Η ιστορία συνδιαλέγεται με την τέχνη μέσω του ντοκιμαντέρ «Το νυφικό της Αργυρώς: Τρεις αναγνώσεις», το οποίο προβλήθηκε το βράδυ της Τετάρτης στο Σιακόλειο Εκπαιδευτικό Κέντρο Κλινικής Ιατρικής, στη Λευκωσία.
Το ντοκιμαντέρ αποτελεί παραγωγή του Γυμνασίου Αγλαντζιάς, στο πλαίσιο του προγράμματος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Κύπρου (ΠΙΚ) «Καταγράφουμε τη Μνήμη: παραγωγή ντοκιμαντέρ από μαθητές και μαθήτριες».
Το ντοκιμαντέρ πραγματεύεται την ιστορία της Αργυρώς Χριστοφόρου, η οποία ετοιμαζόταν να παντρευτεί τον αρραβωνιαστικό της, Κυριάκο Χρίστου, στις 21 Ιουλίου 1974, στη γενέτειρά της, την Περιστερωνοπηγή Αμμοχώστου. Ωστόσο, ο γάμος αναβλήθηκε εξαιτίας της τουρκικής εισβολής και ο Κυριάκος κλήθηκε να πολεμήσει στον Πενταδάκτυλο για να αποκρούσει τους εισβολείς. Όταν έγινε φανερό ότι ο τουρκικός στρατός πλησίαζε στην Περιστερωνοπηγή, η Αργυρώ εγκατέλειψε το σπίτι της. Το νυφικό που θα φορούσε στον γάμο της έμεινε πίσω, κρεμασμένο σε μια κρεμάστρα στο σπίτι.
Το προσωπικό βίωμα της Αργυρώς έγινε η αφορμή για τη δημιουργία του ντοκιμαντέρ, στο οποίο η Ιστορία συνδιαλέγεται με την Τέχνη σε τρεις διαφορετικές αναγνώσεις. Η πρώτη ανάγνωση είναι μια εικαστική δημιουργία, η οποία είναι έργο των εικαστικών Ανδριάνας Νικολαΐδου και Μαριάννας Κωνσταντή, η δεύτερη είναι το ποίημα του φιλολόγου και ποιητή Παναγιώτη Νικολαΐδη, ενώ η τρίτη είναι η ταινία τεκμηρίωσης, δηλαδή το ντοκιμαντέρ που ετοίμασαν οι μαθητές του Γυμνασίου Αγλαντζιάς.
Ο διευθυντής του Γυμνασίου Αγλαντζιάς, Πέτρος Μιχαήλ, ανέφερε ότι το ντοκιμαντέρ δεν εξυπηρετεί μόνο τον διαχρονικό στόχο «Δεν ξεχνώ και αγωνίζομαι», αλλά ταυτόχρονα αποδεικνύει έμπρακτα το ενδιαφέρον των μαθητών και των εκπαιδευτικών για τη διατήρηση και την ενίσχυση της ιστορικής μνήμης. Πρόσθεσε ότι δόθηκε η ευκαιρία στους μαθητές να αναπτύξουν δημιουργικές δεξιότητες και ομαδικό πνεύμα συνεργασίας, να αποκτήσουν αξέχαστες εμπειρίες και να κατανοήσουν ότι η διατήρηση της ιστορικής συνείδησης και μνήμης καθορίζει το μέλλον και την πορεία ενός λαού.
Η Α’ Λειτουργός του ΠΙΚ, Έλενα Χατζηκακού, η οποία διάβασε χαιρετισμό της Διευθύντριας του ΠΙΚ, Αθηνάς Μιχαηλίδου, σημείωσε ότι το πρόγραμμα «Καταγράφουμε τη Μνήμη: παραγωγή ντοκιμαντέρ από μαθητές και μαθήτριες», το οποίο διανύει τον τρίτο χρόνο λειτουργίας του, εμπλέκει την εκπαιδευτική κοινότητα σε ένα βιωματικό παιχνίδι οικειοποίησης της συλλογικής και ατομικής μνήμης μέσω της οπτικοακουστικής καταγραφής προσωπικών βιωμάτων ατόμων από το οικείο περιβάλλον των μαθητών και μαθητριών.
Μετά την προβολή του ντοκιμαντέρ, ακολούθησε συζήτηση την οποία συντόνιζε η Άννα Τσιάρτα, Λειτουργός του ΠΙΚ. Οι μαθητές του Γυμνασίου δήλωσαν ότι γνώρισαν όλα τα στάδια παραγωγής ενός ντοκιμαντέρ και τις αρετές της ομαδικής δουλειάς, καθώς και ότι εργάστηκαν για την παραγωγή του ντοκιμαντέρ κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Πρόσθεσαν ότι έμαθαν για την ιστορία της Αργυρώς από το ποίημα του καθηγητή τους, Παναγιώτη Νικολαΐδη, και θέλησαν να ασχοληθούν με αυτήν. Στην πορεία της έρευνάς τους, έμαθαν για την έκθεση νυφικών που είχε διεξαχθεί στο Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο καθώς και για το νυφικό που έφτιαξαν οι εικαστικοί Ανδριάνα Νικολαΐδου και Μαριάννα Κωνσταντή.
