Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Add philenews.com on Google

Στην Καναδή ποιήτρια, μεταφράστρια και κλασικίστρια Αν Κάρσον, με βαθιά γνώση και διαρκή σχέση με την αρχαία ελληνική γραμματεία, απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026, όπως ανακοίνωσε σήμερα η Σουηδική Ακαδημία.

Η γεννημένη το 1950 στο Τορόντο Αν Κάρσον (Anne Patricia Carson), τιμάται «για το τολμηρό και ευρηματικό έργο της, το οποίο, σε έναν παιχνιδιάρικο διάλογο με την κλασική παράδοση, έχει δημιουργήσει νέες μορφές για τη σύγχρονη λογοτεχνία». Έκανε την αρχαία ελληνική γραμματεία ζωντανό υλικό της σύγχρονης λογοτεχνία κι έχει διδάξει αρχαία ελληνικά και κλασική φιλολογία σε κορυφαία πανεπιστήμια κι έχει μεταφράσει στα αγγλικά έργα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων και τραγωδών.

Η Κάρσον έχει διαμορφώσει ένα ιδιαίτερα προσωπικό έργο που κινείται ανάμεσα στην ποίηση, το δοκίμιο, τη μετάφραση και την κλασική φιλολογία. Στη διάρκεια της καριέρας της συνδύασε τη συγγραφή με τη μετάφραση και τη διδασκαλία σε πανεπιστήμια.

Στο επίκεντρο του έργου της βρίσκεται η σχέση της με τη γλώσσα. Όπως επισημαίνει η Σουηδική Ακαδημία, σχεδόν ολόκληρη η λογοτεχνική της παραγωγή αναπτύσσεται στη συνάντηση «της εμμονής του φιλολόγου με τις λέξεις και της επιθυμίας του ποιητή για ένα νέο νόημα». Η ίδια έχει χαρακτηρίσει την ετυμολογία των λέξεων ως αφετηρία της δουλειάς της.

Το έργο της χαρακτηρίζεται από την ελευθερία με την οποία συνομιλεί με την αρχαιότητα, επαναφέροντας κλασικά κείμενα, μύθους και μορφές στο παρόν και αναζητώντας νέες λογοτεχνικές φόρμες.

Είναι κλασική φιλόλογος και συγγραφέας και έχει διδάξει σε σημαντικά πανεπιστήμια, μεταξύ άλλων στο Princeton, το McGill, το Berkeley, το Michigan και το New York University. Το έργο της εκτείνεται από την ποίηση και το έμμετρο μυθιστόρημα μέχρι το λιμπρέτο, τη φιλολογική κριτική και τη δοκιμιογραφία.

Μεταξύ των σημαντικότερων έργων της συγκαταλέγονται τα «Αυτοβιογραφία του κόκκινου», «Η ομορφιά του συζύγου» (στα ελλληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη), «Decreation» και «Nox», ενώ έχει μεταφράσει και διασκευάσει έργα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, μεταξύ άλλων του Σοφοκλή και του Ευριπίδη.

Η επιλογή της Κάρσον έρχεται έπειτα από μια περίοδο έντονης ονοματολογίας γύρω από το φετινό Νόμπελ. Το όνομά της βρισκόταν τις τελευταίες ημέρες ανάμεσα στα ισχυρά φαβορί των στοιχηματικών προβλέψεων, μαζί με συγγραφείς όπως η Καν Σούε και ο Χαρούκι Μουρακάμι.

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διεθνείς διακρίσεις στον χώρο των γραμμάτων. Το 2025 είχε απονεμηθεί στον Ούγγρο συγγραφέα Λάζλο Κρασναχορκάι.

Η Anne Carson είναι η 18η γυναίκα που τιμάται με το Νόμπελ Λογοτεχνίας και η πρώτη Καναδή συγγραφέας που λαμβάνει το βραβείο.

Η αξία του βραβείου -που πέρυσι είχε αποδοθεί στον μεγάλο Ούγγρο συγγραφέα Λάσλο Κρασναχορκάι– ανέρχεται σε 12 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες (€1 εκατ.). Η απονομή του βραβείου θα πραγματοποιηθεί τον Δεκέμβριο στη Στοκχόλμη.

Τα ελληνικά βιβλία της

  • «Λίγα λόγια» (Short Talks), Εκδόσεις Πατάκη, 2013. Μετάφραση Χάρη Βλαβιανού. Πρόκειται για δίγλωσση έκδοση, 112 σελίδες.
  • «Έρως ο γλυκόπικρος» (Eros the Bittersweet), Δώμα, 2019. Το έργο εξετάζει τον έρωτα μέσα από την αρχαία ελληνική λογοτεχνία, τη φιλολογία και την προσωπική εμπειρία.
  • «Η ομορφιά του συζύγου» (The Beauty of the Husband), Πατάκη, 2023. Μετάφραση Ευτυχίας Παναγιώτου και Δημήτρη Αθηνάκη. Είναι «μυθοπλαστικό δοκίμιο σε 29 τάνγκο» και κυκλοφορεί σε δίγλωσση έκδοση.
  • «Αυτοβιογραφία του κόκκινου» (Autobiography of Red), Πατάκη, Ιανουάριος 2026. Μετάφραση Χάρη Βλαβιανού.

Ιδιαίτερα το τελευταίο έργο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της γραφής της Κάρσον: παίρνει τον αρχαιοελληνικό μύθο του Γηρυόνη και του Ηρακλή από τον Γηρυόνειο Ίδιον του Στησίχορου και τον μεταφέρει σε μια σύγχρονη ιστορία ενηλικίωσης, σε ένα υβρίδιο μυθιστορήματος και ποίησης.

Η σχέση της με την αρχαία ελληνική γραμματεία

Η Κάρσον ήρθε σε επαφή με τα αρχαία ελληνικά στα 15 της, όταν, όπως έχει διηγηθεί, βρήκε τυχαία σε βιβλιοπωλείο στο Οντάριο ένα δίγλωσσο βιβλίο με ποιήματα της Σαπφούς. Η ελληνική γραφή την «συνέλαβε» οπτικά και στη συνέχεια μια καθηγήτρια στο τελευταίο έτος του σχολείου της τής δίδαξε ελληνικά. Έκτοτε, έχει δουλέψει εκτενώς με τη Σαπφώ, ενώ το «If Not, Winter: Fragments of Sappho» είναι δίγλωσση έκδοση των σωζόμενων αποσπασμάτων, με το αρχαίο ελληνικό κείμενο απέναντι από τη μετάφρασή της.

Η ίδια έχει πει ότι τα αρχαία κείμενα είναι γι’ αυτήν «διαρκής πηγή αναζωογόνησης» ακριβώς επειδή είναι «διαρκής πηγή προβλημάτων». Έχει επίσης εξηγήσει ότι η ετυμολογία είναι το σημείο από το οποίο ξεκινά κάθε έρευνά της.

Σε συνέντευξή της που έχει δημοσιευτεί και στα ελληνικά στο περιοδικό oanagnostis, τη ρωτούν ευθέως για την πρώτη της επίσκεψη στην Ελλάδα. Η ερώτηση είναι αν ένιωσε κάποια ιδιαίτερη σύνδεση όταν ταξίδεψε για πρώτη φορά στη χώρα. Η απάντησή της ήταν «έχουν μείνει μόνο φαντάσματα πια.»