα από τα οποία έχουν δημοσιευθεί, αρκετά σχέδια, λίγες επιστολές και αποκόμματα εφημερίδων με δημοσιεύσεις του ίδιου αλλά και άλλων δημιουργών.

Το υλικό αποκτά έτσι μια δεύτερη ζωή μέσα σε ένα οργανωμένο αρχειακό περιβάλλον, καθώς η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου θα αναλάβει τη διαφύλαξη, τεκμηρίωση και ψηφιοποίησή του.

Από το φυσικό αρχείο στη «ΛΗΚΥΘΟ»

Η δωρεά δεν αφορά μόνο τη φυσική διαφύλαξη του υλικού. Σύμφωνα με τη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κύπρου, το «Αρχείο Άντη Χατζηαδάμου» θα ψηφιοποιείται σταδιακά από το προσωπικό του Γραφείου Ψηφιοποίησης και Αρχείων και θα αναρτάται στην ψηφιακή πλατφόρμα «ΛΗΚΥΘΟΣ».

Η διαδικασία αυτή θα επιτρέψει στο αρχειακό υλικό να ξεπεράσει τα όρια της φυσικής του συλλογής και να γίνει διαθέσιμο στην ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα, αλλά και σε όσους ενδιαφέρονται για την κυπριακή τέχνη και λογοτεχνία.

Ο πρύτανης Τάσος Χριστοφίδης ευχαρίστησε την οικογένεια για τη δωρεά, σημειώνοντας ότι το αρχείο θα εμπλουτίσει τις συλλογές της Βιβλιοθήκης και ότι η αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογιών θα καταστήσει το υλικό ευρύτερα προσβάσιμο.

Από την πλευρά της, η Διευθύντρια της Βιβλιοθήκης Έλενα Διομήδη-Παρπούνα υπογράμμισε τη σημασία της διαφύλαξης, της τεκμηρίωσης και της ορθής διαχείρισης των αρχειακών συλλογών, ώστε να μπορούν να αξιοποιούνται από την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα.

Η παραχώρηση του αρχείου προσθέτει έτσι ακόμη μία ψηφίδα στις αρχειακές συλλογές του Πανεπιστημίου Κύπρου, αλλά κυρίως δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια πιο συστηματική επανεξέταση του έργου ενός δημιουργού που κινήθηκε ταυτόχρονα ανάμεσα στις εικαστικές τέχνες, τη λογοτεχνία και την κυπριακή λαϊκή παράδοση.

Από τη γλυπτική στη λογοτεχνία

Ο Άντης Χατζηαδάμος γεννήθηκε στην Πάφο το 1936 και πέθανε το 1990. Σπούδασε Γραφικές Τέχνες και Γλυπτική στο Durban Technical College της Νότιας Αφρικής και συνέχισε με σπουδές Γλυπτικής και Ιστορίας της Τέχνης στο University of Natal-Pietermaritzburg, όπου απέκτησε Bachelor of Arts στις Καλές Τέχνες.

Είναι περισσότερο γνωστός για τη γλυπτική και τη χαρακτική σε ξύλο και μπρούντζο. Στο έργο του είναι εμφανής η επίδραση της παραδοσιακής αφρικανικής τέχνης της Νότιας Αφρικής, τόσο στις μορφές όσο και στους χρωματισμούς.

Παράλληλα, όμως, ο Χατζηαδάμος είχε μια σημαντική, αν και λιγότερο γνωστή, λογοτεχνική δραστηριότητα. Δημοσίευσε τρία βιβλία με αφηγήματα και ποιήματα: τα «Σκνιπόγιακ» (1982), «Κρεπέλλο» (1988) και «Ζανζουέρα» (1990).

Στα βιβλία αυτά συνυπάρχουν το παράλογο και το ονειρικό στοιχείο με την προφορική λαϊκή κυπριακή παράδοση, χαρακτηριστικά που συνδέουν με έναν ιδιαίτερο τρόπο τις δύο πλευρές της δημιουργικής του δραστηριότητας.

Για το «Σκνιπόγιακ» τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Κύπρου. Στο σκεπτικό της βράβευσης το έργο χαρακτηρίστηκε «ένα εξαιρετικά πρωτότυπο και πρωτοποριακό σύνολο», το οποίο σχολιάζει πτυχές της σύγχρονης κοινωνικής και πνευματικής ζωής με ιδιοτυπία, αντισυμβατικότητα, χιούμορ, ειρωνεία και σαρκασμό.