Από την πλευρά τους, οι Ανδριάνα Νικολαΐδου και Μαριάννα Κωνσταντή τόνισαν ότι το προσωπικό βίωμα της Αργυρώς έγινε συλλογικό μέσα από ένα έργο τέχνης, το οποίο ξυπνά συγκεκριμένες μνήμες. Πρόσθεσαν ότι η δημιουργία τους, η οποία βασίστηκε σε σκίτσο που τους έστειλε η Αργυρώ, αποσκοπούσε στον προβληματισμό του θεατή και ότι προσπάθησαν μέσω αυτής να παντρέψουν δύο συναισθηματικώς φορτισμένα, αλλά διαφορετικά μεταξύ τους γεγονότα, τον πόλεμο και τον γάμο. Ακόμη, εστίασαν στη σημασία της ανάκλησης της ιστορίας του τόπου μας, στη δύναμη της τέχνης να μεταδώσει εμπειρίες, μνήμες και συναισθήματα, καθώς και στη θεραπευτική της ιδιότητα.
Ο φιλόλογος και ποιητής Παναγιώτης Νικολαΐδης τόνισε τη «συγκλονιστική» -όπως τη χαρακτήρισε- αποτύπωση του ιστορικού βιώματος σε ένα έργο τέχνης, ιδιαίτερα στην Κύπρο, όπου «οι κρυφοί άνεμοι της ιστορίας φυσούν εδώ και αιώνες». Ο τρόπος με τον οποίο αποτυπώνουμε την ιστορία καθορίζει την ταυτότητά μας και την επιβίωσή μας, υπέδειξε, προσθέτοντας ότι η τέχνη γεννά τέχνη. «Μόνο μέσα από δημιουργικές και καινοτόμες προσπάθειες μπορούμε να διατηρήσουμε τη μνήμη ζωντανή», κατέληξε.
Η Αργυρώ Χριστοφόρου-Χρίστου, η γυναίκα της οποίας η ιστορία αποτέλεσε την αφετηρία για την παραγωγή του ντοκιμαντέρ, εξέφρασε τη συγκίνησή της επειδή το βίωμά της, το οποίο είχε θάψει πολύ βαθιά μέσα της, έγινε γνωστό από τη Δήμητρα Μπακιρτζή, Διευθύντρια του Λεβεντείου Δημοτικού Μουσείου και προσωπική της φίλη, και τον Παναγιώτη Νικολαΐδη. «Το ντοκιμαντέρ μού ξύπνησε πληγές που προσπαθούσαμε να θάψουμε για 47 χρόνια, γιατί τα προβλήματα που είχαμε να αντιμετωπίσουμε ήταν μεγάλα», συμπλήρωσε. «Οι νέοι πρέπει να βλέπουν το παρόν και το μέλλον. Πρέπει να παραδειγματιζόμαστε από το παρελθόν», υπέδειξε.
«Το 1974 ο κοινωνικός και ο οικονομικός ιστός της Κύπρου διαλύθηκε», τόνισε η Δήμητρα Μπακιρτζή, η οποία επιμελήθηκε την έκθεση νυφικών στο Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο. Επιπρόσθετα, ανέφερε ότι η έκθεση έπρεπε να τελειώνει το 1974. Σ’ αυτό το πλαίσιο, όπως δήλωσε, έκανε συζητήσεις με την Αργυρώ και τις εικαστικούς που δημιούργησαν το νυφικό, το οποίο αιωρείται ως μια υπενθύμιση της ζωής που οι πρόσφυγες άφησαν πίσω τους στα κατεχόμενα.
Ο Κυριάκος Χρίστου, σύζυγος της Αργυρώς, ανέφερε ότι στις 21 Ιουλίου 1974 βρισκόταν στον Πενταδάκτυλο για να αποκρούσει την εισβολή των Τούρκων και τραυματίστηκε στο πεδίο της μάχης, την ώρα που επρόκειτο να τελεστεί ο αναβληθείς γάμος του.
Οι φιλόλογοι Μαρία Μολέσκη και Γιώργος Κολοκοτρώνης, υπεύθυνοι παραγωγής του ντοκιμαντέρ, επισήμαναν ότι βίωσαν μια αποκαλυπτική διαδικασία, κατά τη διάρκεια της οποίας αντιμετώπισαν πολλές προκλήσεις. «Δεν μεταφέραμε απλώς ένα συναισθηματικά φορτισμένο βίωμα, αλλά είχαμε την ευκαιρία να αναδείξουμε και τη δημιουργικότητά μας», δήλωσαν, προσθέτοντας ότι η διαδικασία που ακολούθησαν ισοδυναμεί με 100 μαθήματα ιστορίας.
Ο Νικόλας Γιασουμής, Επιθεωρητής Μέσης Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, τόνισε τη σημασία του τρόπου με τον οποίο μαθαίνει κάποιος, τι μαθαίνει και γιατί το μαθαίνει. Μέσα από τα βιωματικά εργαστήρια, οι μαθητές μαθαίνουν πώς να μαθαίνουν και ανακαλύπτουν τη γνώση χωρίς να χρειάζονται κανέναν να τους βοηθήσει, είπε.
ΚΥΠΕ
